Luật Điện lực sửa đổi: Gỡ vướng cho 18 dự án điện khí LNG

Tuy nhiên, ngoài Nhơn Trạch 3 và 4 đã vận hành thương mại, khoảng 18 dự án LNG còn lại vẫn gặp vướng mắc về thủ tục đầu tư, hợp đồng mua bán điện (PPA) và cơ chế giá. Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi được kỳ vọng tháo gỡ những điểm nghẽn này, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư.

Tập trung tháo gỡ ba điểm nghẽn của dự án LNG

Hợp đồng mua bán điện, thủ tục đầu tư và giá vận chuyển khí là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án điện khí LNG.

Với dự án được lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu, quá trình đàm phán PPA sau khi có kết quả trúng thầu có thể kéo dài, làm phát sinh thêm thời gian và bất định cho nhà đầu tư. Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi đề xuất quy định giá điện và thời hạn hợp đồng đã trúng thầu là cơ sở ký kết PPA, không phải đàm phán lại.

Quy định này giúp xác lập rõ hơn cơ sở hợp đồng ngay từ khâu đấu thầu. Nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả trúng thầu để xây dựng phương án tài chính, làm việc với tổ chức tín dụng và triển khai các bước tiếp theo của dự án.

Về thủ tục đầu tư, dự thảo cho phép một số dự án điện lực không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Đây là giải pháp cắt giảm một bước trong quy trình triển khai, giảm thời gian hoàn thiện thủ tục cho doanh nghiệp.

Một vấn đề khác là giá dịch vụ vận chuyển LNG. Dự thảo đề xuất điều chỉnh các quy định liên quan đến giá dịch vụ vận chuyển khí thiên nhiên hóa lỏng tại Luật Giá, đồng thời giao Chính phủ quy định phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện, giá công suất, tỷ suất lợi nhuận hợp lý, thời hạn áp dụng và cơ chế điều chỉnh giá đối với từng loại hình nguồn điện.

Đối với dự án LNG, cơ chế giá có ý nghĩa trực tiếp đến khả năng tính toán hiệu quả đầu tư và thu xếp vốn. Do đó, việc xác định rõ phương pháp tính giá, thời hạn áp dụng và cơ chế điều chỉnh sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp đánh giá dòng tiền trong suốt vòng đời dự án.

Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa đề cập cụ thể tỷ lệ cam kết sản lượng điện hợp đồng tối thiểu (Qc) dành riêng cho các dự án LNG. Đây vẫn là nội dung cần được làm rõ trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Mở rộng thị trường điện, thay đổi phương thức quản lý

Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi cũng điều chỉnh nhiều quy định về thị trường điện cạnh tranh, năng lượng tái tạo và hoạt động cấp phép.

Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), dự thảo bổ sung đơn vị bán lẻ điện vào nhóm đối tượng tham gia, bên cạnh khách hàng sử dụng điện lớn và đơn vị phát điện. Quy mô và điều kiện tham gia sẽ do Chính phủ quy định.

Quy định này mở rộng phạm vi hoạt động của doanh nghiệp bán lẻ điện, tạo điều kiện để các đơn vị tham gia trực tiếp vào chuỗi giao dịch điện cạnh tranh. Dự thảo đồng thời lần đầu tiên thiết lập cơ sở pháp lý cho thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC). Cơ chế vận hành, giao dịch và quản lý chứng chỉ sẽ cần được cụ thể hóa trong các văn bản hướng dẫn.

Với điện gió ngoài khơi, dự thảo giao Chính phủ quy định điều kiện nhà đầu tư, chi phí quản lý và giám sát, việc chia sẻ hạ tầng, thông tin, dữ liệu, kinh phí tháo dỡ công trình và ký quỹ thực hiện dự án. Các quy định riêng về chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư điện gió ngoài khơi được bãi bỏ để áp dụng thống nhất theo quy định chung về đầu tư dự án điện lực.

Trong hoạt động cấp phép, dự thảo chuyển hướng quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Doanh nghiệp được giảm thành phần hồ sơ và điều kiện cấp giấy phép hoạt động điện lực. Khi thay đổi thông tin trên giấy phép, doanh nghiệp thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung thay vì xin cấp mới.

Diện miễn trừ giấy phép cũng được mở rộng đối với một số đối tượng, tạo điều kiện phát triển nguồn điện phân tán không chiếm dụng đất. Cơ quan quản lý sẽ thực hiện hậu kiểm thông qua các điều kiện duy trì hoạt động điện lực do Chính phủ quy định.

Theo phương án rà soát, dự thảo giữ nguyên 16 thủ tục hành chính, bãi bỏ 3 thủ tục, bổ sung 1 thủ tục mới và sửa đổi 19 thủ tục.

Về giá điện, dự thảo quy định xây dựng lộ trình xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị. Dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế giá khuyến khích đối với năng lượng tái tạo, năng lượng mới và hệ thống lưu trữ điện; bổ sung chi phí đường dây truyền tải do tư nhân đầu tư vào cấu thành giá dịch vụ điện lực.

Những điều chỉnh này tác động đến cả hoạt động đầu tư nguồn điện và cơ chế vận hành thị trường. Riêng với các dự án LNG, việc sửa đổi quy định về đấu thầu, PPA, thủ tục đầu tư và giá dịch vụ khí là những nội dung trực tiếp liên quan đến khả năng triển khai dự án.

Dù vậy, luật sửa đổi chỉ tạo hành lang pháp lý. Tiến độ thực tế của khoảng 18 dự án LNG còn phụ thuộc vào các quy định hướng dẫn của Chính phủ, khả năng hoàn thiện hợp đồng mua bán điện và cơ chế giá. Việc cụ thể hóa các nội dung này sẽ quyết định hiệu quả tháo gỡ vướng mắc cho các dự án trong thời gian tới.