Lá chắn trí tuệ nhân tạo cho ngân hàng số

Bước ngoặt cho ngân hàng thông minh

Ngành ngân hàng đang trải qua bước chuyển mình mang tính lịch sử sau hành trình 5 năm thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030. Nếu như giai đoạn đầu ghi nhận sự bùng nổ của quá trình số hóa các quy trình vận hành và giao dịch cơ bản thì bước sang năm 2026, toàn hệ thống đã chính thức tiến sang giai đoạn khai thác chuyên sâu nguồn tài nguyên dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.

Tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI, thông điệp Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số mới đây đã khẳng định rõ nét định hướng chiến lược này.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, chuyển đổi số không thuần túy là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà trước hết là sứ mệnh phục vụ con người, mang lại tiện ích thiết thực, an toàn và thuận lợi nhất cho từng người dân lẫn doanh nghiệp.

Ngành ngân hàng được đánh giá là một trong những lĩnh vực có mức độ sẵn sàng cao nhất, sở hữu tác động sâu rộng hàng ngày tới đời sống xã hội. Việc tích hợp và chia sẻ dữ liệu liên thông dựa trên hạ tầng AI sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm thiểu chi phí vận hành, đồng thời mở ra khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính mọi lúc, mọi nơi cho toàn thể cộng đồng.

Những thành tựu về hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt trong nửa thập kỷ qua là minh chứng sinh động cho hiệu quả của các chính sách điều hành. Tính đến hết năm 2025, cả nước đã có gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán cá nhân. Tại nhiều tổ chức tín dụng lớn, tỷ lệ giao dịch thực hiện qua các kênh số đã vượt ngưỡng 95%, đẩy tổng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt lên mức gấp hơn 28 lần tổng sản phẩm quốc nội.

Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt bình quân hằng năm ghi nhận mức tăng trưởng tương ứng là 58,86% và 24,36%. Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, các chỉ số này tiếp tục giữ vững đà bứt phá khi tăng 34,28% về số lượng và 12,24% về giá trị so với cùng kỳ.

Không dừng lại ở thị trường nội địa, hệ thống hạ tầng thanh toán điện tử liên ngân hàng, chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử đã mở rộng kết nối sâu rộng với hệ thống dịch vụ công quốc gia trong các lĩnh vực trọng yếu như y tế, giáo dục, giao thông.

Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai thành công cơ chế hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam và hàng loạt quốc gia trong khu vực gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy giao thương quốc tế và du lịch.

Lá chắn công nghệ chặn đứng tội phạm lừa đảo trực tuyến

Cùng với sự bùng nổ về quy mô và tốc độ giao dịch, bài toán đảm bảo an ninh, an toàn thông tin tài chính luôn được Ngân hàng Nhà nước đặt lên vị trí ưu tiên hàng đầu. Việc ứng dụng công nghệ AI kết hợp với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia đã tạo ra bước ngoặt lớn trong công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm công nghệ cao.

Đánh giá về khía cạnh này, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an cho biết, việc thắt chặt và tăng cường các giải pháp xác thực dữ liệu chuẩn xác đã mang lại hiệu quả rõ rệt, trực tiếp góp phần làm giảm tới 62% tình hình tội phạm lừa đảo trên không gian mạng. Kết quả này chứng minh chuyển đổi số không chỉ nâng cao tính tiện ích mà còn chủ động xây dựng màng lọc an toàn, bảo vệ tối đa tài sản của nhân dân.

Một trong những giải pháp công nghệ nổi bật mang tính đột phá của ngành là việc đưa vào vận hành Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng, hay còn gọi là hệ thống SIMO. Tính từ thời điểm triển khai đến đầu tháng 8 năm 2026, hệ thống SIMO đã phát lệnh cảnh báo rủi ro tới hơn 4,9 triệu lượt khách hàng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Đáng chú ý, đã có hơn 1,6 triệu lượt người dùng chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch ngay sau khi nhận được thông báo cảnh báo từ hệ thống, qua đó ngăn chặn trực tiếp nguy cơ thất thoát số tiền giao dịch lên tới hơn 5,5 nghìn tỷ đồng.

Song song với hạ tầng kỹ thuật, Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai quy định về việc đăng ký hạn mức và áp dụng thời gian chờ đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến sang tài khoản thụ hưởng mới. Giải pháp này giúp người dân có khoảng thời gian bình tĩnh để xác minh thông tin, triệt phá các kịch bản lừa đảo thao túng tâm lý phức tạp.

Việc chuyển mạnh từ số hóa quy trình sang khai thác dữ liệu và ứng dụng AI có trách nhiệm đã khẳng định vị thế dẫn dắt của ngành ngân hàng trong tiến trình xây dựng kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số phát triển bền vững.