Nhận diện cơ hội để gia tăng giá trị nội địa cho hàng xuất khẩu Việt

Tăng giá trị nội địa để tạo sức bật xuất khẩu

Hành trình chuyển mình từ gia công thuần túy sang chủ động nguồn cung đang ghi nhận những kết quả ấn tượng ở các ngành hàng chủ lực. Nửa đầu năm 2026, nhóm hàng dệt may đã mang về mức xuất siêu 10 tỷ USD nhờ đẩy mạnh tỷ lệ nội địa hóa.

Theo báo cáo từ Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, dệt may đạt tỷ lệ nội địa hóa từ 45-48%, thuộc nhóm có giá trị gia tăng cao nhất trong ngành chế biến chế tạo. Riêng năm trước đó, xuất khẩu toàn ngành đạt 46 tỷ USD và xuất siêu đạt 21 tỷ USD.

Đánh giá về bước tiến này, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam Lê Tiến Trường cho biết mức độ chủ động nguồn nguyên vật liệu của dệt may Việt Nam hiện đứng thứ 3 trong top 5 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ.

Tương tự, ngành thủy sản cũng ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ về hàm lượng giá trị nội địa. Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam Nguyễn Hoài Nam thông tin, trong 10 USD kim ngạch xuất khẩu thủy sản thì có tới 8 USD là giá trị do người Việt Nam tạo ra từ khâu nuôi trồng, chế biến đến logistics.

Nhờ chủ động đầu vào, doanh nghiệp không chỉ nhận các đơn hàng có giá trị cao hơn mà còn tối ưu hóa ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do. Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trịnh Thị Thu Hiền nhấn mạnh, việc xác định chính xác xuất xứ hàng hóa chính là điều kiện cần thiết để hưởng ưu đãi thuế, tăng sức cạnh tranh và giảm rủi ro bị cáo buộc gian lận xuất xứ hay lẩn tránh thuế.

Nâng cao sức đề kháng, giảm phụ thuộc nguồn cung ngoại

Với kim ngạch xuất khẩu dự kiến cán mốc 540-550 tỷ USD vào cuối năm nay, rủi ro về kiểm tra xuất xứ tại các thị trường lớn như Mỹ và EU cũng tăng tương ứng. Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam Virginia Foote lưu ý các nhà cung ứng trong nước cần đặc biệt chú trọng việc tuân thủ quy tắc xuất xứ để duy trì lòng tin và xây dựng vị thế bền vững tại thị trường Mỹ.

Chỉ ra bài toán phụ thuộc, chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình phân tích, việc chủ động sản xuất đầu vào trong nước sẽ giữ lại giá trị gia tăng thay vì chảy ra nước ngoài. Ngành điện tử là ví dụ điển hình khi đóng góp tới 95% kim ngạch xuất khẩu của khu vực FDI nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào linh kiện nhập khẩu. Thống kê của Cục Hải quan cho thấy, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, khối FDI nhập khẩu đạt hơn 204,7 tỷ USD, trong đó riêng nhóm điện tử, máy tính và linh kiện chiếm tới 107 tỷ USD.

Để khắc phục điểm nghẽn này và tăng sức đề kháng cho nền kinh tế, Chương trình Phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 vừa được phê duyệt theo Quyết định số 929 của Thủ tướng Chính phủ. Định hướng chiến lược này tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ theo chuỗi giá trị toàn cầu, ưu tiên các ngành điện tử thông minh, cơ khí, tự động hóa, dệt may và da giày gắn với kinh tế xanh nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, việc kiểm soát chặt chẽ xuất xứ hàng hóa và nâng cao năng lực sản xuất nội địa không chỉ dừng lại ở giải pháp kỹ thuật, mà đã trở thành chìa khóa vàng giúp hàng xuất khẩu Việt Nam vững vàng vượt qua những sóng gió của bảo hộ thương mại.

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa thể chế chính sách vượt trội, mang tính kiến tạo của Nhà nước cùng tinh thần chủ động, bứt phá từ cộng đồng doanh nghiệp sẽ là bệ phóng vững chắc. Đây chính là yếu tố cốt lõi bảo đảm cho hàng Việt không chỉ giữ vững vị thế tại các thị trường truyền thống mà còn liên tục gia tăng hàm lượng giá trị, khẳng định đẳng cấp và thương hiệu quốc gia trên bản đồ thương mại toàn cầu.