Làn gió mới cho nhân tài công nghệ và thị trường vốn

Động lực cho nhân lực công nghệ và đổi mới sáng tạo

Việc mở rộng phạm vi miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, không chỉ giới hạn ở các dự án sử dụng ngân sách nhà nước mà còn bao gồm cả các dự án ngoài công lập, thể hiện sự công bằng và khuyến khích mọi nguồn lực tham gia.

Đáng chú ý nhất là đề xuất miễn thuế trong 5 năm cho nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao. Chính sách này nhắm thẳng vào nguồn nhân lực cốt lõi của nền kinh tế số.  Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025 có 1,5 triệu lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghiệp số.

Tuy nhiên, theo báo cáo của TopDev năm 2024, Việt Nam hiện có khoảng 530.000 kỹ sư công nghệ, nhưng thiếu hụt trầm trọng nhân lực chất lượng cao, với dự báo thiếu hụt 150.000 - 190.000 nhân lực mỗi năm.

Đề xuất này, nếu được thông qua, sẽ là "cú hích" mạnh mẽ, giúp Việt Nam không chỉ thu hút mà còn giữ chân các chuyên gia công nghệ, đặc biệt là những người làm trong các lĩnh vực trọng điểm như chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), từ đó góp phần lấp đầy khoảng trống thiếu hụt nhân lực.

Sự ưu đãi này cũng là sự ghi nhận xứng đáng cho những người đóng góp vào công cuộc xây dựng nền kinh tế tri thức. Khi thu nhập được miễn thuế, người lao động sẽ có thêm động lực để cống hiến và sáng tạo, từ đó tạo ra những sản phẩm và dịch vụ có giá trị cao, thúc đẩy giá trị gia tăng trong nền kinh tế.

Thúc đẩy thị trường vốn và quỹ đầu tư

Một điểm sáng khác trong dự thảo Luật là các đề xuất khuyến khích sự phát triển của các quỹ đầu tư. Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, hiện nay có hơn 80 quỹ mở đại chúng với doanh thu khoảng 90.000 tỷ đồng, nhưng quy mô này vẫn còn rất nhỏ so với nhu cầu của thị trường. Trong khi đó, có tới 99,9% trong tổng số khoảng 10 triệu tài khoản chứng khoán thuộc về nhà đầu tư cá nhân.

Sự mất cân đối này khiến thị trường chứng khoán dễ bị tổn thương trước những biến động, thiếu đi sự ổn định và chuyên nghiệp. Việc miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở (nắm giữ từ 2 năm trở lên) và giảm 50% thuế suất TNCN (hiện đang là 5%) đối với lợi tức được chia từ các quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản sẽ là cú hích lớn.

Cụ thể là giảm gánh nặng thuế với mức thuế 5% trên lợi tức là một rào cản tâm lý đáng kể đối với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là so với các kênh đầu tư khác. Việc giảm 50% thuế suất sẽ giúp gia tăng lợi nhuận thực tế, khuyến khích nhà đầu tư chuyển hướng sang đầu tư thông qua các quỹ.

Quy định miễn thuế đối với chứng chỉ quỹ nắm giữ từ 2 năm trở lên khuyến khích nhà đầu tư cá nhân duy trì khoản đầu tư, thay vì lướt sóng ngắn hạn, góp phần tạo nên dòng vốn ổn định và bền vững cho thị trường.

Chính sách này là giải pháp hữu hiệu để thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân và thị trường chứng khoán. Việc khuyến khích đầu tư qua các quỹ sẽ giúp chuyên nghiệp hóa thị trường, đồng thời cung cấp nguồn vốn ổn định cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các startup và doanh nghiệp công nghệ cao đang cần vốn đầu tư mạo hiểm.

Với những đề xuất trong dự thảo Luật Thuế TNCN sửa đổi đều phù hợp với xu hướng cải cách thuế trên thế giới. Nhiều quốc gia đã áp dụng các chính sách tương tự để ưu tiên phát triển các ngành nghề mũi nhọn, thu hút nhân tài và thúc đẩy thị trường vốn.

Tuy nhiên, để các chính sách này phát huy hiệu quả tối đa, việc triển khai cần được thực hiện một cách minh bạch và đồng bộ. Dự thảo Luật đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết là một phương án hợp lý, đảm bảo sự linh hoạt và kịp thời, nhưng cũng đòi hỏi các văn bản hướng dẫn phải rõ ràng, tránh gây ra những vướng mắc trong quá trình áp dụng.

Đặc biệt, việc xác định thế nào là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao cần có tiêu chí cụ thể, rõ ràng để đảm bảo chính sách đi đúng đối tượng.