OCOP Nghệ An tìm đường vào thị trường lớn

Nghệ An hiện là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước trong triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), với quy mô phát triển nhanh cả về số lượng lẫn chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả nổi bật, việc mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt là thâm nhập hệ thống phân phối hiện đại và các sàn thương mại điện tử uy tín, vẫn đang là bài toán lớn đối với nhiều chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh.

Theo thống kê, toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 740 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên với 449 chủ thể tham gia, đứng thứ 2 cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Trong đó, một số sản phẩm đã đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp Trung ương, góp phần khẳng định chất lượng, giá trị đặc trưng và tiềm năng phát triển của các sản phẩm địa phương Nghệ An trên thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Sự gia tăng nhanh về số lượng sản phẩm cho thấy chương trình OCOP đã tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, khai thác hiệu quả lợi thế bản địa, nâng cao giá trị nông sản, sản phẩm truyền thống. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển chiều sâu, vấn đề tiêu thụ sản phẩm ổn định, lâu dài trở thành yêu cầu cấp thiết.

Khó mở rộng kênh phân phối hiện đại và thương mại điện tử

Thực tế cho thấy, tỷ lệ sản phẩm OCOP Nghệ An tham gia hệ thống phân phối hiện đại vẫn còn khá khiêm tốn. Hiện nay mới có khoảng 185 sản phẩm OCOP được tiêu thụ thông qua các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi và cửa hàng thực phẩm an toàn. Trong số này, chỉ khoảng 85 sản phẩm có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn như GO! Vinh, Lotte Mart Vinh hay Winmart.

So với tổng số hơn 740 sản phẩm OCOP toàn tỉnh, con số này phản ánh mức độ thâm nhập thị trường hiện đại còn hạn chế. Trong khi đó, các kênh bán lẻ hiện đại được xem là hướng tiêu thụ ổn định, có khả năng quảng bá thương hiệu mạnh và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm sản xuất của nhiều chủ thể OCOP vẫn còn ở quy mô nhỏ, năng lực cung ứng chưa ổn định và khó đáp ứng các yêu cầu khắt khe của hệ thống bán lẻ hiện đại. Các tiêu chuẩn về hồ sơ pháp lý, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác và khả năng cung ứng dài hạn là những rào cản không nhỏ đối với hợp tác xã và cơ sở sản xuất nhỏ lẻ.

Bên cạnh đó, chi phí chiết khấu, vận chuyển và lưu kho cũng tạo áp lực lớn, nhất là đối với các chủ thể ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa – nơi điều kiện logistics còn hạn chế, khiến giá thành sản phẩm tăng và giảm khả năng cạnh tranh.

Song song với hệ thống phân phối truyền thống và hiện đại, thương mại điện tử được kỳ vọng trở thành kênh tiêu thụ quan trọng giúp sản phẩm OCOP mở rộng thị trường vượt ra ngoài phạm vi địa phương. Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử uy tín như Shopee, Tiki hay Lazada vẫn gặp nhiều khó khăn.

Nhiều chủ thể đã xây dựng gian hàng trực tuyến nhưng hiệu quả kinh doanh chưa cao, lượng đơn hàng còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu nguồn nhân lực am hiểu thương mại điện tử, hạn chế về kỹ năng quản trị gian hàng, marketing số, quảng bá sản phẩm và xử lý đơn hàng trực tuyến. Ngoài ra, chi phí quảng cáo, vận hành gian hàng và logistics, đặc biệt đối với nhóm sản phẩm nông sản, thực phẩm OCOP, làm gia tăng rủi ro trong quá trình kinh doanh trên môi trường số.

Trước thực trạng này, Sở Công Thương Nghệ An đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ các chủ thể OCOP mở rộng thị trường tiêu thụ. Theo ôngVõ Quang Tuấn - Phó Giám đốc Sở Công Thương Nghệ An, mục tiêu phát triển OCOP không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng sản phẩm được công nhận mà quan trọng hơn là đưa sản phẩm vào tiêu thụ ổn định trong các kênh phân phối hiện đại và trên các sàn thương mại điện tử uy tín, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới phát triển bền vững.

Tăng kết nối thị trường, thúc đẩy tiêu thụ bền vững

Thời gian qua, ngành công thương tỉnh đã tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, tạo điều kiện cho các chủ thể OCOP tham gia hội chợ, triển lãm và chương trình kết nối với hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại trong và ngoài tỉnh. Đồng thời, các đơn vị chức năng hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ pháp lý, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến bao bì, nhãn mác và áp dụng tem truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường.

Một trong những giải pháp được chú trọng là đào tạo, tập huấn kỹ năng thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến và marketing số cho các chủ thể OCOP. Việc nâng cao năng lực quản trị gian hàng điện tử được xem là yếu tố then chốt giúp sản phẩm địa phương thích ứng với xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động thương mại.

Bên cạnh đó, tỉnh Nghệ An cũng đẩy mạnh xây dựng các điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm OCOP nhằm quảng bá trực tiếp tới người tiêu dùng, góp phần mở rộng kênh tiêu thụ và nâng cao nhận diện thương hiệu sản phẩm Nghệ An.

Trong thời gian tới, Nghệ An xác định việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thị trường là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển OCOP. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, hỗ trợ sản phẩm tham gia các sàn thương mại điện tử uy tín, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp logistics và hệ thống phân phối sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả tiêu thụ.