Khơi thông nguồn lực kiều bào, tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam

Kiều bào là nguồn vốn, tri thức và kết nối chiến lược của nền kinh tế

Hội nghị toàn quốc tổng kết Nghị quyết 36 do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì chiều 25/12 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất định, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn ngày càng gay gắt, trong khi yêu cầu nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế Việt Nam trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ở thời điểm đó, cộng đồng gần 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ không còn chỉ được nhìn nhận như một cộng đồng văn hóa – xã hội, mà đã và đang được đặt vào vị trí một nguồn lực kinh tế đặc biệt, có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo tăng trưởng, chuyển giao tri thức, kết nối thị trường và nâng tầm vị thế doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.

Sau hơn hai thập kỷ triển khai Nghị quyết 36, bức tranh về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã thay đổi sâu sắc cả về quy mô lẫn chất lượng. Từ một cộng đồng chủ yếu mang tính mưu sinh, đến nay lực lượng kiều bào đã hình thành một tầng lớp doanh nhân, trí thức, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ có trình độ cao, đang nắm giữ vị trí quan trọng trong các tập đoàn, viện nghiên cứu, trung tâm tài chính, công nghệ tại nhiều quốc gia phát triển. Đây chính là nền tảng để Việt Nam chuyển từ tư duy “kết nối tình cảm” sang tư duy “kết nối nguồn lực”, từ hỗ trợ đơn thuần sang đồng hành cùng phát triển, trong đó lợi ích quốc gia và lợi ích của cộng đồng kiều bào được đặt trong một chỉnh thể hài hòa.

Thực tiễn cho thấy, đóng góp kinh tế của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng rõ nét và đa dạng. Dòng kiều hối duy trì ở mức khoảng 15 tỷ USD mỗi năm không chỉ là nguồn bổ sung ngoại tệ quan trọng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, mà còn trở thành một kênh vốn linh hoạt cho tiêu dùng, đầu tư và khởi nghiệp trong nước. Bên cạnh đó, việc kiều bào đầu tư trực tiếp về Việt Nam với hàng trăm dự án trải rộng trên nhiều địa phương cho thấy xu hướng chuyển dịch từ đầu tư nhỏ lẻ sang đầu tư có tổ chức, gắn với chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế.

Ở một tầng sâu hơn, giá trị lớn nhất mà cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài mang lại không chỉ nằm ở dòng vốn, mà ở tri thức, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới quan hệ và khả năng kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các trung tâm kinh tế, tài chính, công nghệ toàn cầu. Với khoảng 600 nghìn người Việt Nam ở nước ngoài có trình độ từ đại học trở lên, cùng các mạng lưới đổi mới sáng tạo đã được hình thành tại hơn 20 quốc gia, Việt Nam đang sở hữu một “hệ sinh thái tri thức ngoại biên” có thể bổ trợ mạnh mẽ cho chiến lược phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Sự tham gia của kiều bào trong vai trò nhà sáng lập, nhà đầu tư thiên thần, cố vấn chiến lược hay đối tác thị trường đang góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất thông minh, kinh tế số, năng lượng mới và nông nghiệp công nghệ cao. Việc hình thành các chuỗi sản xuất và cung ứng sản phẩm “Make in Vietnam”, “Made by Vietnam” do người Việt Nam ở nước ngoài kết nối và dẫn dắt không chỉ giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mà còn từng bước đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ba đột phá để chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy “3 đột phá” trong công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó nổi bật là tư duy chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo, từ khuyến khích sang tạo cơ chế để nguồn lực kiều bào thực sự được giải phóng và phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế.

Đột phá thứ nhất được xác định là phát huy mạnh mẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đi đôi với bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài. Dưới góc nhìn kinh tế, đây chính là điều kiện tiên quyết để tạo dựng niềm tin, bởi niềm tin là nền tảng của mọi quyết định đầu tư, hợp tác và gắn bó lâu dài. Khi quyền lợi hợp pháp của kiều bào được bảo đảm thông qua hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, từ quốc tịch, nhà ở, đất đai đến môi trường đầu tư kinh doanh, dòng vốn và tri thức sẽ có xu hướng quay về mạnh mẽ hơn, ổn định hơn.

Đột phá thứ hai là xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển bền vững, mạnh về chất lượng, gắn bó chặt chẽ với quê hương, đất nước. Điều này đòi hỏi một chiến lược dài hạn trong việc duy trì bản sắc văn hóa, ngôn ngữ, đồng thời tạo ra các kênh kết nối hiệu quả giữa kiều bào với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và đầu tư trong nước. Khi sự gắn kết không chỉ dừng ở cảm xúc, mà được cụ thể hóa bằng các dự án, chương trình hợp tác kinh tế, khoa học công nghệ, thì cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sẽ trở thành một phần hữu cơ của nền kinh tế Việt Nam mở và hội nhập.

Đột phá thứ ba, cũng là đột phá mang tính quyết định đối với tăng trưởng, là khơi thông và huy động hiệu quả mọi nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các đột phá chiến lược. Đây chính là điểm giao thoa giữa chính sách đối ngoại, chính sách kinh tế và chiến lược phát triển doanh nghiệp. Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, thiết lập khung khổ thể chế minh bạch, ổn định và cạnh tranh, cộng đồng kiều bào sẽ có điều kiện trở thành lực lượng tiên phong trong việc đưa công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới và chuẩn mực quản trị quốc tế vào nền kinh tế trong nước.

Thông điệp xuyên suốt của Hội nghị là khẳng định về vai trò của kiều bào trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc và là một định hướng chiến lược rõ ràng nhằm chuyển hóa tiềm năng kiều bào thành động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam. Trong giai đoạn tới, khi dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, việc tận dụng hiệu quả nguồn lực con người, tri thức và mạng lưới toàn cầu của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sẽ là một trong những chìa khóa quan trọng giúp Việt Nam nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Nguồn: baochinhphu.vn