Kiến tạo bến đỗ của những dòng vốn công nghệ đỉnh cao

Nền móng từ cuộc đại canh tân pháp lý

Nhìn lại chặng đường gần 40 năm mở cửa, con số hơn 525 tỷ USD vốn đăng ký đầu tư nước ngoài là một thành tựu đáng tự hào, nhưng cũng chứa đựng không ít trăn trở. Phần lớn dòng vốn ấy vẫn đang chảy vào những công xưởng lắp ráp, gia công với giá trị gia tăng khiêm tốn.

Năm 2026 được kỳ vọng là thời điểm chấm dứt logic của mô hình tăng trưởng cũ để bước vào kỷ nguyên của năng suất tổng hợp và hàm lượng trí tuệ. Để chuẩn bị cho bước chuyển mình này, năm 2025 đã ghi dấu một cột mốc hiếm có trong lịch sử lập pháp khi Quốc hội thông qua tới 10 đạo luật quan trọng về khoa học và công nghệ.

Từ Luật Công nghiệp công nghệ số đến Luật Trí tuệ nhân tạo, Việt Nam không còn ở vị thế của kẻ đi sau để ứng dụng mà đã vươn lên xác lập khung pháp lý để làm chủ và dẫn dắt các công nghệ mũi nhọn.

Sự lột xác về thể chế không chỉ dừng lại ở những con chữ trên mặt giấy mà còn nằm ở quyết tâm tái cấu trúc bộ máy quản lý theo hướng tinh gọn. Việc hợp nhất hai bộ quản lý về thông tin và khoa học công nghệ đã minh chứng cho tư duy mới: công nghệ thông tin phải gắn chặt với đổi mới sáng tạo để trở thành động lực phát triển quốc gia.

Những nền tảng pháp lý số này chính là thỏi nam châm mạnh mẽ nhất để thu hút các đại bàng công nghệ. Khi một quốc gia sớm thiết lập được hành lang pháp lý toàn diện cho AI hay tài sản số, đó chính là lời khẳng định về sự sẵn sàng đón nhận những dự án chiến lược mang tính thay đổi cấu trúc nền kinh tế.

Việc định danh 11 nhóm công nghệ chiến lược và tập trung vào các sản phẩm trọng điểm như chip bán dẫn hay robot không chỉ là lựa chọn kỹ thuật mà là tuyên bố về chủ quyền công nghệ. Việt Nam đang nỗ lực thay thế lợi thế nhân công rẻ bằng lợi thế về quản trị thông minh và hạ tầng pháp lý thông thoáng.

Đây là bước đi sống còn để giữ vững vị thế trước sự cạnh tranh quyết liệt từ các quốc gia trong khu vực như Ấn Độ hay Thái Lan. Với hơn 44.800 dự án đang hiện diện, sự chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng đang trở thành một mệnh lệnh thực tế để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cam kết xanh và động lực từ dòng vốn thế hệ mới

Tại các diễn đàn kinh tế quốc tế lớn, thông điệp của người đứng đầu Chính phủ về một Việt Nam là đối tác tin cậy, sẵn sàng cho kỷ nguyên số và phát triển xanh đã tạo ra niềm tin mạnh mẽ cho các nhà đầu tư toàn cầu.

Cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050 cùng việc mở cửa thị trường cho các dòng vốn xanh chính là tấm hộ chiếu để Việt Nam tiếp cận những nguồn tài chính chất lượng cao.

Chúng ta không chỉ cần vốn, chúng ta cần tri thức, công nghệ và khả năng chuyển giao để nâng cao năng lực tự chủ cho doanh nghiệp trong nước. Mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 sẽ khó có thể đạt được nếu thiếu đi sự cộng hưởng từ dòng vốn FDI thế hệ mới này.

Trong lộ trình tới đây, 5 nhóm lĩnh vực ưu tiên bao gồm bán dẫn, trung tâm dữ liệu, logistics số, y sinh và năng lượng sạch sẽ trở thành những trục xoay chính của nền kinh tế. Đặc biệt, việc thu hút các dự án thiết kế vi mạch chuyên dụng và đóng gói chip sẽ là chìa khóa để Việt Nam gia nhập câu lạc bộ các quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển.

Song hành với đó, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua cơ chế liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp là nhân tố quyết định thành bại. Con người Việt Nam với sự nhạy bén về công nghệ chính là tài sản quý giá nhất để hiện thực hóa các cam kết quốc tế và làm chủ các công nghệ tương lai.

Những nỗ lực sửa đổi các đạo luật về đất đai, đầu tư và thuế thu nhập trong giai đoạn này đang tạo ra một môi trường kinh doanh hấp dẫn và vượt trội. Theo các chuyên gia, mô hình ưu đãi thuế truyền thống đã lỗi thời; cái mà các tập đoàn đa quốc gia cần hiện nay là một hệ thống hạ tầng thông suốt, quản trị minh bạch và nguồn nhân lực có khả năng thích ứng cao.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng bền vững hơn. Khi thể chế đã thực sự trở thành bệ phóng, dòng vốn FDI chất lượng cao sẽ không chỉ mang theo lợi nhuận mà còn mang theo khát vọng về một Việt Nam hùng cường trên nền tảng của trí tuệ và sự đổi mới không ngừng.