Lá chắn cho niềm tin số

Khi dòng chảy số đối mặt với sóng ngầm gian lận

Nền kinh tế số Việt Nam năm 2025 giống như một dòng sông đang cuộn chảy mãnh liệt, mang theo những cơ hội khổng lồ nhưng cũng không thiếu những dòng xoáy ngầm độc hại. Với mức tăng trưởng doanh thu vượt ngưỡng 300 nghìn tỷ đồng chỉ trong chưa đầy một năm, thương mại điện tử đã trở thành xương sống của tiêu dùng hiện đại.

Thế nhưng, phía sau những cú chạm mua hàng nhanh chóng là một thực trạng nhức nhối khi gian lận thương mại đang biến tướng với tốc độ nhanh hơn cả các thuật toán bán hàng. Khi hàng giả và hàng nhái không còn chỉ bày bán ở sạp chợ mà ẩn mình sau những hình ảnh lung linh trên mạng xã hội, cuộc chiến chống gian lận đã bước sang một mặt trận hoàn toàn mới, đòi hỏi những vũ khí pháp lý sắc bén hơn để bảo vệ sự an toàn của cộng đồng.

Cái khó của quản lý không gian mạng nằm ở tính xuyên biên giới và sự ẩn danh của các đối tượng vi phạm. Một kho hàng lậu có thể không có địa chỉ thực, một giao dịch hàng giả có thể hoàn tất mà không cần hóa đơn, và một kẻ lừa đảo có thể biến mất chỉ sau một thao tác khóa tài khoản.

Số lượng hơn 31.000 vụ việc bị xử lý chỉ trong một quý là con số biết nói, cho thấy quy mô của vấn nạn này đã vượt xa khả năng kiểm soát của các biện pháp hành chính thông thường. Đây không chỉ là câu chuyện thất thu ngân sách hay thiệt hại kinh tế thuần túy, mà cao hơn cả là sự xói mòn niềm tin của người tiêu dùng và sự tổn thương của những doanh nghiệp làm ăn chân chính đang nỗ lực xây dựng thương hiệu Việt.

Tại diễn đàn vừa diễn ra vào ngày cuối cùng của năm 2025, các chuyên gia đã chỉ ra rằng bóng ma của hàng kém chất lượng không chỉ đe dọa túi tiền mà còn trực tiếp tấn công sức khỏe và tính mạng của người dân. Những địa bàn trọng điểm như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh đang trở thành điểm nóng của các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng hết hạn sử dụng.

Thực trạng này đặt ra một câu hỏi lớn về trách nhiệm của các nền tảng số và tính hiệu quả của các công cụ giám sát hiện hành trong việc nhận diện và ngăn chặn sớm các hành vi sai phạm ngay từ khi chúng mới manh nha xuất hiện trên không gian ảo.

Kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch

Việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử vào giữa tháng 12/2025 chính là lời giải chiến lược cho bài toán hóc búa này. Luật xác lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng cho các sàn giao dịch, buộc các nhà vận hành nền tảng phải có bộ lọc kiểm soát nghiêm ngặt người bán và tính minh bạch của nguồn gốc hàng hóa.

Thể chế mới đã chuyển dịch trọng tâm từ việc đi sau giải quyết hậu quả sang việc lập hàng rào ngăn chặn chủ động. Khi luật pháp đủ mạnh để khiến chi phí gian lận cao hơn lợi nhuận thu về, thị trường sẽ tự động thực hiện cơ chế thanh lọc để loại bỏ những yếu tố tiêu cực.

Tuy nhiên, pháp luật dù hoàn thiện đến đâu cũng chỉ là bộ khung nếu thiếu đi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các mắt xích trong xã hội. Sự gắn kết giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp thông qua những không gian đối thoại cởi mở chính là chất xúc tác để chính sách đi vào cuộc sống.

 Doanh nghiệp không thể đơn độc trong cuộc chiến bảo vệ danh tiếng của mình, và phía nhà nước cũng cần sự hỗ trợ về công nghệ từ chính khu vực tư nhân để truy vết những hành vi trốn thuế hay gian lận tinh vi. Chỉ khi dữ liệu giữa hải quan, thuế, quản lý thị trường và các sàn thương mại điện tử được liên thông toàn diện, chúng ta mới có thể tạo ra một mạng lưới giám sát không kẽ hở.

Nhìn về tương lai, việc làm sạch không gian mạng chính là cách tốt nhất để nuôi dưỡng kinh tế số phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Một môi trường kinh doanh công bằng, nơi hàng thật được bảo vệ và hàng giả bị đào thải tận gốc, sẽ là thỏi nam châm thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Khi niềm tin số được khôi phục dựa trên nền tảng pháp lý vững chắc, thương mại điện tử Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng ấn tượng, mà sẽ thực sự trở thành niềm tự hào về một thị trường văn minh, hiện đại và an toàn cho mọi chủ thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự quyết liệt trong việc hoàn thiện thể chế không chỉ dừng lại ở các đạo luật mà còn nằm ở tinh thần thực thi của từng cán bộ và sự tỉnh táo của mỗi người tiêu dùng. Khi mỗi cá nhân biết nói không với hàng giả và mỗi doanh nghiệp tự giác tuân thủ các chuẩn mực đạo đức kinh doanh, khi đó tấm khiên pháp lý sẽ phát huy tối đa sức mạnh.

Đó là con đường duy nhất để Việt Nam khẳng định vị thế của một cường quốc kinh tế số trong khu vực, nơi mà sự tăng trưởng luôn song hành cùng sự minh bạch và trách nhiệm xã hội.