Ngành da giày Việt Nam: Cơ hội và chiến lược phát triển trong năm 2025

Thách thức lớn đối với ngành da giày

Trong năm qua, ngành da giày phải đối mặt với một loạt khó khăn, bắt đầu từ yêu cầu phát triển bền vững của các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản. Các thị trường này yêu cầu sản phẩm không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao mà còn phải bảo đảm yếu tố thân thiện với môi trường, như chuyển đổi xanh và ứng dụng năng lượng tái tạo. Điều này tạo ra một gánh nặng lớn cho các doanh nghiệp trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn xanh, đặc biệt là khi chi phí liên quan đến năng lượng sạch và công nghệ sản xuất bền vững ngày càng cao.

Bên cạnh đó, các chi phí đầu vào, từ nguyên vật liệu đến nhân công và logistics, liên tục gia tăng trong khi nguồn lao động trong nước lại khan hiếm. Đặc biệt tại các thành phố lớn, doanh nghiệp không thể tuyển dụng đủ lao động, phải chuyển hướng về các khu vực xa để tìm nguồn nhân lực.

Bên cạnh vấn đề lao động, ngành da giày còn gặp khó khăn trong việc thiếu hụt nguyên phụ liệu. Theo thống kê, nguồn cung nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu của các doanh nghiệp, khiến cho các công ty phải phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Điều này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn gây khó khăn trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất cũng là một thách thức lớn. Mặc dù ngành da giày Việt Nam đã có những tiến bộ nhất định trong việc áp dụng công nghệ mới, nhưng năng lực công nghệ vẫn còn hạn chế. Các doanh nghiệp hiện vẫn phụ thuộc vào các công nghệ từ bên ngoài, làm giảm khả năng chủ động và sáng tạo trong sản xuất. Việc nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) trong ngành sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì tính cạnh tranh và phát triển bền vững.

Cơ hội và chiến lược phát triển

Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, ngành da giày vẫn đạt được kết quả xuất khẩu ấn tượng nhờ vào những lợi thế sẵn có và chiến lược phát triển đúng đắn. Ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội Da Giày - Túi Xách Việt Nam, cho biết rằng ngành da giày đã tận dụng rất tốt các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Những hiệp định này giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn với thuế suất thấp, mở ra cơ hội xuất khẩu bền vững.

Đặc biệt, năm 2024 chứng kiến nhiều doanh nghiệp da giày ký kết được các hợp đồng xuất khẩu lớn, không chỉ vào các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, mà còn mở rộng ra các thị trường mới tại Trung Đông, Nam Mỹ và châu Phi. Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành da giày Việt Nam, chiếm tới 36,5% tổng giá trị xuất khẩu giày dép trong 11 tháng năm 2024. Các quốc gia EU đứng ở vị trí thứ hai, với các thị trường lớn như Đức, Pháp, Anh và Tây Ban Nha, tiếp theo là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, và nhiều quốc gia khác như Canada, Australia, Ả Rập Xê Út, Mexico.

Tuy nhiên, ngành da giày cũng gặp phải một số khó khăn tại các thị trường khác, đặc biệt là các quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột chính trị như Nga và Uzbekistan. Để đối phó, các doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm các thị trường tiềm năng ở Nam Mỹ và Trung Đông, những khu vực có nhu cầu tiêu dùng lớn và đang phát triển nhanh chóng. Việc gia tăng xuất khẩu giày thể thao sang khu vực này cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành da giày Việt Nam trong việc đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng toàn cầu.

Với những lợi thế về nguồn lao động dồi dào, chi phí cạnh tranh và nguyên liệu phong phú, ngành da giày Việt Nam đang tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, vẫn còn một thực tế đáng lưu ý là mặc dù đứng thứ ba thế giới về sản xuất giày dép, Việt Nam vẫn chủ yếu gia công xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 75% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành. Đây là một vấn đề cần được giải quyết để nâng cao giá trị gia tăng trong ngành.

Mục tiêu của ngành da giày Việt Nam trong năm 2025 là đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 29 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng 10% so với năm 2024. Để đạt được mục tiêu này, ngành sẽ tiếp tục tập trung vào việc khai thác các thị trường truyền thống, đồng thời mở rộng ra các thị trường mới như Nam Mỹ, Trung Đông, và châu Phi. Ngoài ra, các doanh nghiệp sẽ tập trung vào việc ứng dụng các tiêu chuẩn sản xuất xanh, nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính như Nhật Bản, EU, Mỹ.

Các doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh việc sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và áp dụng các công nghệ hiện đại để giảm thiểu chất thải, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Đặc biệt, việc phát triển các kênh thương mại điện tử như Alibaba và Amazon sẽ giúp mở rộng kênh tiêu thụ và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam trên thị trường toàn cầu.