Nâng cao hiệu quả quản lý kinh doanh xuất khẩu gạo

Theo Bộ Công Thương, cả nước có 158 thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo lớn nhất cả nước với 39 thương nhân.

Tiếp theo là Cần Thơ với 34 thương nhân; Long An 20 thương nhân; An Giang 15 thương nhân; Đồng Tháp 14 thương nhân… Một số địa phương có 1 thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, gồm: Bạc Liêu, Bình Định, Đà Nẵng, Hà Nam, Hà Tĩnh, Hậu Giang, Nghệ An, Thanh Hóa.

Dự báo, năm 2025 các doanh nghiệp xuất khẩu gạo sẽ gặp nhiều khó khăn do nguồn cung tăng, nhu cầu giảm và giá giảm.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam hiện ở mức 399 USD/tấn, thấp nhất trong số các quốc gia xuất khẩu gạo lớn trên thế giới. Cụ thể, thấp hơn gạo cùng loại Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan lần lượt là 32 USD/tấn, 14 USD/tấn và 5 USD/tấn.

So với giá trung bình xuất khẩu gạo năm 2024 của Việt Nam là 627 USD/tấn thì mức giá hiện nay đang giảm rất sâu, lên tới 228 USD/tấn. Tháng 1/2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 500 nghìn tấn, kim ngạch 308 triệu USD, giảm 10,4% về giá trị so cùng kỳ năm 2024.

Để xuất khẩu gạo khởi sắc hơn trong những tháng tới, ngày 1/1/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 01/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh, xuất khẩu gạo. Trong đó, đề ra các giải pháp quản lý rõ ràng hơn về xuất khẩu gạo, xây dựng thương hiệu gạo và thúc đẩy xúc tiến thương mại.

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về Kinh doanh xuất khẩu gạo và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP của Chính phủ Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo đang được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đăng tải rộng rãi lấy ý kiến góp ý sửa đổi.

Cục Xuất nhập khẩu cho biết, việc đề xuất xây dựng Nghị định Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP được tiến hành trên cơ sở quan điểm hướng tới khắc phục các tồn tại, bất cập phát sinh, định hướng hoạt động sản xuất, kinh doanh xuất khẩu gạo, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác điều hành xuất khẩu, nhập khẩu gạo bảo đảm mục tiêu xuất khẩu gạo bền vững và ổn định, đáp ứng yêu cầu thị trường và tiến trình hội nhập quốc tế về kinh tế; thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu gạo bền vững, ổn định và hiệu quả phù hợp diễn biến thị trường và yêu cầu của thị trường, góp phần giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích chung của đất nước với lợi ích của người nông dân sản xuất lúa và thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, người tiêu dùng gạo trong nước.

Theo đó, mục tiêu của việc xây dựng Nghị định Sửa đổi, bổ sung một điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP là nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong kinh doanh xuất khẩu gạo. Đồng thời, khắc phục tồn tại, khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khai thực hiện Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP kể từ khi ban hành cho đến nay.

Dự thảo Nghị định gồm 3 Điều: Điều 1: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP; Điều 2: Bãi bỏ một số quy định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP và Điều 3: Tổ chức thực hiện. Các nội dung sửa đổi bao gồm các quy định về điều kiện đối với kho chứa, cơ sở xay, xát thóc, gạo; Sửa đổi hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo; Sửa đổi quy định về việc xuất khẩu gạo trong 18 tháng liên tục.

Bên cạnh đó, Dự thảo Nghị định sửa đổi bổ sung chế tài thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đối với trường hợp thương nhân không quy trì dự trữ lưu thông và không điều chỉnh nội dung thay đổi trên Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đã được cấp; Bổ sung ưu tiên, ưu đãi đối với thương nhân xây dựng vùng nguyên liệu; Bổ sung trách nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo về việc báo cáo tình hình thay đổi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đầu tư.

Ngoài ra, Dự thảo Nghị định cũng sửa đổi quy định tại Điều 1 Nghị định số 01/2025/NĐ-CP theo hướng bổ sung thời hạn xem xét cấp Giấy chứng nhận mới cho thương nhân vi phạm về dự trữ lưu thông và không thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đã được cấp sau 12 tháng.

Về Tổ chức thực hiện, nội dung dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP, Nghị định số 01/2025/NĐ-CP không có nội dung trái với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.