Luật hóa tài sản mã hóa, bước đột phá tiềm năng kinh tế số

Theo các chuyên gia, đạo luật tiên phong này không chỉ giúp hợp pháp hóa việc sở hữu và sử dụng tài sản mã hóa, mà còn tạo ra nguồn thu thuế đáng kể, đồng thời hạn chế hiệu quả tình trạng tháo chạy vốn hiện đang diễn ra thông qua các sàn giao dịch nước ngoài. Đây là một động thái chiến lược, định vị Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong việc kiến tạo một khung pháp lý minh bạch cho công nghệ số.

Trong nhiều năm qua, tài sản mã hóa tại Việt Nam luôn tồn tại trong một "vùng xám" về mặt pháp lý, gây ra nhiều rủi ro và hạn chế tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, với việc ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số, tình trạng này đã chính thức chấm dứt.

 Tại Họp báo thường kỳ tháng 6 mới đây của Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Nguyễn Khắc Lịch - Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin đã khẳng định, việc quy định chi tiết về quản lý AI và tài sản mã hóa giúp Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong việc xây dựng khung pháp lý về công nghiệp công nghệ số minh bạch, đảm bảo an toàn, an ninh mạng và quyền lợi người dùng.

Tiến sĩ Jeff Nijsse - Giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm, Khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Đại học RMIT Việt Nam nhận định rằng, dấu mốc này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Ước tính khoảng 17 triệu người Việt Nam hiện đang nắm giữ tài sản mã hóa sẽ được công nhận và bảo vệ chính thức theo pháp luật. Điều này mang lại sự an tâm, tin tưởng tuyệt đối cho cộng đồng nhà đầu tư và người dùng, khuyến khích họ tham gia vào thị trường một cách hợp pháp và an toàn hơn.

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Luật Công nghiệp công nghệ số là đã lần đầu tiên đưa ra định nghĩa pháp lý rõ ràng cho tài sản số, phân loại chúng thành hai nhóm chính tài sản ảo và đáng chú ý là tài sản mã hóa.

Cụ thể, tài sản mã hóa được định nghĩa là một hạng mục bao trùm cho tiền mã hóa, với chức năng tài chính rõ ràng và hoạt động trên chuỗi khối (blockchain) riêng. Những tài sản này được xác định là sử dụng công nghệ mã hóa để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao.

Theo TS. Jeff Nijsse, các loại tiền mã hóa phổ biến như Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) hoàn toàn phù hợp với định nghĩa tài sản mã hóa vì chúng có chức năng tài chính và sử dụng công nghệ mã hóa. Cách phân loại này giúp hàng triệu nhà đầu tư tại Việt Nam tin tưởng những tài sản này không còn phải nằm trong "vùng xám" về mặt pháp lý.

Trong khi đó, tài sản ảo có thể được hiểu là bao gồm các tài sản kỹ thuật số như điểm thưởng hoặc vật phẩm ảo trong game, vốn không thực sự có chức năng tài chính. TS. Jeff Nijsse đánh giá, sự tách biệt rõ ràng này là rất quan trọng để tạo ra quy định có mục tiêu và hiệu quả, tránh sự chồng chéo và nhầm lẫn.

Đáng chú ý, Luật mới không coi các loại stablecoin được neo theo tiền pháp định và tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC) là tài sản mã hóa. Những loại tiền này sẽ vẫn tuân theo các luật dân sự và tài chính hiện hành, đảm bảo sự ổn định của hệ thống tiền tệ truyền thống.

Đối với các công ty khởi nghiệp và nhà phát triển trong lĩnh vực tài sản mã hóa, tác động của Luật Công nghiệp công nghệ số, với hiệu lực từ ngày 1/1/2026, là tức thì và vô cùng tích cực.

TS. Jeff Nijsse nhận định, Luật cung cấp một khuôn khổ rõ ràng để xây dựng và vận hành các doanh nghiệp tài sản mã hóa tại Việt Nam. Điều này sẽ giúp đảo ngược xu hướng các công ty khởi nghiệp Việt Nam phải đăng ký kinh doanh tại các quốc gia khác như Singapore để tìm kiếm sự rõ ràng về mặt pháp lý.

Việc tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho môi trường hoạt động không chỉ bảo vệ các nhà phát triển trong nước mà còn cho phép các nhà đầu tư tự tin hơn khi tham gia thị trường. Đồng thời, luật mới tạo điều kiện thuận lợi cho các sàn giao dịch hiện tại có hướng đi rõ ràng để mở rộng hoạt động tại thị trường Việt Nam.

TS. Jeff Nijsse dự báo, có thể mong đợi sẽ có nhiều sàn giao dịch quốc tế chuẩn bị cho hoạt động kinh doanh tại Việt Nam từ năm 2026 khi luật có hiệu lực. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại một làn sóng đầu tư và cạnh tranh mới, thúc đẩy sự phát triển sôi động của thị trường tài sản mã hóa trong nước.

Ở cấp quốc gia, TS. Jeff Nijsse cho rằng, Luật mới tạo điều kiện chính thức hóa thị trường blockchain ước tính trị giá 105 tỷ USD tại Việt Nam. Bằng cách ban hành quy định cho lĩnh vực này, Việt Nam có thể theo dõi chặt chẽ hoạt động giao dịch, tạo ra nguồn thu thuế đáng kể cho ngân sách nhà nước và đặc biệt là hạn chế tình trạng tháo chạy vốn hiện đang xảy ra thông qua các sàn giao dịch nước ngoài. Đây là một bước đi chiến lược nhằm quản lý hiệu quả dòng tiền và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

TS. Jeff Nijsse nhấn mạnh, với Luật Công nghiệp công nghệ số, Việt Nam đang định vị mình là một đối thủ cạnh tranh nghiêm túc với Singapore và Thái Lan trong cuộc đua trở thành trung tâm tài sản mã hóa hàng đầu của khu vực. Bên cạnh dân số trẻ am hiểu công nghệ và cộng đồng nhà phát triển năng động, Việt Nam hiện đã có nền tảng pháp lý để hỗ trợ cho tham vọng của mình.

Luật Công nghiệp công nghệ số không chỉ là một văn bản pháp lý đơn thuần, mà còn là một tuyên bố mạnh mẽ về tầm nhìn của Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế số. Không chỉ mở ra cánh cửa cho sự phát triển bùng nổ của tài sản mã hóa mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam như một quốc gia tiên phong, sẵn sàng đón đầu và làm chủ các xu hướng công nghệ mới, hướng tới một tương lai số hóa thịnh vượng và bền vững.