Phần lớn tranh chấp về thuế tại Việt Nam là tranh chấp hành chính

Ngày 24/10/2022, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Câu lạc bộ Luật sư thương mại quốc tế Việt Nam (VBLC) tổ chức hội thảo"Cơ chế pháp lý giải quyết tranh chấp thuế: Thực tiễn Việt Nam và bài học trong khu vực", sự kiện thu hút đông đảo đại biểu tham dự trực tiếp và dự trực tuyến, là các doanh nghiệp trong và ngoài nước, luật sư,...

Theo LS. Cao Dăng Duy - Luật sư thành viên Rajah & Tann LCT Lawyers, tranh chấp hành chính là loại tranh chấp chiếm phần lớn trong các loại tranh chấp về thuế tại Việt Nam mà đối tượng trong quan hệ tranh chấp là người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế. 

Luật sư chia sẻ, nguyên nhân dẫn đến tranh chấp này khá đa dạng, có thể do mức thuế áp dụng, quy định về quản lý thuế, hay hình thức xử phạt, mức phạt áp dụng… và con đường giải quyết tranh chấp hành chính có thể được áp dụng theo 2 hình thức: khiểu nại và khởi kiện hành chính. 

Ông cũng cho biết, số liệu thống kê về các vụ án hành chính liên quan đến tranh chấp về thuế của Tổng cục Thuế, theo đó, trong giai đoạn năm 2013-2022, Việt Nam có 471 vụ tranh chấp, trong đó phần lớn các yêu câu khởi kiện bị bác bỏ hoặc vẫn tiếp tục giải quyết trong thời gian dài. 

Kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt trong khu vực Đông Nam Á cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đâu tư nước ngoài và chính phủ của nước tiếp nhận đầu tư dựa trên các hiệp định đầu tư song phương hoặc hiệp định thương mại tự do (SDS).  Tuy nhiên, cơ chế này còn khá mới mẻ tại Việt Nam, với thực tễn hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, theo ông cơ chế này cần được phổ biến hơn, một phần nhằm thúc đẩy đầu tư và hơn hết là tạo sân chơi an toàn cho nhà đầu tư nước ngoài hay chính chính phủ Việt Nam trong quan hệ đầu tư.

Tại hội thảo, các chuyên gia hàng đầu về luật và pháp lý cũng đưa ra các bài học thực tiễn về tranh chấp thuế trong từng lĩnh vực cụ thể như: Thuế liên bang và tiểu tại Hoa Kỳ -  ngành thủy sản, Thuế nhập khẩu theo FTA – ngành thép… và các chuyên gia cũng nhận định, các tranh chấp có yếu tố thuế mang tính đa dạng, nhiều ngành, lĩnh vực kinh doanh. Việc nắm vững cơ chế pháp lý và có cái nhìn tổng quan giúp cho giúp các doanh nghiệp, các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cơ chế giải quyết tranh chấp liên quan đến thuế tại Việt Nam hiện nay.

Theo thông lệ quốc tế về thực tiễn giải quyết tranh chấp về thuế của các nước trên thế giới, thường bằng thủ tục thương lượng, hòa giải hoặc giải quyết thông qua Tòa án. Gần đây, với sự phát triển ngày một mạnh mẽ của phương thức trọng tài, tranh chấp về thuế cũng đã được cân nhắc giải quyết tại VIAC (với điều kiện thuộc phạm vi thỏa thuận trọng tài giữa các bên và đúng theo quy định pháp luật).