Nông lâm thủy sản giữ đà tăng trưởng giữa nhiều biến động

Thúc đẩy cải cách thể chế và mở rộng thị trường xuất khẩu

Theo số liệu được công bố tại Hội nghị giao ban tháng 4 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 4 tháng đầu năm ước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với đó, toàn ngành tiếp tục duy trì xuất siêu 5,39 tỷ USD, khẳng định vai trò trụ đỡ quan trọng của khu vực nông nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn.

Hội nghị do Trịnh Việt Hùng chủ trì với sự tham dự của lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ và các Thứ trưởng phụ trách lĩnh vực chuyên môn. Tại đây, nhiều vấn đề trọng tâm liên quan đến tăng trưởng ngành, cải cách thể chế, ứng phó thiên tai và thúc đẩy xuất khẩu đã được đặt ra trong bối cảnh áp lực lạm phát, biến động giá nguyên liệu đầu vào và thị trường xuất khẩu chưa thực sự ổn định.

Theo đánh giá của Bộ, kinh tế trong nước tiếp tục duy trì xu hướng phục hồi nhưng sức chống chịu của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường phải đối mặt đồng thời với nhiều sức ép như hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước cục bộ, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh, an toàn thực phẩm cũng như truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Dù vậy, kết quả xuất khẩu đạt được trong 4 tháng đầu năm cho thấy nỗ lực lớn của toàn ngành trong việc duy trì sản xuất, mở rộng thị trường và thích ứng với bối cảnh mới.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với kim ngạch đạt 12,16 tỷ USD, tăng 1,5% so với cùng kỳ năm trước. Nhóm thủy sản ghi nhận mức tăng khá cao khi đạt 3,59 tỷ USD, tăng 11,9%, phản ánh tín hiệu phục hồi tích cực từ các thị trường tiêu thụ lớn. Đáng chú ý, sản phẩm chăn nuôi là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất với mức tăng tới 45,5%, đạt 245 triệu USD.

Trong khi đó, xuất khẩu lâm sản đạt 5,82 tỷ USD, tăng nhẹ 0,8%. Đây được xem là kết quả đáng khích lệ trong bối cảnh thị trường tiêu thụ đồ gỗ và sản phẩm chế biến từ gỗ trên thế giới vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông lâm thủy sản đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12%. Tuy nhiên, cán cân thương mại toàn ngành vẫn duy trì mức xuất siêu 5,39 tỷ USD. Đáng chú ý, nhập khẩu đầu vào phục vụ sản xuất giảm 12,9%, cho thấy xu hướng điều chỉnh cơ cấu nhập khẩu theo hướng tiết giảm chi phí và tăng khả năng chủ động nguồn nguyên liệu trong nước.

Song song với nhiệm vụ tăng trưởng sản xuất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đẩy mạnh cải cách hành chính và hoàn thiện thể chế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Trong tháng 4 và đầu tháng 5/2026, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 5 nghị định, 1 nghị quyết và 2 quyết định do Bộ trình. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách quản lý ngành nông nghiệp và môi trường theo hướng linh hoạt, hiệu quả hơn.

Đặc biệt, thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ đã rà soát và đề xuất phân quyền, phân cấp 61 thủ tục hành chính từ cấp bộ về địa phương, đồng thời bãi bỏ 83 thủ tục hành chính không còn phù hợp. Với kết quả này, Bộ là một trong ba bộ được Thủ tướng Chính phủ biểu dương vì hoàn thành vượt các chỉ tiêu cải cách được giao.

Cải cách thể chế không chỉ giúp giảm áp lực thủ tục cho doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện thúc đẩy đầu tư, sản xuất và xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Bên cạnh đó, công tác xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiếp tục được chú trọng. Ngày 8/5/2026, Bộ đã tham mưu Chính phủ tổ chức hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản nhằm đánh giá tình hình thị trường, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp thúc đẩy sản xuất, chế biến, tiêu thụ hàng hóa.

Theo định hướng của Bộ, thời gian tới ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục tập trung xây dựng thương hiệu nông sản, hoàn thiện hệ thống mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao uy tín hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế.

Hoạt động hợp tác quốc tế cũng được thúc đẩy mạnh mẽ. Trong đó, việc hướng tới mở cửa thị trường trái cây song phương với Nhật Bản được kỳ vọng sẽ mở thêm dư địa cho xuất khẩu nông sản chất lượng cao của Việt Nam.

Giữ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”

Không chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng ngắn hạn, ngành nông nghiệp và môi trường đang hướng tới chiến lược phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh trong dài hạn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh là hoàn thiện Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 18-KL/TW gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số” cho toàn ngành.

Theo đó, Bộ sẽ tiếp tục rà soát và tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến đất đai, môi trường, khoáng sản; đồng thời nghiên cứu sửa đổi các luật quan trọng như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Ngay trong tháng 5/2026, Bộ dự kiến hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đồng thời hoàn thành việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Song song đó, công tác quản lý tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu tiếp tục được đặt ở vị trí ưu tiên. Bộ đang khẩn trương triển khai Kết luận của Bộ Chính trị về phòng chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026-2035.

Trong các ngày 8-9/5, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cùng đoàn công tác đã trực tiếp khảo sát nhiều công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai và mô hình sản xuất tại Cần Thơ, Đồng Tháp và Vĩnh Long nhằm đánh giá thực trạng hạ tầng và công tác ứng phó thiên tai tại khu vực.

Ngoài ra, Bộ cũng đang hoàn thiện hai đề án lớn liên quan đến quản lý, sử dụng tín chỉ carbon phục vụ phát triển bền vững và tổng kết Nghị quyết 24-NQ/TW về biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.