Lùi một bước để tiến xa trong kỷ nguyên xanh

Điểm gãy giữa tốc độ thuật toán

Trong guồng quay của kỷ nguyên 4.0, khái niệm chuyển đổi kép bao gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành tấm vé thông hành bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, một thực tế đầy thách thức đang hiện hữu trong khi các thuật toán và quy định xanh quốc tế được cập nhật với tần suất theo tuần, thì tư duy của con người vốn quen với sự ổn định của mô hình thâm dụng lao động cũ lại không thể thay đổi chỉ sau một đêm. Khoảng cách này thường tạo ra những điểm gãy về hiệu suất, nơi mà công nghệ hiện đại vô tình trở thành gánh nặng thay vì động lực phát triển.

Thực tế, tại các doanh nghiệp đầu ngành cho thấy, hiệu suất của quá trình chuyển đổi không chỉ được đo lường bằng trình độ công nghệ hay ngân sách đầu tư mà còn bị chi phối bởi một biến số thường bị bỏ qua là tốc độ sẵn sàng về tâm lý của đội ngũ nhân sự.

Bà Hoàng Yến, Phó Chủ tịch điều hành Rochdale Spears, nhận định rất sâu sắc, một doanh nghiệp có thể đầu tư những hệ thống quản trị hiện đại nhất, nhưng nếu con người vận hành vẫn giữ tư duy cũ, hệ thống đó sẽ nhanh chóng trở thành một gánh nặng.

Sự chuyển dịch từ phương pháp quản trị thủ công sang áp dụng công nghệ và kỹ năng giải quyết vấn đề dựa trên dữ liệu yêu cầu một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt tâm thế lao động. Cốt lõi của mọi sự thay đổi bền vững, suy cho cùng, vẫn phải lấy con người làm trung tâm.

Lực cản lớn nhất đối với các sáng kiến xanh hóa và số hóa thường không xuất hiện ở tầng lãnh đạo cao nhất mà lại bộc phát ngay tại hiện trường sản xuất. Theo ông Phùng Đức Hoàng, Điều phối viên quốc gia Tổ chức Lao động Quốc tế, sự phản ứng này thường mang hình thức chống lại việc thêm việc.

Khi các quy trình kiểm kê khí nhà kính hoặc số hóa bảo trì máy móc được triển khai, đội ngũ nhân sự trực tiếp vận hành thường phải đối mặt với khối lượng công việc ghi chép và nhập liệu dữ liệu thời gian thực vượt quá thói quen thao tác truyền thống.

Tại nhiều nhà máy, sự phản kháng này trở nên dữ dội khi công nhân cảm thấy bị áp lực bởi việc vừa phải duy trì năng suất sản xuất, vừa phải đảm bảo tính chính xác cho các chỉ số phát thải. Ngay cả với những lãnh đạo am hiểu hệ thống, việc thuyết phục đội ngũ tin vào hiệu quả của quy trình mới vẫn là bài toán khó khi lòng tin vào phương thức cũ đã bám rễ quá sâu.

Xây dựng chân kiềng bền vững

Nhìn lại hành trình chuyển đổi của những đơn vị tiên phong, nghệ thuật quản trị sự thay đổi đôi khi đòi hỏi sự can đảm để lùi lại một bước nhằm đồng bộ hóa tốc độ giữa hệ thống và con người. Ông Thomas Snoeck, Phó Chủ tịch điều hành Rochdale Spears, chia sẻ kinh nghiệm sự thành công đòi hỏi sự kiên nhẫn để bộ máy không bị sụp đổ do quá tải dữ liệu thô và sự mệt mỏi của người thực thi. Việc cưỡng cầu một hệ thống quản trị quá chi tiết hoặc hoàn hảo ngay lập tức thường dẫn đến những đứt gãy không đáng có.

Một chiến lược chuyển đổi bền vững không dựa trên sự áp đặt từ trên xuống mà dựa trên khả năng kiểm soát sự sẵn sàng của tất cả các thành phần tham gia vào chuỗi vận hành. Các nhà lãnh đạo phải sẵn sàng làm chậm lại tiến độ để quy trình cũ có thời gian cắt tỉa và tương thích dần với hệ thống mới.

Để đạt được hiệu suất thực chất, quá trình chuyển đổi kép cần sự vận hành đồng bộ của bộ chân kiềng bao gồm: Quy trình, Con người và Công cụ. Công cụ số hóa và quy trình xanh chỉ thực sự phát huy tác dụng khi nhân sự vận hành cảm nhận được lợi ích thực tế và sự cải thiện trong môi trường làm việc của chính họ. Khi các kết quả như tiết kiệm điện năng hoặc nâng cao năng suất được minh bạch hóa, niềm tin của đội ngũ sẽ được củng cố.

Nếu lợi nhuận từ những cải tiến được chia sẻ công bằng và các nỗ lực thích nghi được ghi nhận kịp thời, áp lực thay đổi sẽ dần chuyển hóa thành phong trào đồng lòng của toàn bộ máy. Đây chính là lúc quản trị sự thay đổi chạm đến ngưỡng cao nhất: biến sự ép buộc thành nhu cầu tự thân của mỗi cá nhân trong tổ chức.

Trong một thế giới đầy rẫy những biến động phi tuyến tính, khả năng duy trì sự đồng bộ giữa tốc độ của các thuật toán và tốc độ sẵn sàng của con người chính là chìa khóa để doanh nghiệp khẳng định năng lực cạnh tranh cốt lõi. Quản trị sự thay đổi không chỉ dừng lại ở việc cập nhật phần mềm hay đáp ứng các tiêu chuẩn pháp lý môi trường, mà là một cuộc tái cấu trúc sâu sắc về văn hóa doanh nghiệp.

Tốc độ thích nghi tâm lý của người lao động chính là giới hạn thực tế cho mọi tham vọng phát triển. Do đó, việc đầu tư vào đào tạo, thấu cảm và xây dựng lộ trình thay đổi phù hợp với nhịp sinh học của tổ chức là khoản đầu tư mang lại lợi nhuận cao nhất trong dài hạn.

Một doanh nghiệp thực sự mạnh là một doanh nghiệp biết tiến khi cần và lùi khi đúng lúc để bảo toàn nguồn lực con người. Khi mỗi nhân viên đều hiểu rõ giá trị của việc số hóa và xanh hóa, họ sẽ không còn nhìn quy trình mới như một rào cản, mà là một công cụ giúp họ nâng cao giá trị bản thân.

Sự gắn kết giữa chiều sâu tri thức và lòng tin của đội ngũ sẽ tạo nên một thương hiệu bền vững, đủ sức chống chịu trước mọi cơn bão của nền kinh tế toàn cầu. Nghệ thuật lùi lại chính là bước chuẩn bị cần thiết để doanh nghiệp có thể thực hiện những bước nhảy vọt xa hơn, vững chắc hơn trên con đường phát triển tương lai.