Lào Cai đổi mới chính sách để nâng cao hoạt động của doanh nghiệp nhà nước 

Việc đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước được Đảng, Nhà nước ta rất quan tâm và được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, các ngành trong thực hiện phát triển kinh tế, xã hội. Chúng ta xác định doanh nghiệp nhà nước giữ vị trí then chốt và là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước, góp phần quan trọng ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Lào Cai có 5 doanh nghiệp nhà nước do UBND tỉnh quản lý, gồm: 3 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV) do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ: Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Lào Cai, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Yên, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Văn Bàn và 2 Công ty cổ phần (CP) nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ: Công ty CP Môi trường đô thị tỉnh Lào Cai vốn nhà nước năm giữ là 51%; Công ty CP cấp nước Lào Cai nhà nước nắm giữ 92,09% vốn. 

Ngoài ra, có 2 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp: Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Yên, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Văn Bàn. 1 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính: Công ty TNHH MTV xổ số kiến thiết Lào Cai; 2 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh dịch vụ: Công ty CP môi trường đô thị Lào Cai, Công ty CP cấp nước Lào Cai. 

Việc quản trị doanh nghiệp Nhà nước đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì và phát triển doanh nghiệp, bảo tồn, phát triển vốn nhà nước trong các doanh nghiệp. Mới đây, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Lào Cai đã tiến hành giam sát chuyên đề việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Lào Cai. 

Qua giám sát cho thấy, tổ chức và hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước cơ bản ổn định, cơ cấu cơ bản hợp lý, năng lực sản xuất, hiệu quả hoạt động. Các doanh nghiệp vừa thực hiện sản xuất kinh doanh vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị ở địa phương. 

Hoạt động của các doanh nghiệp luôn được sự quan tâm của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự hỗ trợ của Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội đáng kể như: Giải quyết việc làm cho hơn 1.100 lao động thường xuyên; không ngừng tăng doanh thu, góp phần tăng thu nhập xã hội và nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo an sinh xã hội; đảm bảo nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước, góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. 

Thực hiện Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước giai đoạn 2022-2025, UBND tỉnh đã ban hành các Quyết định, kế hoạch thực hiện đối với 3 doanh nghiệp, gồm: Duy trì loại hình công ty TNHH MTV giai đoạn 2022-2025 đối với Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Lào Cai; giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ đến năm 2025 đối với Công ty CP Cấp nước tỉnh Lào Cai và Công ty CP Môi trường đô thị tỉnh Lào Cai. Đối với Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Văn Bàn và Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Yên: Tạm thời tiếp tục giữ nguyên loại hình là doanh nghiệp nhà nước giữ 100% vốn điều lệ do chờ văn bản của Bộ Nông nghiệp và PTNT hướng dẫn thực hiện Nghị định số 04/2024/NĐ-CP ngày 12/01/2024 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2014/NĐ-CP ngày 17 tháng 12 năm 2014 của Chính phủ về sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp.

Ngoài ra, vốn và tài sản nhà nước tại 5 doanh nghiệp đã cơ bản được quản lý, sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả, vốn chủ sở hữu, vốn điều lệ, tổng tài sản được bảo toàn và phát triển hàng năm. Tổng vốn chủ sở hữu tại 5 doanh nghiệp là đến thời điểm 31/12/2023 là 375.165 triệu đồng, tăng 13.030 triệu đồng so với năm 2021. Tổng giá trị tài sản cố định của 5 doanh nghiệp năm 2021 là 550.258 triệu đồng; năm 2022 là 546.622 triệu đồng, năm 2023 là 546.002 triệu đồng. Các doanh nghiệp nhà nước hiện đang quản lý khoảng 27.321 ha đất, trong đó phần lớn là đất rừng thuộc 2 công ty lâm nghiệp.

Các doanh nghiệp nhà nước đều huy động tối đa nguồn vốn tự có để đầu tư vào sản xuất kinh doanh, bên cạnh đó từ năm 2021 đến năm 2023 các doanh nghiệp cũng có vay vốn từ các tổ chức tín dụng và các cá nhân khác với tổng số vốn vay là 171.080 triệu đồng.

Qua giám sát thấy rằng, vốn huy động của các doanh nghiệp đều nằm trong hạn mức cho phép, đảm bảo nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu, nguồn vốn huy động cơ bản được sử dụng đúng mục đích. Từ năm 2021 đến năm 2023, hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu của các doanh nghiệp luôn ở mức cho phép, không vượt quá 3 lần theo quy định. Các doanh nghiệp thực hiện quản lý nợ phải trả đảm bảo quy định, thanh toán các khoản nợ và lãi đúng thời hạn đã cam kết; thường xuyên xem xét, đánh giá, phân tích khả năng thanh toán nợ, không để phát sinh các khoản nợ quá hạn.

Hàng năm, các doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh, Sở Tài chính thẩm định và tham mưu cho UBND tỉnh giao chỉ tiêu kế hoạch làm căn cứ đánh giá và xếp loại doanh nghiệp. Các doanh nghiệp đều thực hiện hoàn thành các chỉ tiêu được giao. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công ích và dịch vụ mang tính chất phục vụ đều hoàn thành và vượt chỉ tiêu kế hoạch tỉnh giao. Tổng số nộp ngân sách năm 2021 của các doanh nghiệp là 3.393 triệu đồng; năm 2022 là 4.613 triệu đồng; năm 2023 là 4.678 triệu đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được nói trên, từ năm 2021 đến nay các doanh nghiệp đều có lãi, nhưng tỉ suất lợi nhuận của không cao. Ngành nghề kinh doanh hầu như chỉ trong phạm vi nhà nước đặt hàng, chưa phát triển sản xuất đủ ngành nghề theo đăng ký kinh doanh. Các công ty TNHH MTV lâm nghiệp chịu lỗ lũy kế kéo dài nên đang phải gồng mình khắc phục hậu quả. 

Công tác quản lý, điều hành hoạt động của một số doanh nghiệp vẫn còn yếu, bộ máy quản lý chưa thực sự phát huy trách nhiệm trong lãnh đạo, điều hành. Hiệu quả sử dụng vốn và tài sản, đất đai chưa cao. Hiệu quả sản xuất kinh doanh chưa tương xứng với lợi thế và quy mô vốn của các doanh nghiệp. Quy mô và tốc độ tăng vốn chủ sở hữu còn rất nhỏ và chậm. 

Ngoài ra, việc quản lý, khai thác tài nguyên rừng chưa đúng mức, còn lãng phí. Còn một số công trình xây dựng cơ bản (công trình cấp nước sinh hoạt của các địa phương) chưa khai thác hết công năng, thậm trí việc giao quản lý còn chưa rõ ràng. Việc đầu tư vốn ra ngoài của các doanh nghiệp không có hiệu quả nhưng chưa có giải pháp xử lý kịp thời. Cả 4 công ty có vốn góp của các doanh nghiệp nhà nước đều kinh doanh thua lỗ kéo dài, vì vậy phần vốn nhà nước góp tại các doanh nghiệp khác tiềm ẩn nguy cơ mất vốn....

Thời gian tới, Lào Cai cần xây dựng và thực hiện các chính sách, giải pháp phát triển bền vững, chủ động nghiên cứu, triển khai thực hiện nhất quán và triệt để cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tập trung giải quyết các điểm bất cập làm cản trở doanh nghiệp phát triển; phục hồi chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị bị đứt gãy; xây dựng, phát triển chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị mới;..

Qua đó, nâng cao vai trò, nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, gắn kết quả việc thực hiện sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước với việc đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu; đảm bảo công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật, tuân thủ nguyên tắc thị trường, không để xảy ra hiện tượng lợi ích nhóm trong việc triển khai cổ phẩn hóa, thoái vốn, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước....

Việc sắp xếp đổi mới đối với doanh nghiệp nhà nước phải đi theo hướng quản trị doanh nghiệp. Từ đó tạo ra một cấu trúc, tổ chức doanh nghiệp hợp lý, phù hợp với đặc điểm ngành nghề kinh doanh và mục tiêu của doanh nghiệp. Đổi mới quản trị doanh nghiệp sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững, lâu dài, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai.