Ngành điều giữ đà tăng giá trị xuất khẩu, mở rộng dư địa từ chế biến sâu

Giá trị xuất khẩu tăng nhờ giá bán cải thiện

Nửa đầu năm 2026, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam tiếp tục duy trì quy mô lớn trên thị trường quốc tế. Theo số liệu của Cục Hải quan, riêng tháng 6/2026, cả nước xuất khẩu 73,02 nghìn tấn hạt điều, đạt kim ngạch 517,7 triệu USD. So với tháng trước, lượng và trị giá xuất khẩu giảm nhẹ, song vẫn tăng lần lượt 7,5% và 11,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu hạt điều đạt 341,4 nghìn tấn với kim ngạch khoảng 2,4 tỷ USD. Mặc dù khối lượng giảm 0,9% so với cùng kỳ năm trước, giá trị vẫn tăng 2%, chủ yếu nhờ giá xuất khẩu bình quân đạt 7.014,8 USD/tấn, tăng 3%. Đây là yếu tố giúp ngành điều duy trì tăng trưởng kim ngạch trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu còn nhiều biến động.

Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục là hai thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm gần 46% tổng trị giá xuất khẩu hạt điều của Việt Nam. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 81,15 nghìn tấn, trị giá 585,14 triệu USD; lượng giảm 2,2% nhưng trị giá vẫn tăng 11,5%, phản ánh xu hướng cải thiện giá bán. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 75,7 nghìn tấn, trị giá 514,7 triệu USD, tăng 8% về lượng và 8,3% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh hai thị trường chủ lực, nhiều thị trường khác ghi nhận mức tăng trưởng tích cực như Đức, Tây Ban Nha, Ca-na-đa, Thái Lan và Úc, góp phần mở rộng đầu ra và giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Ngược lại, xuất khẩu sang Hà Lan, Anh và Ả Rập Xê Út có xu hướng giảm.

Không chỉ duy trì quy mô xuất khẩu, cơ cấu sản phẩm hạt điều của Việt Nam cũng đang có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Tháng 5/2026, nhiều chủng loại hạt điều tăng mạnh cả về lượng và trị giá so với tháng trước, cho thấy nhu cầu thị trường ngày càng đa dạng.

Đáng chú ý, xuất khẩu hạt điều W180 đạt 17,5 nghìn tấn với trị giá 135,2 triệu USD, tăng 31,6% về lượng và 29,4% về trị giá so với tháng trước. Các chủng loại W210, DW và W240 cũng ghi nhận mức tăng trưởng khả quan; trong đó W210 tăng 43,5% về lượng và 43,3% về trị giá, DW tăng lần lượt 58,3% và 67,4%, còn W240 tăng 6,8% về lượng và 7,5% về trị giá.

Trong khi đó, W320 – chủng loại chiếm tỷ trọng xuất khẩu lớn nhất – lại giảm 2,8% về lượng và 3,2% về trị giá. Diễn biến này cho thấy nhu cầu đang có xu hướng dịch chuyển sang các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn hoặc phù hợp hơn với nhu cầu của từng phân khúc thị trường.

Xu hướng này tiếp tục được thể hiện trong cơ cấu xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2026 khi các chủng loại W240, W210, LP và SP đều tăng trưởng tích cực. Riêng W240 nâng tỷ trọng từ 13,1% lên 16% tổng lượng xuất khẩu. Đồng thời, nhiều dòng sản phẩm đã mở rộng hiện diện tại các thị trường mới ở Trung Đông và Trung Mỹ, tạo thêm dư địa tăng trưởng cho ngành điều.

Ở châu Âu, Đức tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những thị trường quan trọng đối với hạt điều Việt Nam. Trong 3 tháng đầu năm 2026, nước này nhập khẩu 23,86 nghìn tấn hạt điều với trị giá 177,45 triệu USD, tăng hơn 20% về lượng và 24% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam tiếp tục là nhà cung cấp lớn nhất với 14,3 nghìn tấn, trị giá 106,8 triệu USD, chiếm 59,9% tổng kim ngạch nhập khẩu của Đức, tăng từ mức 55,7% của cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy vị thế của hạt điều Việt Nam tiếp tục được củng cố tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất của Liên minh châu Âu.

Nâng sức cạnh tranh trước những thay đổi của thị trường thế giới

Trong bối cảnh xuất khẩu duy trì tăng trưởng, thị trường hạt điều thế giới cũng đang chứng kiến nhiều thay đổi có thể tác động trực tiếp đến doanh nghiệp Việt Nam.

Tại Bờ Biển Ngà, quốc gia xuất khẩu hạt điều lớn thứ hai thế giới sau Việt Nam, lượng hạt điều xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 44,4 nghìn tấn, tăng 51% so với cùng kỳ năm trước. Đồng thời, nước này đẩy mạnh công nghiệp chế biến thông qua các chính sách ưu tiên nguyên liệu trong nước, trợ cấp xuất khẩu và miễn thuế thiết bị sản xuất. Nhờ đó, tỷ lệ hạt điều được chế biến nội địa đã tăng từ 6,2% năm 2014 lên khoảng 43% vào năm 2025.

Một diễn biến đáng chú ý khác là Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (Codex Alimentarius Commission) đã thông qua đề xuất của Ấn Độ về việc xây dựng tiêu chuẩn quốc tế riêng cho hạt điều. Khi bộ tiêu chuẩn này được hoàn thiện, các yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm sẽ được hài hòa hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế. Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Tại Hoa Kỳ, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp hạt điều lớn nhất. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ nhập khẩu 56,4 nghìn tấn hạt điều, trong đó Việt Nam cung cấp hơn 50,2 nghìn tấn, chiếm 89,1% tổng lượng nhập khẩu, cao hơn mức 85,8% của cùng kỳ năm trước. Kết quả này tiếp tục khẳng định lợi thế cạnh tranh của hạt điều Việt Nam tại thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.

Dù vậy, ngành điều vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi giá điều thô duy trì ở mức cao, làm gia tăng chi phí nguyên liệu và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến. Cùng với áp lực từ chi phí logistics, các rào cản kỹ thuật và chính sách thương mại của các nước nhập khẩu, doanh nghiệp cần tiếp tục chủ động nguồn nguyên liệu, đầu tư công nghệ chế biến sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường để duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới.