Lạm phát 6 tháng đầu năm tại Việt Nam đang được kiểm soát theo đúng kịch bản

Theo Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2024, tình hình kinh tế thế giới vẫn trong giai đoạn khó khăn khi tăng trưởng chậm, nhiều nền kinh tế lớn vẫn duy trì lãi suất ở mức cao và có thể kéo dài hơn dự kiến. Xung đột lợi ích và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, xung đột quân sự Nga - Ukraine và tại dải Gaza kéo dài, bất ổn leo thang trên Biển Đỏ, từ đó làm gia tăng chi phí vận tải và các rủi ro về an ninh năng lượng, lương thực, lạm phát và chuỗi cung ứng toàn cầu. Giá xăng dầu, vàng, và các nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất có biến động khó lường. Lạm phát toàn cầu đang có biểu hiện đi ngang sau một thời gian giảm nhanh nhưng trước bức tranh kinh tế khó đoán định khiến xu hướng nới lỏng chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn vẫn chưa rõ rệt.

Lạm phát của Việt Nam được kiểm soát ở mức phù hợp để hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, trong 6 tháng đầu năm biến động trong khoảng 3,37-4,44% (số liệu cùng mốc so sánh lạm phát tháng này so cùng kỳ năm trước). Trong bối cảnh giá cả, lạm phát thế giới đang có diễn biến khó lường thì tại thị trường trong nước, giá cả cơ bản ổn định, lạm phát đang được kiểm soát theo đúng kịch bản của Ban Chỉ đạo điều hành giá của Thủ tướng Chính phủ.

Diễn biến chỉ số CPI so với tháng trước theo số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy xu hướng tăng giá diễn ra tập trung vào các tháng Tết, nhưng sang đến tháng 3/2024, CPI đã quay đầu giảm và xu hướng ổn định kéo dài hết tháng 4/2024 và đến tháng 6/2024.

Để nhìn nhận rõ các yếu tố tác động đến CPI trong nước thời gian qua, có thể chia ra những yếu tố làm tăng áp lực và giảm áp lực lên CPI như sau: Các yếu tố chính làm tăng CPI bao gồm giá các nhóm dịch vụ giáo dục, nhóm thuốc và dịch vụ y tế, nhà ở và vật liệu xây dựng, các mặt hàng thực phẩm, giao thông. Trong số các mặt hàng này có nhóm mặt hàng tăng theo quy luật tăng giá vào dịp lễ tết đầu năm, dịp nghỉ lễ 30/4-01/5 như thực phẩm, hàng ăn và dịch vụ ăn uống, giải trí; có nhóm mặt hàng tăng theo diễn biến giá thế giới như vật liệu xây dựng, gạo; giá thịt lợn tăng do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi.

Các yếu tố chính làm giảm CPI bao gồm giá nhiên liệu là xăng dầu và gas. Giá xăng dầu trong nước biến động phức tạp theo thị trường thế giới và giảm liên tục từ tuần cuối tháng 4/2024 cho đến nay góp phần giảm áp lực lên mặt bằng giá, tính đến ngày 27/6/2024 liên Bộ Công Thương - Tài chính đã có 26 lần điều hành giá xăng dầu, trong đó giá xăng E5RON92 và dầu hỏa tăng 14 lần, giảm 12 lần, giá xăng RON95 tăng 15 lần giảm 11 lần, giá dầu diezen tăng 13 lần, giảm 13 lần, giá dầu madut tăng 17 lần, giảm 9 lần; ngừng chi sử dụng quỹ bình ổn xăng dầu.

Bên cạnh yếu tố làm tăng/giảm CPI nêu trên, phải nói đến công tác quản lý, điều hành giá của Chính phủ là một nhân tố quan trọng giúp kiểm soát lạm phát theo mục tiêu. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng - Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá đã có các văn bản chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp, biện pháp về quản lý, điều hành để bình ổn giá, hạn chế những biến động của mặt bằng giá gây tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế xã 19 hội, hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân; đồng thời triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn; giảm mặt bằng lãi suất cho vay, ổn định thị trường ngoại hối; thúc đẩy giải ngân đầu tư công; bảo đảm an sinh xã hội.

Việc đánh giá tác động đến CPI của việc tăng lương hàng năm luôn được Ban Chỉ đạo điều hành giá chú trọng thực hiện để trên cơ sở đó xây dựng kịch bản điều hành giá nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Theo đó, thị trường các mặt hàng thiết yếu được đảm bảo nguồn cung dồi dào, giá cả hàng hóa không biến động bất thường, sốt giá.

Với các diễn biến kinh tế, lạm phát toàn cầu không tích cực trong khi giá cả thị trường, lạm phát trong nước đang được kiểm soát tốt theo mục tiêu cho thấy Chính phủ Việt Nam đã và đang quản lý, điều hành giá đúng hướng trên cơ sở kinh nghiệm kiểm soát lạm phát qua các năm cũng như sự nỗ lực vào cuộc của cả Chính phủ và doanh nghiệp, người dân trong việc phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19 khiến cho nguồn cung nhiều hàng hóa thiết yếu được đảm bảo giúp ổn định mặt bằng giá.

Để có thể nhận biết được bức tranh toàn cảnh và sâu sắc về thị trường, giá cả ở Việt Nam, ngày 3/7/2024, Học viện Tài chính (giao cho Viện Kinh tế - Tài chính chủ trì) đã phối hợp với Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo Khoa học với chủ đề: “Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam 6 tháng đầu năm và dự báo cả năm 2024”.

Phát biểu tại hội thảo, PGS, TS. Nguyễn Mạnh Thiều - Phó Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng, Việt Nam tiếp tục là điểm sáng về kinh tế trong khu vực và trên thế giới, GDP 6 tháng đầu năm 2024 tăng 6,42%; CPI bình quân 6 tháng đầu năm 2024 tăng 4,08% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là mức tăng cao hơn của bình quân nhiều năm. Lạm phát cơ bản bình quân 6 tháng đầu năm 2024 tăng 2,75% so với cùng kỳ năm 2023, thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung khá nhiều...

PGS.TS Vũ Duy Nguyên, Viện trưởng Viện Kinh tế -Tài chính, dự báo CPI bình quân năm 2024 so với năm 2023 sẽ tăng ở mức 3,7%-4,2%. Lý do chính là bởi: Tình hình kinh tế, chính trị thế giới có nhiều thuận lợi;  Cầu tiêu dùng trong nước vẫn còn thấp, chưa thực sự được phục hồi trong khi năng lực sản xuất để cung hàng hóa trong nước và hàng nhập khẩu tiếp tục được cải thiện; Chính sách kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì theo hướng chính sách tài khóa lỏng, kết hợp chính sách tiền tệ lỏng;  Triển khai phương án cải cách chính sách tiền lương, trợ cấp xã hội từ ngày 01/7/2024;  Khả năng FED sẽ hạ lãi suất vào đầu quý 4 năm 2024 cũng sẽ tạo ra áp lực đáng kể đối với chính sách tỷ giá và lãi suất của Việt Nam;  Thị trường vàng và tỷ giá hối đoái còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo PGS,TS. Ngô Trí Long, lạm phát mặc dù được kiểm soát trong ngưỡng mục tiêu nhưng lạm phát cơ bản có xu hướng tăng cao suốt từ đầu năm 2021 đến đầu năm 2023 và từ giữa năm 2022 đến nay. Công tác điều hành giá, kiểm soát lạm phát đối mặt với nhiều vấn đề khó khăn, sức ép, như việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá nhiều mặt hàng thiết yếu (điện, nước…), giá dịch vụ công; điều chỉnh tăng lương..., đòi hỏi chính sách điều hành giá, công tác kiểm soát lạm phát phải luôn chủ động, bám sát, thay đổi linh hoạt phù hợp với tình hình thực tiễn.

Đồng thời, phải sẵn sàng các kịch bản và giải pháp ứng phó cho từng tình huống phát sinh; xác định trọng tâm, trọng điểm ưu tiên để linh hoạt lựa chọn thứ tự ưu tiên phù hợp với từng trường hợp phát sinh nhằm ban hành chính sách điều hành phù hợp.

Dẫn chứng nhiều tổ chức quốc tế dự báo lạm phát Việt Nam ở mức từ 4,2% - 4,5%, TS. Ngô Trí Long cho rằng, CPI mỗi tháng còn dư địa tăng khoảng 0,26% - 0,39% để đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát bình quân năm 2024 trong khoảng 4% - 4,5%.

Hội thảo đã phân tích rõ hơn diễn biến của thị trường, giá cả 6 tháng đầu năm 2024, những yếu tố cơ bản, những nguyên nhân chủ yếu tạo nên bức tranh thị trường trong thời gian qua và có đề cập đến dự báo lạm phát 6 tháng cuối năm và cả năm 2024, những thuận lợi và áp lực trong quản lý, kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng CPI. Ngoài 42 bài viết đã đăng trong kỷ yếu hội thảo, các chuyên gia tham dự Hội thảo trao đã đổi thẳng thắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn về những vấn đề liên quan đến thị trường, giá cả thời gian qua, cũng như những cơ hội và thách thức đặt ra cho thị trường, giá cả thời gian tới.