Mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Với số lượng chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp gần 50% vào GDP và tạo ra 75% việc làm cho toàn xã hội, vai trò của SME là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, một nghịch lý lớn vẫn tồn tại dù đóng góp đáng kể, các doanh nghiệp này lại gặp vô vàn rào cản trong việc tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là từ hệ thống ngân hàng.

Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, chỉ khoảng 18% tổng dư nợ tín dụng thuộc về khối SME và có tới 75% doanh nghiệp SME chưa từng vay vốn ngân hàng. Khoảng trống tài chính này không chỉ là một thách thức mà còn là một thị trường khổng lồ, cần được khai thác hiệu quả để mở khóa tiềm năng phát triển của hàng triệu doanh nghiệp.

Việc tiếp cận vốn theo cách thức truyền thống đã trở thành một khó khăn dai dẳng đối với doanh nghiệp SME. Các ngân hàng thương mại, với các quy trình thẩm định chặt chẽ, thường yêu cầu doanh nghiệp phải có tài sản thế chấp lớn, lịch sử tín dụng minh bạch và báo cáo tài chính rõ ràng.

Tuy nhiên, thực tế là nhiều doanh nghiệp SME, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp hoặc siêu nhỏ, thường thiếu các yếu tố như thiếu tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng hạn chế, báo cáo tài chính chưa minh bạch.

Những rào cản này đã đẩy nhiều doanh nghiệp SME vào tình thế phải tìm đến các kênh vốn phi chính thức, còn gọi là "tín dụng đen", với lãi suất cao cắt cổ, rủi ro pháp lý và an ninh rất lớn. Nhu cầu về một giải pháp tài chính mới, hiệu quả và phù hợp với đặc thù của SME trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Sự phát triển vũ bão của công nghệ, đặc biệt là công nghệ tài chính (Fintech), đã mang đến một “cú hích” mạnh mẽ, tạo ra một mô hình cho vay mới: cho vay trực tuyến theo hình thức tín chấp. Mô hình này không chỉ giúp khắc phục những hạn chế của phương thức truyền thống mà còn mở ra một hướng đi chiến lược cho các tổ chức tín dụng.

Điểm cốt lõi của mô hình này là thay thế việc đánh giá dựa trên tài sản bảo đảm bằng việc phân tích dữ liệu số. Thay vì yêu cầu hồ sơ giấy tờ phức tạp, giải pháp này sử dụng các thuật toán thông minh để phân tích hàng loạt dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Cụ thể, các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm: Dữ liệu giao dịch; hành vi tiêu dùng và kinh doanh; thông tin từ các cơ quan nhà nước; dữ liệu mạng xã hội và hành vi trực tuyến

Bằng cách tổng hợp và phân tích Big Data, các hệ thống chấm điểm tín dụng số có thể tạo ra một bức tranh toàn diện và chính xác hơn về sức khỏe tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp, ngay cả khi họ không có tài sản thế chấp.

Theo PGS. TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Đại học Đại Nam, cho vay trực tuyến không chỉ là một giải pháp tình thế mà còn là một bước đi mang tính chiến lược của các tổ chức tín dụng. Về bản chất, cho vay trực tuyến là số hóa quy trình cho vay nhưng cũng chính là thay đổi phương thức đo lường và đánh giá rủi ro tín dụng.

Thay vì dựa vào "dữ liệu quá khứ" từ hồ sơ giấy tờ, công nghệ mới cho phép các tổ chức tín dụng phân tích hành vi theo thời gian thực để dự đoán mức độ rủi ro tiềm tàng của mỗi khách hàng, từ đó "cá nhân hóa" các khoản vay với điều kiện và phương pháp quản lý rủi ro phù hợp nhất.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và sự tham gia tiên phong của các Fintech đã tạo áp lực tích cực, thúc đẩy việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho loại hình này. Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang từng bước xây dựng cơ sở pháp lý vững chắc cho việc cấp tín dụng trên môi trường số, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng và tổ chức tài chính mở rộng dịch vụ này.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) là "chất xúc tác" quan trọng, hỗ trợ khai thác dữ liệu lớn và giúp việc quản trị rủi ro trở nên hiệu quả hơn bao giờ hết. Sự tích hợp của AI trong phân tích dữ liệu giúp dự đoán xu hướng, nhận diện gian lận và đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

Với những định hướng chiến lược này, các chuyên gia kỳ vọng rằng loại hình cho vay trực tuyến sẽ tiếp tục được mở rộng, đặc biệt là với các khoản vay không tài sản đảm bảo cho doanh nghiệp SME. Đây không chỉ là giải pháp tài chính mà còn là động lực quan trọng, giúp hàng triệu doanh nghiệp nhỏ vươn lên, tạo ra sức bật mới cho nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên tài chính số.