Nâng tầm nông sản Việt tại Pháp bằng chiến lược liên kết chuỗi

Những nút thắt từ phương thức xuất khẩu đơn lẻ

Hoạt động thương mại giữa Việt Nam và Pháp đang ghi nhận những con số tăng trưởng vô cùng ấn tượng. Báo cáo từ Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, tính đến hết tháng 6 năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Pháp đã vượt mốc 2,2 tỷ USD, tăng 15,1% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò đòn bẩy quan trọng của Hiệp định EVFTA trong việc đưa tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu tiến tới mốc 74 tỷ USD. Xét về năng lực cung ứng, Việt Nam hiện nắm giữ vị thế hàng đầu thế giới khi đóng góp khoảng 40% sản lượng hồ tiêu và hơn 40% sản lượng cà phê Robusta toàn cầu.

Mặc dù sở hữu nguồn cung dồi dào, vị thế thương mại của nông sản Việt tại thị trường Châu Âu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có. Điểm nghịch lý nằm ở chỗ năng lực sản xuất lớn nhưng giá trị gia tăng thu về lại rất khiêm tốn.

Trực tiếp tham gia thị trường, ông Lê Hoàng An, Nhà sáng lập Công ty TNHH ANVAN DRIED FOOD, phản ánh một thực tế đáng trăn trở khi nhiều doanh nghiệp quốc tế thu mua nông sản thô của Việt Nam, sau đó tiến hành đóng gói và phân phối dưới các thương hiệu ngoại. Khi các nhãn hiệu nước ngoài đã trở nên quen thuộc trên kệ siêu thị Châu Âu, giá trị thương hiệu hoàn toàn thuộc về đối tác ngoại, còn nhà sản xuất Việt Nam chỉ nhận được phần lợi nhuận ít ỏi ở khâu sơ chế ban đầu.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ thói quen tiếp cận thị trường theo phương thức đơn lẻ, thiếu tính liên kết hệ thống. Ông Nguyễn Hải Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Pháp, nhận định việc hầu hết doanh nghiệp trong nước xuất khẩu với tư cách các nhà cung cấp riêng lẻ khiến các đối tác lớn tại Châu Âu rất khó đánh giá đúng năng lực vận hành cũng như sự ổn định của nguồn cung.

Bên cạnh đó, quy mô vốn cũng là một rào cản lớn. Một container hàng nông sản xuất khẩu sang EU thường có giá trị từ 50.000 đến 100.000 Euro. Với khoản chi phí đắt đỏ này, các nhà nhập khẩu bản địa rất e ngại rủi ro khi ký kết hợp đồng với những doanh nghiệp chưa có thương hiệu hoặc chưa hiện diện trực tiếp tại thị trường sở tại.

Chưa dừng lại ở đó, việc xuất khẩu riêng lẻ còn làm phát sinh nhiều tầng nấc trung gian thương mại và chi phí logistics, bào mòn đáng kể lợi thế cạnh tranh về giá. Rủi ro pháp lý trong giao dịch xuyên biên giới cũng là vấn đề đáng báo động. Theo Luật sư Chử Lan Phương, Luật sư điều hành Công ty Luật CEVEN LAW, mỗi năm đơn vị tiếp nhận rất nhiều hồ sơ tranh chấp liên quan đến việc doanh nghiệp Việt bị đối tác tại Pháp và Bỉ chậm hoặc từ chối thanh toán.

Các lô hàng nông sản, thủy hải sản bị vướng tranh chấp thường có giá trị từ 30.000 đến 150.000 USD. Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp thói quen thỏa thuận qua ứng dụng nhắn tin, không lập hợp đồng chặt chẽ hoặc giao hàng trước khi có bảo lãnh thanh toán an toàn.

Mô hình liên kết hạ tầng, ứng dụng công nghệ bảo quản

Để giải quyết triệt để những điểm nghẽn kéo dài, giới chuyên gia và các doanh nghiệp xuất khẩu đã đề xuất sự chuyển dịch mạnh mẽ từ cạnh tranh đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị. Hướng đi chiến lược đầu tiên là áp dụng mô hình gom hàng ghép container. Thay vì một doanh nghiệp phải tự gánh vác chi phí và khối lượng cho cả container 20 feet hay 40 feet, nhiều đơn vị có thể chủ động liên kết, mỗi bên đóng góp khoảng một tấn hàng. Phương thức này giúp phân bổ chi phí logistics, giảm áp lực đọng vốn, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ đưa sản phẩm tiếp cận thị trường Pháp theo con đường chính ngạch.

Bước tiến quan trọng tiếp theo là việc hợp lực xây dựng hệ thống tổng kho và showroom dùng chung ngay tại thị trường Pháp. Mô hình này đóng vai trò là trung tâm lưu trữ, trưng bày sản phẩm và phân phối trực tiếp đến các đối tác bán buôn lẫn khách bán lẻ. Việc duy trì nguồn hàng sẵn có tại tổng kho không chỉ giúp doanh nghiệp rút ngắn tối đa thời gian giao hàng, giảm bớt sự phụ thuộc vào các đơn vị trung gian mà còn tạo tiền đền vững chắc để quảng bá trực tiếp các thương hiệu nông sản Việt Nam đến người tiêu dùng bản địa.

Song song với việc tổ chức lại hạ tầng phân phối, công nghệ bảo quản đóng vai trò quyết định đến sự thành bại của mô hình tổng kho. Khi thời gian bảo quản được kéo dài, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn thời điểm bán hàng, hạn chế tối đa rủi ro phải bán tháo do áp lực hạn sử dụng.

Chia sẻ về giải pháp công nghệ, ông Lê Hoàng An cho biết, ANVAN DRIED FOOD đã áp dụng quy trình bảo quản không sử dụng hóa chất gồm hai giai đoạn: sơ chế sấy tách 80% lượng nước, sau đó xử lý vi sinh siêu tốc trong vài chục giây để đưa hoạt độ nước về mức 0,6. Công nghệ này giúp nông sản duy trì trọn vẹn màu sắc, hương vị tự nhiên và kéo dài thời gian bảo quản từ một đến năm năm mà không cần phụ thuộc vào chất bảo quản SO2.

Sự kết hợp đồng bộ giữa mô hình liên kết gom hàng, hạ tầng tổng kho dùng chung và công nghệ bảo quản hiện đại sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho nông sản Việt. Pháp không chỉ là thị trường tiêu thụ giàu tiềm năng mà còn có thể trở thành cửa ngõ trung chuyển quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam mở rộng thị phần sang các nước lân cận như Đức, Bỉ, Ý và Tây Ban Nha trong tương lai.