Ngành dệt may, da giày chủ động chống chịu với chi phí đầu vào tăng 30%

Doanh nghiệp gặp khó khi chi phí Logistics leo thang

Chia sẻ tại “Chương trình làm việc với một số hiệp hội, doanh nghiệp ngành hàng” của Bộ Công Thương tại TP. Hồ Chí Minh ngày 17/3, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho hay, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những tác động sâu rộng đến các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, trong đó dệt may và da giày là hai lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nét nhất, từ chi phí logistics, nguyên vật liệu cho đến thị trường tiêu thụ.

Theo đó, một trong những tác động trực diện nhất là chi phí vận tải tăng mạnh và thời gian vận chuyển kéo dài. Nhiều tuyến hàng hải buộc phải thay đổi lộ trình để tránh khu vực rủi ro, khiến thời gian giao hàng có thể kéo dài thêm từ 14 - 20 ngày hoặc hơn.

Không chỉ chi phí logistics quốc tế leo thang, chi phí trong nước cũng gia tăng khi giá xăng dầu tăng, kéo theo chi phí vận hành nhà máy và vận chuyển nội địa. Đây là áp lực kép bởi logistics nội địa là mắt xích không thể tách rời trong chuỗi sản xuất, xuất khẩu.

Khi xung đột xảy ra tại các khu vực sản xuất dầu mỏ, giá nguyên liệu có nguồn gốc hóa dầu tăng mạnh, kéo theo chi phí sản xuất khoảng 70% nguyên liệu ngành dệt may, đặc biệt là polyester, vẫn phụ thuộc nhập khẩu.

Thực tế tại doanh nghiệp, giá nguyên phụ liệu đã tăng từ 10 - 17%, trong khi chi phí nguyên liệu chiếm tới 50% giá thành sản phẩm. Nếu giá dầu thô tăng khoảng 40%, giá nguyên liệu đầu vào có thể tăng thêm 10-15%, tạo áp lực rất lớn lên chi phí sản xuất.

Ở ngành da giày, mức độ tác động còn rõ rệt hơn. Hiện chi phí logistics đã tăng khoảng 15%, trong khi một số nguyên vật liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như hóa chất thậm chí tăng tới 30%.

Điều đáng nói là phần lớn doanh nghiệp đã chốt giá đơn hàng từ trước, nên việc chi phí đầu vào tăng đột biến khiến doanh nghiệp rơi vào thế “kẹt biên lợi nhuận”. Thậm chí, nếu tình hình kéo dài, nhiều doanh nghiệp cho rằng “có tiền cũng không mua được nguyên liệu”.

Chủ động thích ứng

Đại diện các doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, ở khía cạnh thị trường, Trung Đông dù không phải thị trường lớn nhưng đang gần như “đóng băng”. Nhiều đơn hàng sang các thị trường như Qatar, Dubai không thể triển khai.

Trong khi đó, thị trường Mỹ - chiếm khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam cũng tiềm ẩn rủi ro khi người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu trong bối cảnh bất ổn, tương tự giai đoạn dịch bệnh Covid-19. Do đó dù năm 2024, ngành dệt may đạt hơn 46 tỷ USD xuất khẩu, nhưng triển vọng năm nay (dự kiến 48 - 49 tỷ USD) đang trở nên khó đoán định.

Ngoài ra, biến động tỷ giá USD, rủi ro phòng vệ thương mại và nguy cơ thiếu container cũng đang khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc dự báo đơn hàng dài hạn.

Trước những biến động khó lường, cả doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp để thích ứng, từ điều chỉnh chiến lược sản xuất, vận hành đến kiến nghị chính sách.

Theo đại diện VITAS, doanh nghiệp dệt may cần chủ động thay đổi phương thức giao hàng, chuyển từ CIF sang FOB để giảm thiểu rủi ro, đồng thời đa dạng hóa phương thức vận tải thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đường biển. Một số tuyến như đường sắt Á - Âu được xem là lựa chọn thay thế, dù chi phí cao hơn.

Do vậy, Hiệp hội kiến nghị cần khẩn trương tháo gỡ rào cản chính sách, đặc biệt là làm rõ khái niệm và cơ chế quản lý đối với nguyên liệu tái chế, để vừa đảm bảo quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng mới.

Bên cạnh đó, các hiệp hội cũng đề xuất xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, bao gồm thiết lập kênh liên lạc thường xuyên giữa Bộ Công Thương và các hiệp hội ngành hàng.

Trong bối cảnh chi phí leo thang, đơn hàng bấp bênh và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, khả năng thích ứng nhanh cả ở cấp doanh nghiệp lẫn chính sách sẽ là yếu tố quyết định để giữ vững vị thế của hai ngành xuất khẩu chủ lực này.