Vụ Pate Minh Chay: Góc độ đạo đức nên là câu hỏi lớn cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan chức năng!
Dư luận những ngày gần đây bị rúng động bởi thông tin Pate Minh Chay khiến nhiều người tiêu dùng phải cấp cứu, nguồn thuốc chữa khan hiếm… Từ góc độ đạo đức kinh doanh việc doanh nghiệp đang đặt lợi ích lên trên sức khỏe người tiêu dùng cần phải lên án, cùng với đó là trách nhiệm của cơ quan chức năng khi để xảy ra sự việc nêu trên.
Vi khuẩn Clostridium botulinum có độc lực rất mạnh
Tính tới ngày 2/9/2020, đã xuất hiện rải rác 20 ca bệnh phải điều trị tại các cơ sở y tế của Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh với các triệu chứng mệt mỏi, sụp mi mắt, tứ chi yếu cơ, khó nuốt, liệt cơ, khó thở… Qua điều tra cho thấy các bệnh nhân đều sử dụng sản phẩm Pate Minh Chay của Công ty TNHH hai thành viên Lối Sống Mới (Địa chỉ tại Tổ 2, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) sản xuất và kinh doanh trực tiếp qua mạng (trang Website của công ty: pate.1001monchay.com; minhchay.com)
Kết quả kiểm nghiệm ban đầu một số sản phẩm Pate Minh Chay của các lô khác nhau đã phát hiện vi khuẩn Clostridium botulinum type B. Đây là vi khuẩn kị khí tuyệt đối, sinh bào tử, có độc lực rất mạnh, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe, kéo dài và dễ tử vong. Về cơ chế hoạt động, vi khuẩn này phát triển trong thực phẩm đến một số lượng đủ lớn rồi mới sinh độc tố nên bệnh nhân chỉ phát bệnh sau nhiều ngày sử dụng.
Các bệnh viện tổng hợp một số bài học kinh nghiệm trong công tác phát hiện ca bệnh, chẩn đoán và điều trị. Các bệnh viện gửi báo cáo khẩn về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh để tổng hợp báo cáo lãnh đạo Bộ Y tế trong ngày 31/8/2020, đồng thời có văn bản hướng dẫn chung cho các cơ sở khám, chữa bệnh để sớm phát hiện và xử lý kịp thời khi tiếp nhận ca bệnh mới.
Trước đó, trong văn bản khẩn số 1955/ATTP-NĐTP phát đi ngày 30/8 về việc xử lý khẩn cấp sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm, Cục An toàn thực phẩm đã yêu cầu cty ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh, niêm phong lô đã sản xuất ở khu vực riêng biệt, buộc thu hồi toàn bộ sản phẩm đã đưa đi tiêu thụ ngoài thị trường.
Hiện cty này có 13 sản phẩm, gồm Pate Minh Chay, Pate nấm hầu thủ, Ruốc nấm Heri vị hảo hạng, Muối vừng bát bảo đặc biệt, Ruốc nấm Heri hương thảo mộc, Giò nấm lúa mì, Ruốc nấm truyền thống, Ruốc nấm sả ớt, Ruốc nấm cháy tỏi…
Cty này hoạt động từ đầu năm 2018 với vốn điều lệ là 20 tỷ đồng, được sáng lập bởi hai thành viên với tỷ lệ 50:50 là ông Nguyễn Ngọc Minh và bà Nguyễn Thị Thùy Trang. Sau hai năm hoạt động, cty đã giảm vốn điều lệ xuống còn 5 tỷ đồng, tỷ lệ nắm giữ vốn điều lệ vẫn là 50:50, người đại diện pháp lý là bà Nguyễn Thị Thùy Trang.
Qua kiểm tra thực tế, cty xuất trình được các giấy tờ pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh sản phẩm. Tuy nhiên, điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo: Tường nền 1 số chỗ bong tróc, nhân viên tham gia sản xuất không đeo khẩu trang, dụng cụ thu gom rác thải rắn không có nắp đậy, ghi nhãn không đúng quy định. Cơ sở này sau đó đã bị xử lý vi phạm hành chính 17,5 triệu đồng, buộc dừng hoạt động sản xuất, tạm dừng lưu thông sản phẩm Pate Minh Chay.
Nguồn cung thuốc khan hiếm
Việc nhiễm độc tố botulinum gây ra các biến chứng nặng có thể dẫn đến suy hô hấp, liệt toàn thân, phụ thuộc thở máy, nguy hiểm đến tính mạng. Các trường hợp biến chứng nặng được chỉ định sử dụng thuốc Botulism antitoxin để giải độc. Tuy nhiên, ngộ độc botulium rất hiếm nên các công ty dược trên thế giới ít sản xuất, chỉ một số nước có kho thuốc hiếm mới có loại thuốc này.
8000 USD một lọ thuốc giải độc cho bệnh nhận ngộ độc Pate Minh Chay
Ngay trong ngày 27/8, lãnh đạo Bộ Y tế cho phép Cục Quản lý Dược nhập khẩu thuốc Botulism antitoxin để điều trị cho 2 bệnh nhân tại Bệnh viện Bạch Mai. Ngày 29/8, 2 lọ thuốc trên đã từ Thái Lan về tới Việt Nam. Tuy nhiên, Thái Lan cũng không có nhiều thuốc giải độc botulinum trong khi số bệnh nhân nhiễm độc tại Việt Nam ngày càng tăng nên Cục Quản lý Dược đang tiếp tục liên hệ với WHO và các hiệp hội, cơ sở sản xuất để tìm nguồn thuốc cung cứng, đảm bảo nhu cầu điều trị.
Trong số hai bệnh nhân bị ngộ độc Pate Minh Chay ở Hà Nội, bệnh nhân nữ đã có thể ngồi dậy, còn bệnh nhân nam bị liệt hoàn toàn. Để điều trị cho hai bệnh nhân này, bệnh viện Bạch Mai hiện đang phải nhập khẩu thuốc giải độc với giá 8000 USD/lọ.
Trưởng Ban Quản lý An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan trong cuộc họp báo tối 1/9 đề nghị, người dân đã sử dụng sản phẩm Pate Minh Chay phải ngay lập tức đi kiểm tra sức khỏe.
Trên góc độ kinh doanh, lợi nhuận là yếu tố mà bất kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia thị trường đều sẽ theo đuổi. Tuy nhiên, kinh doanh như thế nào, tiêu chí kinh doanh có dựa trên cơ sở pháp luật, tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm thì bao nhiêu doanh nghiệp tuân thủ 100%? Nếu đặt lợi nhuận trên sức khỏe người tiêu dùng thì đó là hành vi “thất đức”, “vô lương tâm”. Hậu quả xảy ra đã khiến cả Bộ Y Tế phải quan tâm khẩn cấp vì tính nghiêm trọng của người bệnh lẫn phương pháp điều trị.
Một góc nhìn khác về phía các cơ quan chức năng, trước khi doanh nghiệp tung sản phẩm ra thị trường đều phải đem kiểm nghiệm các thành phần có trong sản phẩm, trong quá trình lưu thông hàng hóa cũng có nhiều cơ quan có thẩm quyền giám sát, kiểm tra nhưng phải đến khi xảy ra hậu quả thì mới ráo riết vào cuộc. Như vậy, muốn làm rõ sự tắc trách (nếu có) thì cần xem xét lại quá trình cấp phép, công bố sản phẩm… của cả doanh nghiệp lẫn cơ quan có thẩm quyền nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng.
Vụ Pate Minh Chay có lẽ chỉ là một trường hợp đã xảy ra hậu quả, còn bao nhiêu mặt hàng đang được bày bán ngoài thị trường chưa bị phát hiện, sẽ còn bao nhiêu người phải chịu hậu quả từ sản phẩm có tính chất tương tụ Pate Minh Chay? Đây sẽ là dấu hỏi lớn cho cơ quan hữu quan trong việc kiểm tra, đánh giá tính an toàn của một mặt hàng trước khi được đưa ra thị trường.
