Kinh doanh có trách nhiệm

Tấm kính cường lực định mệnh

Tối 20/4, Hà Nội xảy ra cơn mưa lớn cùng gió giật mạnh. Thời điểm trên, tại cửa hàng The Coffee House (số 1 Thái Hà, Đống Đa, Hà Nội), một tấm kính lớn từ tầng 2 của tòa nhà đã bất ngờ đổ sập xuống.

Sự việc khiến 7 người bị thương, trong đó, có 3 khách hàng và 4 nhân viên của quán. Ngay sau khi sự cố xảy ra, nhân viên The Coffee House cùng người dân đã hỗ trợ đưa những người bị thương vào bệnh viện thăm khám.

Đến sáng ngày 21/4, 6 người có sức khỏe ổn định đã được xuất viện, riêng trường hợp của chị Hoàng Minh Lý (29 tuổi, đang công tác tại Bệnh viện K, cơ sở Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội) là nặng hơn cả.

Chị Lý cấp cứu tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong tình trạng vỡ nhiều thân đốt sống, tổn thương tủy sống, gây liệt hoàn toàn hai chân, gãy nhiều xương sườn gây chấn thương ngực kín tràn máu, tràn khí màng phổi hai bên, chấn thương gan độ 4, chấn thương lách độ 2.

Sau khi vụ tai nạn xảy ra, ngày 9/5, trên website của The Coffee House đã đăng tải bài viết lên tiếng về sự cố không may này. Phản hồi chính thức của The Coffee House đã nhanh chóng nhận được sự thu hút lớn từ cư dân mạng. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tỏ ra phẫn nộ trước phản ứng và cách xử lý chậm chạp của The Coffee House, đồng thời cho rằng, họ đang chối bỏ, đùn đẩy trách nhiệm?!

Những băn khoăn, thậm chí bức xúc của người dân là có cơ sở, bởi, tại sao sau gần 20 ngày xảy ra sự việc này The Coffee House mới chịu lên tiếng chính thức? Thực tế, đây là tai nạn không ai mong muốn, nhưng rõ ràng một tấm kính cường lực rơi từ trên cao xuống gây chấn thương vỡ gan, liệt tủy sống thì cần phải xem xét mức độ an toàn và khả năng vận hành của những cơ sở này. Khi khách hàng mua dịch vụ để được sử dụng, nghĩa là bên bán phải chịu trách nhiệm về tính an toàn cho khách hàng. Đó là lẽ đương nhiên. Khi có sự cố xảy ra, nếu tìm cách đổ lỗi cho thiên tai mà quên mất việc đánh giá lại kết cấu và độ an toàn, thì với góc độ người sử dụng dịch vụ, việc cần phải minh bạch hơn về thông tin luôn là điều cần làm và phải làm?!

Từ trách nhiệm pháp lý đến trách nhiệm đạo lý

Đó là những góc nhìn của người dân, còn theo các nhà làm luật, các nhà nghiên cứu pháp lý cho rằng, đây là vụ việc rất nghiêm trọng, có thể do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nhưng cũng có thể xuất phát từ việc vi phạm trong quá trình xây dựng, quản lý tòa nhà này. Vụ việc gây thương tích nghiêm trọng đến nạn nhân, gây mất an toàn cho những người xung quanh, cơ quan chức năng sẽ xác minh để làm rõ nguyên nhân dẫn tới sự cố, đồng thời làm rõ trách nhiệm của tất cả các bên liên quan đến vụ việc (chủ sở hữu tòa nhà, đơn vị được thuê vận hành, đơn vị thuê mặt bằng kinh doanh...).

Đáng chú ý, nếu trong trường hợp kết quả xác minh cho thấy có hành vi vi phạm quy định về xây dựng trong các lĩnh vực khảo sát, thiết kế, thi công,... sự việc xảy ra đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự và cơ quan chức năng sẽ phải khởi tố vụ án để làm căn cứ tiến hành các hoạt động điều tra. Khi đó, người bị xác định có hành vi vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội "Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng" theo Điều 298 Bộ luật Hình sự hiện hành.

Ngoài trách nhiệm hình sự, theo quy định, người đã thực hiện hành vi vi phạm nêu trên phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho những nạn nhân theo các quy định về Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Bộ luật Dân sự.

Trong trường hợp sự cố nói trên được xác định do nguyên nhân khách quan, không có lỗi của đơn vị thi công, quản lý sử dụng tòa nhà, không có hành vi vi phạm về xây dựng thì sẽ không khởi tố vụ án hình sự, trách nhiệm hình sự không được đặt ra. Việc bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân được áp dụng theo quy định tại Điều 605 Bộ luật Dân sự hiện hành.

Đúng sai đến đâu, trách nhiệm đến chắc chắn sẽ có những quyết định đúng đắn từ các cơ quan điều tra. Song đó là khía cạnh luật pháp, còn ở khía cạnh đạo đức kinh doanh là một phần không thể thiếu để tạo ra lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh, là quy tắc ứng không thể thiếu được với mọi doanh nghiệp cần sự trường tồn và phát triển bền vững. Sự phản ứng nhanh chóng, kịp thời của doanh nghiệp là rất cần thiết, nó thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, mà cụ thể khách hàng bị thiệt hại.

Lý thuyết thì như vậy song thực tế, rất khó có thể trông cậy vào sự tự nguyện của doanh nghiệp bởi họ luôn đặt lợi nhuận lên hàng đầu. Lợi nhuận có thể làm cho doanh nghiệp trở nên thiếu tỉnh táo, thậm chí, vô trách nhiệm bằng cách che dấu các hành vi phạm pháp của mình và sự tự nguyện của doanh nghiệp là rất mỏng manh. Do vậy, có thể thấy vai trò then chốt của hệ thống luật pháp, các tiêu chuẩn về đạo đức kinh doanh được quy định thành tiêu chuẩn pháp luật để thực hiện trách nhiệm xã hội của cá nhân và doanh nghiệp, nhằm kiểm soát các hành vi làm giàu vô đạo đức, gây nguy hại cho cộng đồng.

Trách nhiệm đạo lý, đây là thứ trách nhiệm được điều chỉnh bởi lương tâm. Chẳng ai có thể bắt buộc các doanh nghiệp phải bỏ tiền ra để xây nhà tình nghĩa hoặc lớp học tình thương, ngoài những thôi thúc của đạo đức. Tuy nhiên, nếu “thương người như thể thương thân” là đạo lý sống ở đời và nếu đạo lý đó ràng buộc mọi thành viên trong xã hội thì nó không thể không ràng buộc các doanh nhân. Ngoài ra, một xã hội nhân bản và bác ái là rất quan trọng cho hoạt động kinh doanh. Bởi vì trong xã hội như vậy, sự giàu có sẽ được chấp nhận. Thiếu điều này động lực của hoạt động kinh doanh sẽ bị tước bỏ.

“Sức khỏe” của các doanh nghiệp, phải bắt nguồn từ trách nhiệm đối với xã hội, hay nói cách khác là ứng xử có văn hóa của doanh nghiệp đối với khách hàng; từ đó, dẫn đến kinh doanh có lãi, tạo lợi nhuận và làm giàu.

Ai là chủ The Coffee House?

The Coffee House xuất phát từ giấc mơ về một “ngôi nhà cafe” của nhà sáng lập Nguyễn Hải Ninh – người trước đó được biết đến với vai trò đồng sáng lập chuỗi cafe Urban Station. The Coffee House mở rộng một cách nhanh chóng và chỉ sau 3 năm ra đời, thương hiệu này đã có 60 cửa hàng tại TP.HCM.

Năm 2018, Nikkei đánh giá startup của Nguyễn Hải Ninh là chuỗi phát triển nhanh nhất trong các công ty khởi nghiệp về cà phê ở Việt Nam.Chủ sở hữu chuỗi cà phê The Coffee House hiện là Công ty cổ phần Seedcom. Ngoài thương hiệu cà phê này, Seedcom còn là chủ hệ thống siêu thị Kingfoodmart, chuỗi thời trang Hnoss, Juno.

Theo tìm hiểu, The Coffee House có tên gọi bằng tiếng việt là Công ty cổ phần thương mại dịch vụ Trà Cà Phê VN, được thành lập vào tháng 7/2014 với số vốn điều lệ ban đầu là 9,16 tỷ đồng.

Danh sách cổ đông sáng lập gồm: Công ty cổ phần hạt giống (TP. HCM) góp 3,66 tỷ đồng, tương đương 40% cổ phần; Nguyễn Thanh Giang góp 3,66 tỷ đồng, tương đương 40% cổ phần; Nguyễn Hải Ninh góp 1,83 tỷ đồng, tương đương 20% cổ phần.

Tháng 1/2016, The Coffee House tăng vốn điều lệ mức 38,2 tỷ đồng. Lúc này, Công ty cổ phần hạt giống góp 18,7 tỷ đồng, nắm giữ 48,99% cổ phần; Nguyễn Thanh Giang góp 15,3 tỷ đồng, nắm giữ 40,02% cổ phần và Nguyễn Hải Ninh góp 4,2 tỷ đồng, nắm giữ 10,98% cổ phần.

Tháng 4/2017, The Coffee House tiếp tục tăng vốn điều lệ lên mức 55,15 tỷ đồng. Tháng 8/2017, doanh nghiệp này lại tăng vốn lên thành 62,15 tỷ đồng. Danh sách cổ đông lúc này ghi nhận thêm cổ đông nước ngoài là Ficus Asia Investment Pte. Ltd, nắm giữ 44,8% cổ phần.

Ficus Asia Investment đăng ký kinh doanh tại Singapore và được sáng lập bởi ông Đinh Anh Huân – nhà đồng sáng lập Thế Giới Di Động. Ông Huân cũng là đồng sáng lập Công ty cổ phần Seedcom.

Tháng 12/2018, The Coffee House điều chỉnh vốn điều lệ lên mức 64 tỷ đồng. Lúc này, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài Ficus Asia Investment Pte. Ltd giảm nhẹ xuống còn 43,5%.

Tháng 1/2019, The Coffee House tiếp tục nâng vốn điều lệ lên mức 73,33 tỷ đồng và tiếp tục ghi nhận thêm 1 cổ đông mới là nhà đầu tư nước ngoài. Cụ thể là Công ty cổ phần Seedcom. Tỷ lệ sở hữu cổ phần của Công ty cổ phần Seedcom là 30,44% và của Ficus Asia Investment Pte. Ltd là 37,9%.

Tháng 6/2019, The Coffee House lại nâng vốn lên 82,19 tỷ đồng. Tỷ lệ cổ phần của Seedcom và Ficus Asia Investment lúc này lần lượt là 33,88% và 36,58%.

Điệp khúc tăng vốn của The Coffee House tiếp tục diễn ra vào tháng 3/2020 khi vốn điều lệ được nâng lên thành 85,3 tỷ đồng. Tỷ lệ cổ phần của 2 nhà đầu tư nước ngoài nêu trên lúc này lần lượt là 32,6% và 38,7%.

Tháng 6/2020, vốn điều lệ của The Coffee House lại được tăng lên mức 98,6 tỷ đồng. Lúc này, Seedcom nắm giữ 51,8% cổ phần và Ficus Asia Investment nắm giữ 28,2% cổ phần.

Cuối năm 2020, vốn điều lệ của The Coffee House cán mốc 108,4 tỷ đồng. Seedcom tiếp tục tăng tỷ lệ sở hữu lên 65,3% cổ phần và Ficus Asia Investment là 25,6%.

Tháng 6/2022, The Coffee House tiếp tục tăng vốn điều lệ lên thành 120,6 tỷ đồng. Danh sách cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài lúc này chỉ còn ghi nhận Ficus Asia Investment, với tỷ lệ nắm giữ là 23% cổ phần.

Tháng 9/2022, The Coffee House nâng vốn lên thành 132,8 tỷ đồng. Lúc này, Ficus Asia Investment chỉ còn nắm giữ 20,9% cổ phần. Tiếp đó 2 tháng (tháng 11/2022), doanh nghiệp này lại nâng vốn lên thành 143,1 tỷ đồng. Cổ đông nước ngoài lúc này chỉ còn nắm giữ 19,4% cổ phần.

Trong lần thay đổi mới nhất vào tháng 11/2023, vốn điều lệ của The Coffee House đã tăng lên mức 149,9 tỷ đồng. Ficus Asia Investment hiện còn nắm giữ 18,5% cổ phần của thương hiệu cà phê này.

Hiện nay, người đại diện theo pháp luật và là Tổng Giám đốc của The Coffee House là ông Ngô Nguyên Kha (sinh năm 1971). 

Ông Ngô Nguyên Kha vốn là một nhân vật có tiếng trong ngành sản xuất điện thoại di động Việt Nam. Doanh nhân sinh năm 1971 là đồng sáng lập và cựu CEO Mobiistar. Đây là thương hiệu smartphone Việt từng có thời nằm trong Top 5 hãng điện thoại có thị phần lớn nhất thị trường Việt Nam.