Luật Công nghệ cao 2025 khai phóng định nghĩa mới về nội lực quốc gia

Từ hạ tầng thể chế đến khát vọng tự cường

Lịch sử phát triển kinh tế của Việt Nam sau gần 4 thập kỷ đổi mới đã ghi nhận những con số ấn tượng về thu hút đầu tư nước ngoài với hơn 400 tỷ USD vốn FDI. Tuy nhiên, một thực tế khách quan mà chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận là phần lớn dòng vốn này vẫn đang dừng lại ở các công đoạn lắp ráp, gia công tận dụng nhân công giá rẻ.

Hệ quả là giá trị gia tăng thực tế giữ lại trong nước còn khiêm tốn, trong khi các lĩnh vực cốt lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo hay công nghệ sinh học vẫn chưa chiếm tỷ trọng tương xứng. Trước bối cảnh đó, Luật Công nghệ cao 2025 ra đời như một sự điều chỉnh chiến lược, chuyển dịch từ tư duy thu hút đầu tư bằng mọi giá sang lựa chọn dự án có khả năng dẫn dắt và lan tỏa công nghệ.

Điểm cốt lõi của đạo luật mới này nằm ở việc xây dựng một hạ tầng thể chế minh bạch và hiện đại. Việc bổ sung các quy định khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ cao cho thấy tầm nhìn xa trong việc nuôi dưỡng nội lực.

Thay vì chỉ trông chờ vào các tập đoàn đa quốc gia, Luật đã mở ra cánh cửa để các trí tuệ Việt, các viện nghiên cứu và trường đại học trở thành những chủ thể thực thụ trong hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Đặc biệt, cơ chế phân loại doanh nghiệp công nghệ cao thành hai mức với những ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đặc biệt cho đơn vị có trên 30% vốn nội địa và sở hữu công nghệ lõi là một bước đi táo bạo. Chính sách này không chỉ tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước mà còn thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ thực chất từ các khối ngoại sang khối nội.

Việc bãi bỏ giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao và chuyển sang cơ chế tự đánh giá theo tiêu chí là một minh chứng cho sự cải cách hành chính mạnh mẽ. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục, tạo niềm tin và sự chủ động cho doanh nghiệp.

Mô hình đô thị công nghệ cao được luật hóa cũng hứa hẹn tạo ra những hệ sinh thái khép kín, nơi nghiên cứu khoa học gắn liền với ứng dụng thực tiễn và phát triển đô thị bền vững. Đây chính là không gian phát triển mới mà Việt Nam đang cần để thoát khỏi bẫy gia công và tiến thẳng vào nhóm các quốc gia có nền kinh tế tri thức phát triển.

Cú hích cho nguồn lực chất xám toàn cầu

Luật Công nghệ cao 2025 đã chạm đúng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thu hút và giữ chân nhân tài. TS. Quách Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, nhận định rằng những quy định mới về ưu đãi thuế thu nhập cá nhân ở mức cao nhất cùng các hỗ trợ về điều kiện sống, cư trú sẽ là thỏi nam châm thu hút các nhà khoa học Việt kiều trở về cống hiến. Thay vì những lời kêu gọi mang tính định hướng chung chung, Luật đã cụ thể hóa quyền lợi và môi trường làm việc, tạo sự yên tâm tuyệt đối cho đội ngũ chuyên gia khi dấn thân vào những lĩnh vực nghiên cứu đầy rủi ro nhưng mang lại giá trị cao.

Ở góc độ thực thi và thương mại hóa, PGS.TS Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Duy Tân, chỉ ra ba khía cạnh đột phá tạo nên lực kéo cho hệ sinh thái này. Đó là sự ghi nhận xứng đáng giá trị chất xám thông qua tài chính, tạo đất diễn cho nhà khoa học bằng các phòng thí nghiệm dùng chung và quan trọng nhất là bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Khi các chuyên gia thấy được thành quả của mình không chỉ nằm trên giấy mà có thể biến thành thương phẩm trên thị trường, động lực sáng tạo sẽ được nhân lên gấp bội. Đây là mắt xích quan trọng để biến tri thức thành tiền tệ, biến ý tưởng thành sức mạnh kinh tế quốc gia.

Sự kỳ vọng vào Luật Công nghệ cao 2025 không chỉ dừng lại ở các con số tăng trưởng kinh tế mà còn là sự thay đổi về chất trong tư duy của cả xã hội. Chúng ta đang thiết lập một luật chơi mới, nơi sự đổi mới sáng tạo được bảo vệ và khuyến khích tối đa.

Với hành lang pháp lý thông thoáng và đầy sức hút, kỷ nguyên số của Việt Nam sẽ không còn là một khái niệm xa vời mà là một thực tại hiện hữu thông qua các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Việt. Đây chính là nền tảng vững chắc để nước nhà tự tin bứt phá, khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và hướng tới mục tiêu tự chủ công nghệ toàn diện vào năm 2030.