Lá chắn công nghệ giúp dệt may trụ vững trước biến động

Áp lực bủa vây và mục tiêu duy trì sản xuất

Ngành dệt may Việt Nam đang bước vào một giai đoạn thử thách đầy khắc nghiệt, nơi những công thức thành công cũ dựa trên nhân công giá rẻ và đơn hàng số lượng lớn không còn là bảo chứng cho sự tồn tại. Khi bước sang quý II/2026, bức tranh toàn cảnh hiện lên với sự đứt gãy chuỗi cung ứng và sức mua suy giảm tại các thị trường chủ lực.

Tuy nhiên, một cuộc đại tu về tư duy sản xuất đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt. Công nghệ lúc này không chỉ đơn thuần là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành "lá chắn" bảo vệ doanh nghiệp trước những cú sốc từ bên ngoài.

Thực tế tại các doanh nghiệp dệt may hiện nay đang phản ánh sự khó đoán định của thị trường toàn cầu. Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Việt Thắng Jean (VitaJean), chia sẻ một con số đáng chú ý là sau ngày 20/5, đơn hàng của đơn vị này chỉ còn khoảng 50%. Tình trạng đơn hàng bị chia nhỏ, khách hàng chỉ ký kết ngắn hạn khiến việc hoạch định sản xuất trở nên cực kỳ khó khăn.

Trong khi đó, áp lực chi phí lại như một gọng kìm siết chặt biên lợi nhuận. Chi phí logistics đã tăng gấp đôi, từ 1.700 USD lên tới 4.500 USD/container do các hãng tàu phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng để né tránh xung đột tại Trung Đông.

Sự cộng hưởng từ việc giá nguyên phụ liệu tăng 20% cùng sức mua tại Mỹ và EU giảm sâu đã đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình thế gần như không có lợi nhuận. Mục tiêu tối thượng hiện nay của toàn ngành chỉ còn là giữ nhịp sản xuất và bảo toàn đội ngũ lao động.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), dù kim ngạch xuất khẩu quý I/2026 đạt 8,8 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ, nhưng đây là mức tăng trưởng thiếu bền vững và chứa đựng nhiều rủi ro nếu các biến động địa chính trị tiếp tục kéo dài. Thương mại dệt may toàn cầu đang bước vào trạng thái bình thường mới, nơi mà năng lực chống chịu và khả năng thích ứng linh hoạt quan trọng hơn là quy mô sản xuất đơn thuần.

Tăng tốc chuyển đổi công nghệ làm động lực tái cấu trúc

Nếu khó khăn từ thị trường là bài toán khó giải, thì chuyển đổi công nghệ chính là lời giải nằm trong tầm tay của doanh nghiệp. Ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), cho biết Việt Nam đang sở hữu điểm cạnh tranh trung bình cao nhất châu Á nhờ độ tin cậy và sự linh hoạt.

Để duy trì vị thế này trước các đối thủ, doanh nghiệp không còn lựa chọn nào khác ngoài việc ‘xanh hóa’ và tự động hóa. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), nhấn mạnh rằng AI và robot hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các nhà mua hàng quốc tế.

Thực tế tại VitaJean là một minh chứng sống động cho hiệu quả của việc thay đổi tư duy công nghệ. Nhờ ứng dụng AI và phần mềm thiết kế 3D, thời gian phát triển sản phẩm đã được rút ngắn từ 6 tháng xuống chỉ còn 15 ngày. T

ại các xưởng mẫu, công nghệ tự động hóa đã giúp cắt giảm nhân lực từ 115 người xuống chỉ còn 15 người, trong khi công suất lại tăng thêm 30 - 40%. Điều này không chỉ giúp giải quyết bài toán thiếu hụt lao động mà còn giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh hơn nhờ chi phí thiết bị công nghệ hiện nay đã trở nên dễ tiếp cận hơn so với trước đây.

Tuy nhiên, chuyển đổi công nghệ không phải là con đường trải đầy hoa hồng. Thách thức lớn nhất không nằm ở vấn đề tài chính mà nằm ở năng lực vận hành và tư duy của con người. Doanh nghiệp thường mất từ 1 đến 2 năm để nhân sự có thể thích nghi hoàn toàn với hệ thống mới. Trong giai đoạn chuyển giao này, sự hỗ trợ từ các hiệp hội ngành nghề và các chương trình đào tạo kỹ thuật đóng vai trò cực kỳ quan trọng để rút ngắn quá trình thích nghi.

Sự chuyển mình của ngành dệt may trong năm 2026 đang định hình lại một thế hệ doanh nghiệp mới: tinh gọn hơn, thông minh hơn và bền vững hơn. Khi công nghệ thực sự thẩm thấu vào mọi công đoạn của chuỗi giá trị, từ thiết kế đến sản xuất và logistics, ngành dệt may Việt Nam sẽ không còn phải quá lo lắng về việc đơn hàng trồi sụt theo chu kỳ.

Bởi lẽ, khả năng đáp ứng nhanh, chính xác và minh bạch thông qua "lá chắn" công nghệ sẽ là tấm thẻ thông hành giá trị nhất giúp doanh nghiệp tự tin sải bước trong môi trường kinh doanh đầy bất định của tương lai.