Nâng cao năng lực sản xuất trước làn sóng tái cấu trúc công nghiệp
Đông Chí
Vị thế ngày càng lớn trong chuỗi sản xuất toàn cầu đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng tầm nền công nghiệp, thu hút dòng vốn và công nghệ chất lượng cao, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Nâng cấp công nghiệp trước cơ hội mới
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Việt Nam có thêm cơ hội đón dòng vốn và công nghệ mới, nhất là trong các lĩnh vực bán dẫn, điện tử, xe điện, pin và công nghệ sạch. Song đi cùng với cơ hội đó là yêu cầu nâng cao năng lực công nghệ, logistics, nhân lực và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trong nước, đặt ngành công nghiệp Việt Nam trước một nấc chuyển mới.
Năm 2025, nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo mang về 421,47 tỷ USD, chiếm 88,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Trong khi đó, khu vực sản xuất cũng đồng thời đóng góp khoảng 24,5% GDP. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo lên 28-30% GDP, cho thấy vai trò ngày càng lớn của lĩnh vực này trong nền kinh tế.
Nếu việc mở rộng năng lực sản xuất từng là điều kiện để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu thì nay, lợi thế không chỉ nằm ở khả năng sản xuất mà còn ở việc doanh nghiệp có thể tiến sâu đến đâu, làm chủ thêm những công đoạn nào và tạo ra bao nhiêu giá trị trong chuỗi. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, định hướng nâng chất lượng công nghiệp cũng chuyển dần sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Sáng 9/9, Hà Nội đã tổ chức khai mạc Tuần lễ Công nghiệp và Công nghệ Việt Nam 2026 (VITW 2026) tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam với chủ đề “Công nghệ dẫn dắt - Công nghiệp chuyển mình - Bứt phá vươn xa” nhằm kết nối công nghệ, sản xuất và giao thương, cập nhật xu hướng công nghiệp toàn cầu.
Theo ông Trần Đức Hải, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, quá trình chuyển dịch, nâng cấp công nghiệp của thành phố gắn với việc ưu tiên phát triển những ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ thông tin, công nghệ số và các sản phẩm công nghiệp chủ lực. Định hướng này hướng tới chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang thiết kế, chế tạo và từng bước làm chủ công nghệ.
Sự thay đổi không chỉ nằm ở việc đầu tư thêm máy móc mà ở cách doanh nghiệp khai thác công nghệ để nâng hiệu quả sản xuất. AI, IoT, robot và công nghệ bản sao số đang mở rộng khả năng tự động hóa, kiểm soát chất lượng và quản trị vận hành. Tuy vậy, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi phù hợp với nhu cầu, giúp doanh nghiệp giảm lỗi, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian và cải thiện năng suất.
Chuyển đổi công nghiệp vì thế không còn là cuộc đua về số lượng thiết bị hay mức độ hiện đại của nhà máy. Năng lực hấp thụ công nghệ, khả năng tích hợp dữ liệu và trình độ nhân sự sẽ quyết định doanh nghiệp khai thác được bao nhiêu giá trị từ mỗi khoản đầu tư. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở thêm cơ hội cho Việt Nam nhưng để duy trì lợi thế lâu dài, doanh nghiệp trong nước cần nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao từ nhà đầu tư và khách hàng quốc tế.
Đi sâu hơn vào chuỗi giá trị
Bên cạnh chất lượng và giá thành, các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng được lưu tâm trong quyết định đầu tư, mua sắm và lựa chọn nhà cung cấp. Do đó, nâng cấp sản xuất không chỉ nằm ở công nghệ mà còn đòi hỏi doanh nghiệp chú trọng truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu, sử dụng năng lượng hiệu quả, kiểm soát phát thải và hoàn thiện hệ thống quản trị để đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.
Với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng đang tạo thêm cơ hội để tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Khi các tập đoàn toàn cầu tìm kiếm nhà cung cấp tại Việt Nam, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng đủ sản lượng mà còn cần duy trì chất lượng ổn định, giao hàng đúng tiến độ và đáp ứng các tiêu chuẩn về công nghệ.
Theo ông Christopher Hudson, Chủ tịch DMG Events, Việt Nam đang có lợi thế khi sản xuất toàn cầu bước vào quá trình thay đổi mạnh về công nghệ và nhân lực. AI, tự động hóa, số hóa, năng lượng và chất lượng nguồn nhân lực sẽ ngày càng có ảnh hưởng lớn đến năng suất, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của ngành sản xuất.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp chuyển dịch theo hướng công nghệ cao và xanh hơn, Hội nghị Sản xuất Công nghiệp Quốc tế 2026 trong khuôn khổ VITW 2026 quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách, tập trung trao đổi về AI, tự động hóa, sản xuất xanh và những thay đổi trong chuỗi cung ứng.
Phạm vi của sản xuất công nghiệp đang ngày càng mở rộng từ vi mạch, bán dẫn, điện tử, cơ khí chế tạo đến tự động hóa, robot, pin, hạ tầng sạc và phần mềm sản xuất. Sự kết nối giữa máy móc, công nghệ số và các giải pháp công nghiệp cho thấy ranh giới giữa sản xuất và công nghệ ngày càng thu hẹp, đồng thời đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cấp năng lực theo hướng tích hợp hơn.
Với Việt Nam, thách thức trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì tăng trưởng của ngành chế biến, chế tạo mà còn nâng tỷ lệ giá trị được tạo ra trong nước. Muốn đi sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần từng bước mở rộng vai trò từ sản xuất sang thiết kế, công nghệ, phát triển linh kiện, quản trị dữ liệu và các dịch vụ công nghiệp có giá trị gia tăng cao.
Khi dòng vốn quốc tế tiếp tục tìm kiếm những địa điểm sản xuất mới, Việt Nam cần nâng cao năng lực công nghệ, nhân lực, logistics và công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Khi đó, lợi thế không chỉ nằm ở việc thu hút nhà máy mà còn ở khả năng giữ lại nhiều hơn giá trị từ mỗi đơn hàng và dòng vốn quốc tế.
