Liên minh chống hàng giả trên thương mại điện tử: Khi pháp luật, truyền thông và giáo dục cùng nhập cuộc

Trước yêu cầu đó, Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì tổ chức tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, không chỉ là một sân chơi kiến thức mà còn cho thấy cách tiếp cận mới trong tuyên truyền pháp luật: huy động sức mạnh liên ngành, liên lĩnh vực và liên thế hệ. Khác với những hình thức phổ biến pháp luật truyền thống, cuộc thi được thiết kế như một không gian đối thoại mở, nơi pháp luật không đứng tách rời mà gắn chặt với thực tiễn vận hành của thị trường, với hành vi tiêu dùng và với trách nhiệm xã hội của từng chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử.

Ban Giám khảo đa lĩnh vực, bảo đảm chuẩn mực và sức lan tỏa

Một trong những điểm nhấn quan trọng của cuộc thi là việc quy tụ Ban Giám khảo gồm các đại diện tiêu biểu đến từ quản lý nhà nước, báo chí – truyền thông và nghệ thuật. Sự kết hợp này phản ánh rõ tư duy tổ chức cuộc thi theo hướng không chỉ đúng luật mà còn dễ hiểu, dễ nhớ và dễ lan tỏa trong cộng đồng.

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, được xem là “trụ cột chuyên môn” của Ban Giám khảo. Với nhiều năm trực tiếp tham gia xử lý các vụ việc liên quan đến hàng giả, gian lận thương mại và vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử, ông mang đến những đánh giá bám sát thực tiễn, đặc biệt là các căn cứ pháp lý đang được áp dụng trong môi trường số. Vai trò của ông không chỉ bảo đảm các nội dung thi tuân thủ đúng quy định pháp luật, mà còn góp phần định hướng cách tiếp cận pháp luật theo hướng thực chất, gắn với những tình huống đang diễn ra hằng ngày trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Bổ trợ cho trụ cột pháp lý là tiếng nói của truyền thông. Nhà báo Ngô Bá Lục, với hơn hai thập kỷ hoạt động trong lĩnh vực báo chí và nghệ thuật, mang đến góc nhìn đặc biệt về cách “kể câu chuyện pháp luật” cho công chúng. Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành kênh tiếp nhận thông tin chủ yếu của người tiêu dùng, khả năng chuyển hóa các quy định pháp lý vốn khô khan thành thông điệp gần gũi, giàu cảm xúc được xem là yếu tố then chốt để pháp luật đi vào đời sống. Sự tham gia của nhà báo Ngô Bá Lục vì thế không chỉ dừng ở vai trò chấm điểm, mà còn góp phần định hình cách thể hiện nội dung thi theo hướng rõ thông điệp, đúng trọng tâm và có sức thuyết phục xã hội.

Ở một chiều cạnh khác, sự góp mặt của NSƯT Phùng Tiến Minh đã mở rộng biên độ tiếp cận của cuộc thi. Với kinh nghiệm hoạt động nghệ thuật đa dạng, ông mang đến cách nhìn cho rằng pháp luật hoàn toàn có thể được truyền tải thông qua sân khấu hóa, âm nhạc và các hình thức sáng tạo khác. Khi được “đặt vào cảm xúc”, các thông điệp chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng không còn mang tính áp đặt, mà trở thành sự tự giác tiếp nhận từ phía người tham gia và khán giả.

Bên cạnh đó, vai trò tham vấn của PGS.TS, Luật sư Phan Hữu Thư góp phần bảo đảm nền tảng học thuật và chiều sâu pháp lý cho cuộc thi. Với bề dày đào tạo quốc tế và kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực tư pháp, ông mang đến góc nhìn chuẩn mực về việc vận dụng pháp luật trong những lĩnh vực mới như thương mại điện tử và bảo vệ người tiêu dùng trên không gian số.

Ba đội thi – ba mắt xích trong hệ sinh thái bảo vệ người tiêu dùng

Không chỉ Ban Giám khảo, cơ cấu các đội thi cũng phản ánh rõ triết lý “liên minh” mà cuộc thi hướng tới. Ba đội thi đại diện cho ba nhóm chủ thể quan trọng trong nền kinh tế số: doanh nghiệp sản xuất chính hãng, lực lượng báo chí – truyền thông và cơ sở đào tạo.

Đội thi Công ty Honda Việt Nam mang đến góc nhìn của doanh nghiệp – chủ thể chịu tác động trực tiếp từ vấn nạn hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, việc bảo vệ thương hiệu không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp mà còn gắn với an toàn của người tiêu dùng và trật tự thị trường. Thông qua các phần thi, đội Honda Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong nhận diện hàng giả, phối hợp xử lý vi phạm và nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng, qua đó làm rõ vai trò đồng hành của doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước.

Ở chiều ngược lại, đội Liên cơ quan báo chí – truyền thông đại diện cho lực lượng có vai trò đặc biệt trong việc phát hiện, phản ánh và cảnh báo các hành vi vi phạm trên không gian mạng. Với thông điệp “Truyền thông minh bạch – Mua sắm an toàn – Nói không với hàng giả”, đội thi cho thấy báo chí không chỉ là người đưa tin, mà còn là cầu nối giữa pháp luật và công chúng, góp phần hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.

Đại diện cho thế hệ tương lai, đội sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân mang đến tinh thần học hỏi và sáng tạo. Việc sinh viên trực tiếp tham gia xử lý các tình huống pháp lý trong thương mại điện tử cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công tác đào tạo trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho quản lý thị trường và kinh tế số. Từ góc độ này, cuộc thi không chỉ là hoạt động tuyên truyền, mà còn là một “phòng thí nghiệm” thực tiễn cho giáo dục pháp luật.

Khép lại với kết quả rõ ràng nhưng giá trị lớn nhất của cuộc thi không nằm ở thứ hạng hay giải thưởng, mà ở sự lan tỏa nhận thức. Khi pháp luật được truyền tải thông qua sự kết hợp giữa quản lý thị trường, truyền thông, nghệ thuật và giáo dục, cuộc chiến chống hàng giả trên thương mại điện tử không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan chức năng, mà trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và phát triển bền vững trong thời gian tới.