Nâng tầm vị thế xuất khẩu Việt

Những tín hiệu từ dòng vốn đầu tư

Dù bức tranh thương mại toàn cầu năm 2026 vẫn còn đó những mảng màu xám từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông và chi phí vận tải leo thang, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn thể hiện sức bền đáng kinh ngạc.

Theo số liệu từ Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong hai tháng đầu năm 2026 đã chạm mốc 155,7 tỉ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 22,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 18,3%, một con số minh chứng cho khả năng thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp nội địa trước những biến động về thuế quan và hàng rào kỹ thuật.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số tăng trưởng dương tại các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc mà còn ở sự hiện diện mạnh mẽ tại các thị trường tiềm năng như Mexico, Canada hay các quốc gia châu Âu như Ba Lan, Đan Mạch, Hà Lan. Đặc biệt, tình trạng nhập siêu 2,98 tỷ USD trong giai đoạn này không gây lo ngại mà ngược lại, đang được giới chuyên gia nhìn nhận như một tín hiệu tích cực cho chu kỳ sản xuất mới.

Phân tích sâu hơn từ Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho thấy, kim ngạch nhập khẩu máy móc thiết bị tăng mạnh hơn 27% so với cùng kỳ. Đây không đơn thuần là con số nhập khẩu hàng hóa thông thường, mà là minh chứng cho một làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào các dây chuyền tự động hóa, sản xuất thông minh và công nghệ tiết kiệm năng lượng.

Các doanh nghiệp điện tử Việt Nam đang bước vào năm 2026 với nền tảng đơn hàng khả quan, chuyển dịch dần từ gia công lắp ráp sang các công đoạn đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật cao hơn. Xu hướng này nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) tấm vé thông hành bắt buộc để duy trì vị thế trong chuỗi giá trị của những tập đoàn đa quốc gia hàng đầu.

Chiến lược xanh hóa gắn với tự chủ nguyên liệu

Sự chuyển dịch từ lượng sang chất không chỉ là câu chuyện của ngành công nghệ cao mà đã lan tỏa mạnh mẽ sang các ngành truyền thống như dệt may. Để không bị loại khỏi cuộc chơi khi các hiệp định thương mại tự do như EVFTA đặt ra những quy tắc khắt khe về xuất xứ và bảo vệ môi trường, ngành dệt may đang đứng trước cuộc đại tu quy mô lớn.

Ông Trương Văn Cẩm, Tổng Thư ký kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, khẳng định, nâng cao giá trị gia tăng là con đường sống còn. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải thoát khỏi cái bóng của gia công thuần túy để đầu tư vào khâu thiết kế, cải tiến công nghệ và nâng cấp chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất hiện nay vẫn là sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu. Để tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan, việc nội địa hóa chuỗi cung ứng thông qua các khu công nghiệp chuyên ngành dệt, nhuộm và hoàn tất đang được các hiệp hội khẩn thiết kiến nghị triển khai sớm theo định hướng chiến lược phát triển ngành đến năm 2030.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp, các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang phải đối mặt với áp lực chi phí vốn và nguồn lực đầu tư rất lớn. Đầu tư vào công nghệ hiện đại không phải là câu chuyện ngày một ngày hai mà đòi hỏi một lộ trình quản trị tài chính bài bản.

Các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần chú trọng sử dụng các công cụ phòng hộ tỷ giá và tối ưu hóa chu kỳ dòng tiền để giảm thiểu rủi ro từ những biến động của thị trường quốc tế.

Tối ưu hóa sản xuất để giảm phát thải không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành trong dài hạn mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh tuyệt đối khi người tiêu dùng toàn cầu ngày càng khắt khe hơn với nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm.

Việc tham gia sâu vào các công đoạn thiết kế, nghiên cứu và phát triển (R&D) thay vì chỉ dừng lại ở may mặc đơn thuần sẽ giúp nâng biên lợi nhuận và khẳng định vị thế của hàng hóa Việt trên bản đồ thương mại thế giới.

Xuất khẩu Việt Nam năm 2026 đang viết nên một chương mới, nơi mà mỗi kiện hàng ra khơi không chỉ mang theo giá trị vật chất mà còn chứa đựng hàm lượng chất xám và cam kết về một nền sản xuất xanh, bền vững.

Đây chính là chìa khóa để Việt Nam không chỉ giữ vững thị phần tại các thị trường lớn mà còn tiến xa hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo dựng niềm tin vững chắc với các đối tác quốc tế.