Làm sạch mã số thuế, mở đường cho doanh nghiệp trở lại thị trường

Với gần 600.000 doanh nghiệp thuộc diện rà soát tính đến tháng 6/2026, ngành Thuế đồng thời chấm dứt mã số thuế đối với các trường hợp không còn hoạt động, hỗ trợ doanh nghiệp đủ điều kiện khôi phục mã số thuế và tăng cường phân loại rủi ro để ngăn ngừa gian lận, tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.

Xử lý hồ sơ tồn đọng, khôi phục doanh nghiệp có khả năng hoạt động

Trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành Thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với 94.991 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, chỉ 23.017 hồ sơ phát sinh trong năm 2026, còn 71.974 hồ sơ được nộp từ năm 2025 trở về trước. Như vậy, phần lớn số mã số thuế được chấm dứt trong kỳ đến từ lượng hồ sơ tồn đọng nhiều năm được xử lý trong chiến dịch làm sạch dữ liệu.

Trong cùng thời gian, cơ quan thuế đã rà soát, khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là điểm quan trọng để đánh giá đúng tác động của chiến dịch: xử lý doanh nghiệp không còn hoạt động đi cùng với việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp có khả năng tiếp tục kinh doanh.

Thực tế, số doanh nghiệp và chi nhánh hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong 8 tháng đầu năm vẫn thấp hơn 6,8 lần số đơn vị được cấp mã số thuế khi thành lập. Tỷ lệ này cao hơn mức 6 lần của năm 2024 và 4,5 lần của năm 2025, cho thấy dòng doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao.

Vì vậy, số mã số thuế được chấm dứt tăng mạnh không thể được nhìn đơn thuần như dấu hiệu doanh nghiệp rút khỏi thị trường. Bản chất của chiến dịch là xử lý dữ liệu không còn phản ánh đúng thực tế, giải quyết hồ sơ tồn đọng và phân định rõ doanh nghiệp đang hoạt động với doanh nghiệp đã rời thị trường.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, chiến dịch tập trung vào các đơn vị xin rời bỏ thị trường và những doanh nghiệp bỏ địa chỉ, không khai báo từ năm 2025 trở về trước. Qua đó, ngành Thuế hướng tới xây dựng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời nhận diện những doanh nghiệp còn khả năng khôi phục hoạt động.

Chuẩn hóa dữ liệu gắn với cải cách thủ tục

Song song với xử lý hồ sơ, ngành Thuế đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp và người nộp thuế thông qua nhiều kênh. Cẩm nang, sổ tay, infographic, video hướng dẫn được sử dụng để phổ biến quy trình; doanh nghiệp thuộc diện rà soát được thông báo qua tài khoản điện tử, email và số điện thoại liên hệ.

Công nghệ cũng được đưa sâu hơn vào quá trình rà soát. Ngành Thuế mở rộng chức năng trên eTax Mobile, cho phép cá nhân tra cứu nghĩa vụ thuế liên quan và phản ánh trường hợp bị mạo danh thông tin để thành lập doanh nghiệp. Cùng với đó là phối hợp với Cục C06, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan Hải quan và UBND các địa phương để xác thực thông tin.

Mục tiêu của việc chuẩn hóa dữ liệu không dừng ở xử lý hồ sơ tồn đọng. Khi dữ liệu phản ánh đúng tình trạng hoạt động, cơ quan thuế có cơ sở phân loại người nộp thuế, nhận diện rủi ro và tập trung kiểm tra những trường hợp có dấu hiệu thành lập doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận hoặc trục lợi ngân sách. Với doanh nghiệp hoạt động hợp pháp, dữ liệu chính xác cũng giúp hạn chế nguy cơ pháp nhân và thông tin doanh nghiệp bị lợi dụng.

Cùng với chuẩn hóa dữ liệu, ngành Thuế tiếp tục cải cách thủ tục và siết kỷ luật trong giải quyết hồ sơ, đặc biệt là hoàn thuế. Các trường hợp có dấu hiệu vi phạm được tăng cường kiểm soát, trong khi các thủ tục được xử lý theo hướng giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Theo thông tin được cung cấp, số hoàn thuế giá trị gia tăng năm 2026 tăng trên 30% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ. Trong khi đó, quy mô chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế và tiền thuê đất đạt khoảng 178.200 tỷ đồng năm 2024 và 229.000 tỷ đồng năm 2025.

Thời gian tới, Cục Thuế tiếp tục rà soát các vướng mắc về chính sách, nghĩa vụ thuế và chế tài xử phạt để đề xuất giải pháp phù hợp. Hướng xử lý được đặt ra là phân định rõ từng nhóm người nộp thuế, gồm: doanh nghiệp còn khả năng hoạt động cần được hỗ trợ hoàn thành nghĩa vụ và khôi phục kinh doanh; trường hợp thực sự rời thị trường phải hoàn tất thủ tục theo quy định; còn hành vi vi phạm nghiêm trọng phải được xử lý nghiêm.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế, Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, việc phân loại từng nhóm người nộp thuế là cần thiết để áp dụng biện pháp phù hợp. Với doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn, trốn thuế, sử dụng thông tin giả mạo hoặc thông tin của người khác để thành lập doanh nghiệp, cần xử lý nghiêm. Với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cần rà soát tình trạng hoạt động và nghĩa vụ thuế để có hướng xử lý tương ứng.

Như vậy, làm sạch mã số thuế không đơn thuần là xử lý hồ sơ hành chính. Trọng tâm là đưa dữ liệu doanh nghiệp về đúng thực tế, từ đó phân định rõ doanh nghiệp đang hoạt động, tạm ngừng hay đã rời thị trường. Dữ liệu chính xác sẽ giúp ngành Thuế quản lý rủi ro hiệu quả hơn, đồng thời giảm thủ tục, hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp tuân thủ và tạo cơ sở để những doanh nghiệp còn khả năng hoạt động trở lại thị trường.