Khơi thông nguồn vốn tư nhân cho tăng trưởng hai con số

Nghịch lý của những nguồn lực ngủ quên

Nhìn lại bức tranh kinh tế Việt Nam khi bước sang năm 2026, một câu hỏi lớn được đặt ra là làm thế nào để duy trì đà tăng trưởng cao và bền vững trong dài hạn. Trong bối cảnh nợ công đang ở mức tương đối an toàn khi chỉ chiếm dưới 36% GDP, thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo, Chính phủ đang có dư địa đáng kể để sử dụng đầu tư công làm đòn bẩy.

Tuy nhiên, nội lực thực sự của một nền kinh tế không thể chỉ dựa mãi vào túi tiền ngân sách hay sự giãn nở của tín dụng ngân hàng. Thực tế cho thấy, chúng ta đang đối mặt với một nghịch lý về dòng vốn tiết kiệm nhiều nhưng đầu tư chưa tương xứng.

Theo phân tích của chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, tỷ lệ tiết kiệm của Việt Nam hiện ước tính lên đến khoảng 37% GDP. Thế nhưng, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội chỉ đạt mức 32 đến 33% GDP, và trong con số này đã bao gồm cả một phần đáng kể vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Theo tính toán khoa học, để đảm bảo một tương lai tăng trưởng bền vững và bứt phá, tỷ lệ đầu tư cần phải đạt ngưỡng 37 đến 38% GDP. Khoảng trống 5% GDP đó chính là dư địa khổng lồ của vốn tư nhân đang nằm dưới dạng các loại tài sản khác nhau mà chưa được chuyển hóa thành dòng máu lưu thông trong huyết mạch kinh tế.

Việc chuyển hóa nguồn lực này không chỉ là câu chuyện của các con số thống kê mà là bài toán về hiệu quả sử dụng vốn. Khi vốn đầu tư công đã được đẩy mạnh với con số kỷ lục khoảng 1,15 triệu tỷ đồng dành cho đầu tư phát triển trong năm 2025, chiếm tới 32 đến 33% tổng chi ngân sách nhà nước, thì gánh nặng tiếp theo phải thuộc về khu vực tư nhân.

Nếu không thể khơi thông dòng chảy này, nền kinh tế sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt động lực trung và dài hạn, dẫn đến sự phụ thuộc quá mức vào các chính sách tiền tệ vốn không thể duy trì mức tăng trưởng tín dụng quá cao mãi được.

Cải cách thể chế và niềm tin là chìa khóa mở kho vốn xã hội

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026 đến 2030, việc thay đổi cấu trúc huy động vốn là yêu cầu cấp thiết. Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị FiinGroup và FiinRatings nhận định rằng, dù đầu tư công và vốn ngân hàng vẫn là hai nguồn vốn chiến lược chủ đạo, nhưng giá trị công trình không thể tăng gấp đôi ngay lập tức chỉ bằng việc đổ thêm tiền. Thay vào đó, sự kỳ vọng đang đổ dồn vào việc đẩy mạnh vốn đầu tư hướng đến các lĩnh vực hợp tác với tư nhân thông qua cơ chế hợp tác công tư hoặc tái tài trợ.

Khơi thông vốn tư nhân, theo góc nhìn sâu sắc của các chuyên gia, thực chất là khơi thông niềm tin và tháo gỡ những nút thắt thể chế. Chuyên gia Võ Trí Thành nhấn mạnh rằng cải cách thể chế chính là khâu then chốt. Nhà đầu tư tư nhân chỉ sẵn sàng dốc hầu bao khi họ nhìn thấy một môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và tiên liệu được.

Song song với đó, việc phát triển thị trường vốn để trở thành trụ cột huy động nguồn lực trung và dài hạn là con đường tất yếu để giảm dần áp lực lên hệ thống ngân hàng thương mại.

Bộ Tài chính đang nỗ lực thực hiện các chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh thông qua việc giảm và gia hạn thuế phí. Tuy nhiên, về lâu dài, điều kiện cần là một hạ tầng đồng bộ cả về hạ tầng cứng lẫn hạ tầng số. Điều kiện đủ và mang tính quyết định chính là con người.

Nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng đổi mới sáng tạo sẽ là thỏi nam châm thu hút vốn tư nhân đổ vào các ngành công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn thay vì chỉ quẩn quanh ở các lĩnh vực bất động sản hay đầu cơ ngắn hạn.

Khi các cơ hội từ chiến lược phát triển kinh tế xã hội đang mở ra rõ nét, việc biến vốn tư nhân thành động lực tăng trưởng không còn là lựa chọn mà là mệnh lệnh. Chỉ khi nào dòng vốn từ người dân và doanh nghiệp nội địa được khơi thông mạnh mẽ, Việt Nam mới có thể tự tin bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới với sự vững vàng và tự chủ cao nhất.