Mừng – lo thu thuế thương mại điện tử

Tập trung hoàn thiện khung khổ pháp luật

Những năm gần đây, chính sách thuế về TMĐT đã dần được hoàn thiện, phù hợp với xu hướng tiêu dùng, ứng dụng công nghệ trong kinh doanh TMĐT tại Việt Nam.

Sau một thời gian tạo điều kiện tối đa cho thương mại điện tử phát triển, cơ quan chức năng bắt đầu có nhiều chương trình hành động mang tính điều phối để hoạt động này ngày càng hữu ích hơn, đặc biệt là đóng góp các nghĩa vụ tài chính tương tự các hoạt động kinh tế khác.

Cùng với hoàn thiện khung khổ pháp luật, Tổng cục Thuế đã triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế qua các phương tiện thông tin đại chúng, tạp chí chuyên ngành với nhiều hình thức đa dạng, phong phú.

Đặc biệt, để hỗ trợ các nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN) đăng ký, kê khai, nộp thuế tại Việt Nam, từ 21/3/2022, Tổng cục Thuế đã chính thức vận hành Cổng thông tin điện tử dành cho NCCNN.

Đến nay, đã có gần 60 NCCNN đăng ký, kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử, trong đó, có các NCCNN lớn trên thế giới như Google, Apple, Facebook, Netflix, TikTok, Microsoft...

Đồng thời, nhằm hỗ trợ các sàn giao dịch TMĐT cung cấp thông tin, ngày 15/12/2022, Tổng cục Thuế đã chính thức vận hành Cổng thông tin TMĐT để tiếp nhận thông tin về các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT.

Số thu từ lĩnh vực TMĐT tăng cao qua từng năm

Tổng cục Thuế cho biết, theo số liệu báo cáo của cục thuế các địa phương, thông qua công tác phối hợp với các sở, ban, ngành địa phương, các ngân hàng thương mại, khai thác thông tin của Tổng cục Thuế chia sẻ, cơ quan thuế trên toàn quốc đã thực hiện rà soát các tổ chức, cá nhân kinh doanh TMĐT để đưa vào diện quản lý, yêu cầu kê khai phù hợp thực tế, điều chỉnh doanh thu hoặc xử lý truy thu.

Thực tế cho thấy, số thu từ lĩnh vực TMĐT tăng cao qua từng năm. Theo thống kê, năm 2021, đạt 261 tỷ đồng, năm 2022, đạt 716 tỷ đồng (bằng 274% năm 2021) và chỉ trong 10 tháng năm 2023, số thu đã đạt 536,5 tỷ đồng.

Đối với công tác quản lý thuế đối với các nhà cung cấp nước ngoài, tính đến hết tháng 10/2023, đã có 74 nhà cung cấp nước ngoài đăng ký, khai thuế và nộp thuế qua Cổng Thông tin điện tử, trong đó, bao gồm các công ty công nghệ hàng đầu thế giới, có hoạt động kinh doanh trên toàn cầu như: Google, Meta, Microsoft, Tiktok... Đến nay, tổng số thuế các nhà cung cấp nước ngoài đã nộp là 11.498 tỷ đồng.

Cùng với việc quản lý thu, thời gian qua, ngành Thuế cũng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra. Theo đó, phân công nhiệm vụ triển khai công tác kiểm tra đối với người nộp thuế bao gồm: 18 doanh nghiệp trong nước (6 doanh nghiệp là chủ sở hữu sàn TMĐT, 9 doanh nghiệp là trung gian thanh toán, 3 doanh nghiệp là Công ty đối tác nước ngoài tại Việt Nam) và 6 nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở kinh doanh cố định tại Việt Nam.

Đồng thời, đối với nhà cung cấp nước ngoài, Tổng cục Thuế đã có công văn yêu cầu nhà cung cấp nước ngoài thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam; liên hệ làm việc trực tiếp nhằm hỗ trợ nhà cung cấp nước ngoài thực hiện đăng ký thuế, khai nộp thuế, ban hành thông báo đề nghị giải trình cung cấp thông tin về các tổ chức có giao dịch với các nhà cung cấp nước ngoài. Đến nay, 6/6 nhà cung cấp nước ngoài (Google, Netflix, Spotify, Apple, Amazon, Tinder) đã thực hiện đăng ký thuế tại Việt Nam, trong đó, có 4 nhà cung cấp nước ngoài đã thực hiện kê khai, nộp thuế qua Cổng Thông tin điện tử bao gồm Google, Netflix, Spotify, Apple.

Thông qua công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin theo chuyên đề nêu trên, cơ quan thuế đã tìm hiểu về thực trạng, mô hình kinh doanh của các tổ chức liên quan đến hoạt động TMĐT, qua đó nắm bắt, đánh giá, đề xuất các giải pháp quản lý thuế phù hợp, đồng thời đề xuất sửa đổi, bổ sung chính sách thuế hiện hành nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT. Ngoài ra, qua công tác kiểm tra, cơ quan thuế cũng thu thập được thông tin của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT phục vụ cho quản lý thuế toàn ngành.

Còn đó những trăn trở

Theo Tổng cục Thuế, từ thực tế triển khai cho thấy, có nhiều khó khăn trong việc quản lý đầy đủ các nguồn thu, đối tượng nộp thuế. Nguyên nhân là do phương thức mua bán, giao dịch được thực hiện thông qua các phương tiện trực tuyến, kết nối mạng Internet toàn cầu nên người mua người bán không cần có sự tiếp xúc trực tiếp, không cần địa điểm kinh doanh cố định. Hộ, cá nhân kinh doanh TMĐT thường không có đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, không có địa chỉ kinh doanh rõ ràng. Bên cạnh đó, có nhiều đối tượng sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký kinh doanh TMĐT nên khó quản lý được chính xác đối tượng.

Đặc biệt, hoạt động kinh doanh của các nhà cung cấp nước ngoài được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số, thông qua mạng internet dẫn đến việc cơ quan thuế gặp khó khăn khi thu thập thông tin, xây dựng danh sách nhà cung cấp nước ngoài để yêu cầu đăng ký, kê khai và nộp thuế.

Cơ quan Thuế cũng không dễ dàng tiếp cận hỗ trợ, hướng dẫn nhà cung cấp nước ngoài hiểu và chấp hành đúng pháp luật thuế của Việt Nam do các nhà cung cấp nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam.

Đáng chú ý, Tổng cục Thuế cho biết, hiện thông tin do sàn TMĐT cung cấp lên Cổng thông tin còn chưa đầy đủ, nhiều sai lệch và bất hợp lý.

Trước thực tế này, cần một cuộc “đại phẫu” trong công tác chống thất thu thuế TMĐT do các cơ quan chức năng bắt tay thực hiện. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hàng loạt khoảng trống về hành lang pháp lý cũng như những quy định khó lòng đuổi kịp sự phát triển như vũ bão của hoạt động TMĐT, gây ra không ít khó khăn trong công tác quản lý thuế. Do đó, ngoài việc tiếp tục các giải pháp thanh, kiểm tra, chống thất thu thuế, cơ quan thuế cần đẩy mạnh đầu tư vào các nền tảng công nghệ tự động theo dõi dòng doanh thu từ dịch vụ nước ngoài.

Về lâu dài, các đơn vị cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi chính sách theo hướng quy định trách nhiệm khai thuế, nộp thuế đối với chủ sở hữu sàn giao dịch TMĐT thực hiện khấu trừ thuế cho cá nhân kinh doanh thông qua sàn giao dịch TMĐT; đồng thời bổ sung quy định, các ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán căn cứ khoản tiền được trả từ nước ngoài thông qua tài khoản của cá nhân để khấu trừ, khai thay, nộp thay cho cá nhân trong nước khi nhận tiền từ kinh doanh được trả từ nước ngoài, qua đó tạo công bằng giữa các tổ chức kinh doanh và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách.