Nông nghiệp Thủ đô: Phát triển giá trị cao, gắn chặt thị trường 10 triệu dân

Định hướng này đã được nhấn mạnh tại cuộc làm việc ngày 15/1 giữa UBND TP Hà Nội và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mở ra một giai đoạn hợp tác mới nhằm kiến tạo khung phát triển nông nghiệp Thủ đô theo hướng hiện đại và khác biệt.

Nông nghiệp đô thị đa mục tiêu, lấy thị trường nội đô làm trung tâm

Theo lãnh đạo thành phố, nông nghiệp Hà Nội không còn được nhìn nhận thuần túy là khu vực sản xuất mà là một cấu phần quan trọng của không gian đô thị, vừa tạo giá trị kinh tế, vừa đóng góp cho môi trường, cảnh quan và đời sống văn hóa – xã hội. Với quy mô dân số trên 10 triệu người, thị trường nội đô trở thành “đích đến” trung tâm của mọi chiến lược phát triển nông nghiệp. Đây chính là cơ sở để Hà Nội lựa chọn con đường phát triển nông nghiệp đô thị giá trị cao, tập trung vào các sản vật đặc thù, có lợi thế cạnh tranh rõ rệt và khả năng kết nối trực tiếp với người tiêu dùng đô thị.

Định hướng xuyên suốt của Hà Nội là phát triển nông nghiệp theo hướng đô thị, đa mục tiêu và không chạy theo sản lượng lớn. Thành phố tập trung vào các loại cây trồng, vật nuôi mang tính sản vật, gắn với bản sắc Thủ đô và có giá trị kinh tế cao như bưởi Diễn, đào, quất, rau chất lượng cao hay các giống thủy sản bản địa. Cách tiếp cận này cho phép nông nghiệp Hà Nội khai thác tối đa lợi thế của thị trường nội đô, nơi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc sản phẩm và giá trị văn hóa đi kèm.

Nông nghiệp đô thị Hà Nội được định hình không chỉ để tạo ra sản phẩm, mà còn để tích hợp với các hoạt động dịch vụ, du lịch và trải nghiệm. Việc gắn nông nghiệp với du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và các dịch vụ đô thị giúp mở rộng không gian tiêu thụ tại chỗ, đồng thời gia tăng giá trị cho mỗi đơn vị sản phẩm. Những ý tưởng như đưa dịch vụ nông nghiệp vào không gian đô thị, thay mái tôn bằng mái hoa, giàn quả hay phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái trong lòng thành phố không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường sống và chất lượng đô thị.

Để hiện thực hóa định hướng này, Hà Nội bày tỏ mong muốn xây dựng chương trình hợp tác dài hạn với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hướng tới các mô hình nông nghiệp đô thị cụ thể, có lộ trình rõ ràng và tạo ra sản phẩm thực tế ngay trên địa bàn. Trọng tâm của hợp tác là xác định rõ các loại cây, con chủ lực của Hà Nội, những sản phẩm có lợi thế so sánh và đủ sức cạnh tranh trên thị trường, thay vì phát triển dàn trải, thiếu điểm nhấn.

Từ góc độ quản lý ngành, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng sau một giai đoạn triển khai các mô hình và hoạt động đào tạo, Hà Nội cần tập trung đánh giá lại để làm rõ đâu là sản phẩm chủ lực, mang tính đặc thù và tạo dấu ấn riêng cho nông nghiệp Thủ đô. Trên cơ sở đó, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn với chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm gia tăng giá trị và hiệu quả.

Khoa học, liên kết chuỗi và “khung kiến trúc” cho nông nghiệp Thủ đô

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong định hướng phát triển nông nghiệp Hà Nội là vai trò của khoa học – công nghệ và nguồn nhân lực. Trong những năm qua, sự phối hợp giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội với Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo ra nền tảng đáng kể cho quá trình tái cơ cấu nông nghiệp. Hàng nghìn cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ đã được đào tạo để phục vụ nông nghiệp Thủ đô, cùng với hàng nghìn lượt cán bộ hợp tác xã và nông dân được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng. Đây là nguồn lực quan trọng để chuyển các định hướng chiến lược thành hành động cụ thể.

Trong lĩnh vực nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, nhiều đề tài và dự án về nông nghiệp công nghệ cao, giống cây trồng – vật nuôi, chế biến, chăn nuôi và phát triển sản phẩm đặc trưng đã được triển khai, mang lại các quy trình, mô hình và sản phẩm có hiệu quả thực tiễn. Vai trò của khoa học không chỉ dừng ở việc nâng cao năng suất hay chất lượng, mà còn là cơ sở để chuẩn hóa chuỗi quản lý an toàn thực phẩm, từ mã số vùng trồng đến truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nội đô.

Một loạt giải pháp đã được gợi mở nhằm thúc đẩy tiêu thụ nông sản an toàn tại Hà Nội. Trong đó, việc hình thành các trung tâm điều phối tiêu thụ nông sản an toàn được xem là bước đi quan trọng để kết nối hiệu quả giữa sản xuất và thị trường. Bên cạnh đó là các đề xuất xây dựng sàn giao dịch hoa và cây cảnh, trung tâm đổi mới sáng tạo cho làng nghề và sản phẩm OCOP, qua đó tạo ra không gian thương mại hiện đại, minh bạch và thuận lợi cho tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp đặc thù của Thủ đô.

Song song với hạ tầng thương mại, việc chuẩn hóa chuỗi quản lý an toàn thực phẩm được đặt ở vị trí then chốt. Từ kiểm soát giống đầu vào thông qua phân tích, chẩn đoán gen và bảo tồn nguồn gen quý, đến đánh giá, cải tạo sức khỏe đất và xử lý môi trường nông nghiệp – nông thôn bằng công nghệ phù hợp, tất cả đều hướng tới mục tiêu tạo ra sản phẩm sạch từ gốc, có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng và xây dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng đô thị.

Một yếu tố không thể thiếu trong bức tranh này là sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp vào các chuỗi liên kết. Khi doanh nghiệp gắn kết chặt chẽ với hợp tác xã, nông dân và các đơn vị nghiên cứu, chuỗi giá trị nông nghiệp sẽ được hoàn thiện từ sản xuất đến tiêu thụ, giảm rủi ro, nâng cao hiệu quả và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường nội đô hơn 10 triệu dân.

Đồng thời, lãnh đạo Hà Nội nhấn mạnh mong muốn “đặt hàng” các nhà khoa học xây dựng một khung kiến trúc tổng thể cho phát triển nông nghiệp đô thị. Đây không chỉ là một bản quy hoạch hay chiến lược trên giấy, mà là hệ thống các mô hình, giải pháp và cơ chế phối hợp cụ thể, với sự tham gia và trách nhiệm chung của chính quyền, cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp. Thành phố kỳ vọng sớm tiến tới ký kết chương trình hợp tác mới cho giai đoạn 2026 – 2030, tạo bước đột phá cho nông nghiệp Thủ đô phát triển dài hạn.