Ninh Bình mới: Động lực công nghiệp và yêu cầu phát triển toàn diện

Kỳ vọng tái cấu trúc mạnh mẽ

Quá trình này cũng đặt ra yêu cầu phát triển toàn diện ngay từ cấp cơ sở, điều đã và đang được cụ thể hóa thông qua các đại hội Đảng bộ cơ sở nhiệm kỳ 2025–2030, khi mỗi địa phương đều xác lập mục tiêu phát triển vừa kế thừa truyền thống, vừa thích ứng với những yêu cầu của giai đoạn hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

Thực tế cho thấy, trong giai đoạn 2016–2024, khu vực công nghiệp của ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 13,25%/năm, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 8,75% của toàn vùng; đến năm 2024, tỷ trọng công nghiệp chiếm 39,2% cơ cấu GRDP, chính thức vượt khu vực dịch vụ (32,5%) và nếu tính gộp với xây dựng thì tỷ trọng này đạt tới 47,9% GRDP, điều đó vừa khẳng định vai trò then chốt của công nghiệp trong quá trình tái cấu trúc kinh tế, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại không gian sản xuất trên nền tảng tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng để tránh lặp lại mô hình phát triển theo chiều rộng, gây áp lực về môi trường và hạ tầng.

Trong hiện trạng, khu vực đã quy hoạch 115 cụm công nghiệp với diện tích hơn 5.400 ha cho giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050; riêng Ninh Bình quy hoạch 24 cụm công nghiệp với diện tích 1.253,7 ha. Sau sáp nhập, Ninh Bình mới có 47 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, nhiều nơi đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn, song vẫn tồn tại những điểm nghẽn như tiến độ hạ tầng chậm, thiếu đồng bộ về môi trường, còn thiếu cụm công nghiệp chuyên ngành, sản xuất làng nghề còn phân tán gây ô nhiễm và sử dụng đất chưa hiệu quả. Hợp nhất không gian sẽ mở ra cơ hội tích hợp quy hoạch, hình thành mạng lưới cụm công nghiệp liên vùng, đóng vai trò vệ tinh của những khu công nghiệp quy mô lớn như Đồng Văn, Bảo Minh, Khánh Phú, Gián Khẩu – vốn đang là điểm đến của các dự án công nghiệp chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực cơ khí, lắp ráp và công nghiệp hỗ trợ.

Định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2050 xác định bốn mô hình cụm công nghiệp chủ lực, bao gồm cụm công nghiệp chuyên ngành theo chuỗi giá trị; cụm công nghiệp sinh thái – công nghệ cao; cụm công nghiệp làng nghề sinh thái; và cụm công nghiệp hỗn hợp gắn với đô thị, nông nghiệp, dịch vụ. Trong giai đoạn 2025–2030, tỉnh sẽ thí điểm 1–2 cụm công nghiệp chuyên ngành cơ khí, lắp ráp, dệt may, logistics, chế biến nông – thủy sản; đồng thời xây dựng cụm công nghiệp sinh thái áp dụng công nghệ tuần hoàn, năng lượng tái tạo, logistics xanh. Một hướng đi mang bản sắc riêng là cụm công nghiệp làng nghề sinh thái, vừa giúp tập trung hóa sản xuất, chế biến, trưng bày, phát triển du lịch, vừa ứng dụng công nghệ sạch, qua đó bảo tồn văn hóa truyền thống, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Để hiện thực hóa các định hướng này, chính quyền cần khẩn trương tích hợp lại quy hoạch cụm công nghiệp liên tỉnh gắn với chiến lược phát triển bền vững quốc gia, đồng thời cải cách thủ tục hành chính, thiết kế các gói ưu đãi có chọn lọc nhằm thu hút nhà đầu tư hạ tầng có năng lực, hỗ trợ doanh nghiệp thứ cấp về vốn, công nghệ, điều kiện sản xuất, khuyến khích đầu tư vào công nghệ cao và sản phẩm có giá trị gia tăng lớn. Đây là bước đi mang tính nền tảng để cụm công nghiệp thực sự trở thành trụ cột thúc đẩy liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn tỉnh.

Hệ thống khu công nghiệp là động lực then chốt

Song song với cụm công nghiệp, hệ thống khu công nghiệp và khu kinh tế cũng được coi là động lực then chốt. Ngày 21/7 vừa qua, đồng chí Nguyễn Cao Sơn – Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình đã làm việc với Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp tỉnh để nghe báo cáo, nắm tình hình, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn. Theo quy hoạch được phê duyệt, toàn tỉnh hiện có 53 khu công nghiệp với diện tích 12.929 ha và một khu kinh tế ven biển Ninh Cơ diện tích 13.950 ha. Nhiều khu công nghiệp như Hòa Xá, Khánh Phú, Tam Điệp I đã đạt tỷ lệ lấp đầy trên 90%; Khu kinh tế Ninh Cơ đang triển khai các dự án trọng điểm như Nhà máy thép xanh Xuân Thiện với tổng vốn 88.000 tỷ đồng hay KCN dệt may Rạng Đông vốn đầu tư 4.628 tỷ đồng, khẳng định vai trò hạt nhân trong thu hút dòng vốn lớn và tạo giá trị lan tỏa.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, các khu công nghiệp đã thu hút 104 dự án mới với tổng vốn đầu tư 1,4 tỷ USD và 26.800 tỷ đồng; doanh thu đạt 221.000 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu 7,8 tỷ USD, nộp ngân sách 10.500 tỷ đồng; tạo việc làm cho 192.000 lao động với thu nhập bình quân 7,5–7,9 triệu đồng/tháng. Những con số này cho thấy khu công nghiệp và khu kinh tế đang thực sự trở thành trung tâm động lực, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng, cải thiện đời sống xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, vẫn còn tồn tại những khó khăn như nguồn nhân lực chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu, sự thay đổi nhanh của pháp luật liên quan đầu tư – đất đai – môi trường, tình trạng vi phạm xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy còn xảy ra. Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp đã kiến nghị cần được phân cấp mạnh hơn, bổ sung nhân lực, đầu tư cơ sở vật chất và hệ thống phần mềm quản lý để nâng cao hiệu quả.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Cao Sơn ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Ban, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu sớm quy hoạch tổng thể một cách đồng bộ, khẩn trương tháo gỡ vướng mắc ở các dự án chậm tiến độ, đảm bảo môi trường đầu tư công bằng, minh bạch và hiệu quả, từ đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng của năm 2025 và tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo.