Kiểm soát lạm phát để giữ vững dư địa tăng trưởng

Áp lực lạm phát gia tăng từ cả bên ngoài và trong nước

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì, các bộ, ngành đã đánh giá toàn diện diễn biến thị trường và những yếu tố có thể tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong những tháng cuối năm. Theo đó, việc điều hành giá sẽ tiếp tục được thực hiện theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp quản lý thị trường nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu kép là kiểm soát lạm phát gắn với thúc đẩy tăng trưởng.

Nền kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều biến động khó lường. Những diễn biến địa chính trị phức tạp, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, có nguy cơ đẩy giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên vật liệu nhập khẩu tăng trở lại. Cùng với đó, áp lực tỷ giá và những bất ổn của kinh tế toàn cầu tiếp tục tạo sức ép lên chi phí sản xuất của doanh nghiệp trong nước, làm gia tăng nguy cơ lạm phát nhập khẩu.

Trong nước, nhiều yếu tố cũng được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến mặt bằng giá. Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và mở rộng tín dụng để thúc đẩy tăng trưởng sẽ làm tổng cầu gia tăng. Nhu cầu về điện, nhiên liệu và vật liệu xây dựng được dự báo tăng mạnh khi các dự án đầu tư bước vào giai đoạn triển khai, trong khi nguy cơ giải ngân vốn tập trung vào cuối năm có thể tạo áp lực lớn lên thị trường nguyên vật liệu và nhân công.

Bên cạnh đó, lộ trình điều chỉnh giá một số dịch vụ công theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ, nhất là trong lĩnh vực y tế và giáo dục, cùng với việc điều chỉnh tiền lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cũng là những yếu tố có khả năng tác động đến CPI. Rủi ro từ thiên tai, biến đổi khí hậu và dịch bệnh nếu xảy ra cũng có thể làm gián đoạn nguồn cung hàng hóa thiết yếu, gây áp lực lên giá lương thực, thực phẩm.

Trên cơ sở đánh giá các yếu tố tác động, Bộ Tài chính đã xây dựng ba kịch bản lạm phát năm 2026 với mức tăng khoảng 4,5%, 5% và 5,5%. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân dao động trong khoảng 4,8% - 5,5%; các tổ chức quốc tế đưa ra mức dự báo từ 3,8% đến 5,2%. Những kịch bản này sẽ tiếp tục được cập nhật theo từng quý để làm cơ sở điều hành, bảo đảm khả năng ứng phó với các biến động của thị trường.

Điều hành linh hoạt để giữ ổn định kinh tế vĩ mô

Trước áp lực lạm phát gia tăng, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó trọng tâm là tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Về tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước được giao điều hành linh hoạt lãi suất, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế; tăng cường giám sát thị trường ngoại hối, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm giữ ngoại tệ nhằm hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu và giữ ổn định thị trường tài chính.

Đối với các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý, việc điều chỉnh giá sẽ được thực hiện thận trọng theo diễn biến của CPI. Chính phủ yêu cầu rà soát kỹ lộ trình điều chỉnh giá y tế, giáo dục; chỉ triển khai khi còn dư địa kiểm soát lạm phát và phải đánh giá đầy đủ tác động trước khi quyết định. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế những cú sốc về giá trong ngắn hạn.

Song song với đó, các bộ, ngành được giao chủ động bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, từ lương thực, thực phẩm, xăng dầu đến điện năng và vật liệu xây dựng. Công tác thanh tra, kiểm tra thị trường sẽ được tăng cường nhằm xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để trục lợi. Riêng lĩnh vực vận tải và logistics, các doanh nghiệp phải điều chỉnh giảm giá cước tương ứng khi chi phí nhiên liệu giảm, góp phần kéo giảm chi phí lưu thông hàng hóa.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao chất lượng dự báo và truyền thông về điều hành giá. Các bộ, ngành phải theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, giá năng lượng, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn cũng như tình hình địa chính trị để kịp thời cập nhật các kịch bản điều hành. Đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch thông tin về các yếu tố hình thành giá nhằm ổn định tâm lý thị trường, hạn chế kỳ vọng lạm phát và củng cố niềm tin của doanh nghiệp cũng như người dân.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn, yêu cầu kiểm soát lạm phát không chỉ nhằm giữ ổn định giá cả mà còn tạo dư địa cho các chính sách hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư. Việc chủ động xây dựng nhiều kịch bản, kết hợp đồng bộ các công cụ điều hành cùng với bảo đảm nguồn cung và tăng cường kỷ luật thị trường được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát hiệu quả lạm phát và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong năm 2026 và các năm tiếp theo.