Kinh tế xanh – Động lực cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Việt Nam

Từ xu hướng toàn cầu đến yêu cầu nội tại của doanh nghiệp Việt

Tại hội thảo “Kinh tế xanh – Giai đoạn 2026–2030” (do Trường Đại học Công nghệ TP.HCM - HUTECH và Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam - AVR phối hợp với Tập đoàn Điện Quang và các đối tác tổ chức) ngày 28/1/2026, các chuyên gia cho rằng, kinh tế xanh không còn là khái niệm mang tính định hướng dài hạn, mà đang dần trở thành một yêu cầu mang tính bắt buộc đối với doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu. Trong những năm gần đây, các cam kết về phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), các quy định liên quan đến carbon, cũng như yêu cầu minh bạch về môi trường – xã hội – quản trị (ESG) đã và đang định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế thế giới.

Theo các báo cáo quốc tế được chia sẻ tại hội thảo, hơn 90% GDP toàn cầu đã nằm trong phạm vi các quốc gia và khu vực cam kết Net Zero. Việt Nam cũng đã đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời từng bước hoàn thiện khung chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các lĩnh vực sản xuất, năng lượng và tiêu dùng.

Với vai trò là Ủy viên ban chấp hành AVR, bà Nguyễn Thái Quỳnh Lê cho biết, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện của môi trường, mà đã trở thành bài toán tổng hợp của dòng vốn, năng lượng, quản trị doanh nghiệp và hành vi thị trường. Trong bối cảnh hiện nay, ESG không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí hay yêu cầu tuân thủ, mà đang dần trở thành ngôn ngữ chung giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính. Doanh nghiệp nào hiểu đúng bản chất, triển khai thực chất và xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực nội tại sẽ có nhiều cơ hội hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn, tối ưu chi phí và tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Còn theo bà Mai Thị Nguyệt Ánh - Giám đốc Impact & ESG services - KPMG Vietnam and Cambodia, doanh nghiệp Việt Nam thường chỉ kể chuyện trong báo cáo ESG, thiếu số liệu định lượng, chưa tuân theo IFRS S1/S2 và GHG Protocol, không có assurance, dẫn đến nhà đầu tư đánh giá là thiếu minh bạch tài chính. Doanh nghiệp Việt không cần làm “ESG đẹp”, mà cần làm ESG đúng format của dòng tiền quốc tế. Cụ thể là các nhà đầu từ, các tín chỉ quỹ, và ngân hàng vay vốn sẽ rất chuộng các báo cáo theo chuẩn bền vững của IFRS, thể hiện được rủi ro và cơ hội tác động từ biến đổi khí hậu lên dòng tiền. Có các số thống kê data cụ thể để thể hiện sự minh bạch và đo lường được 3 trụ cot E, S và G rất tốt.

Bên cạnh đó, ông Trần Anh Tuấn – Giám đốc Solar Tập Đoàn Điện Quang cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ chịu áp lực từ chính sách trong nước, mà còn từ các đối tác, nhà đầu tư và thị trường xuất khẩu. Những tiêu chuẩn mới đang dần trở thành “giấy thông hành” để doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.

Tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn – hai trụ cột không thể tách rời

Một nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội thảo là mối quan hệ giữa tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Các diễn giả nhận định rằng tăng trưởng xanh, nếu chỉ dừng ở việc giảm tác động tiêu cực đến môi trường, sẽ khó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Ngược lại, kinh tế tuần hoàn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa tài nguyên, kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm thiểu rủi ro trong dài hạn.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải hoặc sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường. Tuy nhiên, việc tích hợp tư duy tuần hoàn vào toàn bộ chuỗi giá trị – từ thiết kế sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến thu hồi và tái chế – vẫn còn nhiều hạn chế.

Các chuyên gia cho rằng giai đoạn 2026–2030 sẽ là thời điểm bản lề để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ tiếp cận rời rạc sang chiến lược tổng thể về kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp nào làm chủ được tư duy này sớm sẽ có lợi thế rõ rệt về chi phí, thương hiệu và khả năng thích ứng với các biến động thị trường.

Tại các phiên thảo luận, nhiều giải pháp cụ thể đã được đưa ra nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi xanh. Các giải pháp tập trung vào ba nhóm chính: tối ưu hóa sử dụng năng lượng và tài nguyên; nâng cao năng lực quản trị và minh bạch thông tin; và tận dụng các công cụ tài chính xanh.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh không nên được hiểu là một dự án đầu tư tốn kém, mà là quá trình cải thiện hiệu quả vận hành thông qua đổi mới công nghệ, số hóa quản trị và tái cấu trúc quy trình sản xuất. Việc triển khai từng bước, phù hợp với năng lực tài chính và chiến lược phát triển của doanh nghiệp, sẽ giúp giảm rủi ro và gia tăng hiệu quả.

Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, chuyển đổi xanh trong lĩnh vực năng lượng không chỉ dừng ở việc phát triển nguồn điện tái tạo, mà còn nằm ở việc xây dựng hạ tầng điện đồng bộ, nâng cao hiệu quả sử dụng điện và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp năng lượng phù hợp. EVN đang từng bước triển khai các dịch vụ và giải pháp kỹ thuật nhằm giúp doanh nghiệp sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả hơn, qua đó góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải trong dài hạn.

Đặc biệt, chuyển đổi xanh cần được gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cơ sở trong năm 2026 và giai đoạn 2026–2030. Khi được triển khai đúng hướng, các sáng kiến xanh không chỉ không làm chậm tăng trưởng, mà còn tạo ra động lực mới thông qua tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.

Còn bà Nguyễn Thái Quỳnh Lê – với vai trò là Phó tổng Giám đốc Tập đoàn Điện Quang cho hay, doanh nghiệp đang triển khai chiến lược phát triển dựa trên định hướng xanh và bền vững, tập trung vào các giải pháp chiếu sáng thông minh, quản lý năng lượng hiệu quả và phát triển các sản phẩm thân thiện môi trường.

Theo bà Quỳnh Lê, chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh chóng. Thông qua việc đồng hành cùng các đối tác, tổ chức giáo dục và cộng đồng doanh nghiệp, Điện Quang kỳ vọng góp phần xây dựng một hệ sinh thái chuyển đổi xanh thực chất và phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp Việt Nam.