Nông lâm thủy sản cần thêm 24 tỷ USD trong 4 tháng

Áp lực hoàn thành mục tiêu 74,3 tỷ USD

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quý II/2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 4,06%, cao hơn mức chỉ tiêu 3,8%. Sau 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 49,3 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại tiếp tục ghi nhận mức xuất siêu 14,25 tỷ USD.

Những kết quả này tạo dư địa để ngành nông nghiệp hướng tới các mục tiêu đã đặt ra cho cả năm, gồm tăng trưởng GDP toàn ngành 4%, hoàn thành hoặc vượt 15/15 chỉ tiêu kế hoạch và đưa kim ngạch xuất khẩu lên 74,3 tỷ USD.

Dù vậy, khoảng cách giữa kết quả 8 tháng và mục tiêu năm vẫn đòi hỏi một nhịp tăng tốc đáng kể trong những tháng cuối năm. Theo kịch bản điều hành, 9 tháng đầu năm cần đạt tốc độ tăng trưởng 4,05%, quý III khoảng 4,15% và quý IV khoảng 4,2%. Riêng xuất khẩu, 4 tháng cuối năm cần đạt ít nhất 24 tỷ USD, tương đương bình quân khoảng 6,23 tỷ USD mỗi tháng.

Đây là yêu cầu đòi hỏi hoạt động sản xuất và xuất khẩu phải được tổ chức sát với từng ngành hàng, từng sản phẩm và từng thị trường. Thay vì chỉ tập trung vào tổng kim ngạch, tiến độ những tháng cuối năm cần được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ có thể theo dõi và xử lý theo từng nhóm hàng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp đánh giá kết quả 8 tháng là cơ sở để tiếp tục triển khai các giải pháp mở rộng thị trường, tháo gỡ rào cản và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Theo định hướng này, sản xuất những tháng cuối năm phải bám sát kịch bản tăng trưởng, đồng thời theo dõi sát diễn biến từng thị trường và tập trung xử lý các vướng mắc của nhóm ngành hàng xuất khẩu chủ lực.

Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là những khâu có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cùng với thị trường, các vấn đề về tài nguyên và môi trường cũng được đặt trong yêu cầu điều hành chung của ngành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, phục hồi nguồn nước suy thoái, đồng thời xử lý các vấn đề ô nhiễm không khí, lưu vực sông và làng nghề. Việc giải quyết những điểm nghẽn này có ý nghĩa đối với năng lực sản xuất và phát triển nông nghiệp trong dài hạn.

SPS chuyển từ yêu cầu tuân thủ sang quản trị rủi ro

Trong bối cảnh xuất khẩu tiếp tục tăng, yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật đang trở thành một trong những vấn đề doanh nghiệp phải chủ động xử lý ngay từ khâu sản xuất.

Từ ngày 1/1 đến 10/9/2026, Trung Quốc, EU và khu vực Trung Đông - Châu Phi đã đưa ra tổng cộng 249 thông báo về các biện pháp SPS, trong đó 99 biện pháp đã chính thức có hiệu lực. Các nhóm yêu cầu được đề cập gồm giới hạn dư lượng tối đa (MRL), hoạt chất, kiểm dịch, đăng ký cơ sở sản xuất và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, những thay đổi này đặt ra yêu cầu theo dõi thường xuyên thay vì chỉ kiểm tra quy định tại thời điểm chuẩn bị giao hàng. Một thay đổi về giới hạn dư lượng, hoạt chất hoặc yêu cầu kiểm dịch có thể tác động trực tiếp tới quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và khả năng đáp ứng của từng lô hàng.

Theo Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam Ngô Xuân Nam, công tác hỗ trợ đang được chuyển theo hướng cảnh báo sớm. Văn phòng SPS Việt Nam cập nhật các quy định mới định kỳ 15 ngày/lần trên website, đồng thời hỗ trợ tài liệu cho 34 tỉnh, thành và doanh nghiệp, tập trung vào các yêu cầu về MRL, hoạt chất, kiểm dịch, đăng ký cơ sở và truy xuất nguồn gốc.

Với doanh nghiệp và hợp tác xã, việc cập nhật quy định SPS cần được đưa vào quy trình quản trị xuất khẩu. Trước khi tổ chức sản xuất hoặc ký hợp đồng, doanh nghiệp cần rà soát yêu cầu của thị trường mục tiêu để xác định rõ những tiêu chuẩn phải đáp ứng.

Kiểm soát đầu vào là một khâu quan trọng trong quá trình này. Thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, hóa chất, thức ăn chăn nuôi và phụ gia cần được quản lý chặt chẽ để hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm ở khâu kiểm nghiệm cuối cùng.

Cùng với đó, việc ghi nhật ký sản xuất, kiểm soát từng lô hàng và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc cần được thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất. Truy xuất nguồn gốc khi đó không còn là yêu cầu được bổ sung ở cuối chuỗi, mà trở thành một phần của hệ thống kiểm soát chất lượng.

Văn phòng SPS Việt Nam cũng khuyến nghị doanh nghiệp chủ động kiểm nghiệm trước các chỉ tiêu có nguy cơ vi phạm cao trước khi xuất khẩu. Cách tiếp cận này cho phép doanh nghiệp nhận diện rủi ro sớm hơn, thay vì chờ đến khi hàng hóa được đưa vào quy trình kiểm tra tại thị trường nhập khẩu.

Đối với mục tiêu 74,3 tỷ USD, yêu cầu đặt ra trong 4 tháng cuối năm vì vậy không dừng ở việc tăng sản lượng xuất khẩu. Năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, kiểm soát chất lượng và quản trị thông tin thị trường sẽ quyết định khả năng chuyển sản lượng thành kim ngạch xuất khẩu thực tế.

Mốc 49,3 tỷ USD sau 8 tháng cho thấy ngành nông lâm thủy sản đang duy trì được đà tăng trưởng. Phần việc còn lại là biến nền tảng này thành kết quả cả năm thông qua việc bám sát từng ngành hàng, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, củng cố truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chặt chất lượng từ đầu vào. Đây cũng là cơ sở để tăng trưởng xuất khẩu gắn với khả năng đáp ứng lâu dài của sản xuất nông nghiệp.