Khi thủ tục thuế được thực hiện trên môi trường số

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu trong quản lý nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính - thuế, nơi đòi hỏi độ chính xác, minh bạch và kịp thời cao. Với mục tiêu xây dựng hệ thống thuế hiện đại, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, ngành thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa quy trình nghiệp vụ, từng bước tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đẩy mạnh số hóa hoạt động quản lý thuế

Theo định hướng của Tổng cục Thuế, chuyển đổi số ngành thuế là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ quy trình nghiệp vụ đến phương thức phục vụ. Trọng tâm của quá trình này là xây dựng hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số, kết nối đồng bộ giữa cơ quan thuế với người nộp thuế, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và giảm chi phí tuân thủ.

Thời gian qua, nhiều nền tảng số đã được triển khai đồng bộ trên cả nước như hệ thống khai thuế điện tử eTax, ứng dụng eTax Mobile hay hệ thống hóa đơn điện tử. Các nền tảng này giúp phần lớn giao dịch giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế được thực hiện trên môi trường số.

Theo thống kê của ngành thuế, đến nay khoảng 99% doanh nghiệp đang hoạt động đã thực hiện khai thuế điện tử; trên 98% doanh nghiệp nộp thuế điện tử; tỷ lệ hoàn thuế điện tử đạt trên 95%. Những con số này cho thấy quá trình số hóa trong lĩnh vực thuế đã đạt được bước tiến đáng kể, góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch trong quản lý.

Tại Thanh Hóa, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm gắn với cải cách hành chính và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Hình ảnh cán bộ thuế xử lý hồ sơ trên hệ thống điện tử đã trở nên quen thuộc, phản ánh rõ sự thay đổi trong phương thức quản lý của ngành.

Hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng với phương thức quản lý mới

Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện quản lý khoảng 94.000 hộ kinh doanh cá thể. Trước đây, phần lớn các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương thức khoán, tức mức thuế được ấn định dựa trên doanh thu ước tính. Cơ chế này thuận tiện trong quản lý nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế như khó phản ánh chính xác biến động doanh thu thực tế và có thể tạo ra sự thiếu công bằng giữa các hộ kinh doanh cùng ngành nghề.

Thực hiện lộ trình xóa bỏ thuế khoán từ ngày 1/1/2026, ngành thuế Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai dựa trên doanh thu thực tế và sử dụng hóa đơn điện tử.

Trong đợt cao điểm cuối năm 2025, ngành thuế đã tiến hành rà soát, cập nhật dữ liệu đối với hơn 87.700 hộ kinh doanh, đạt gần 99% số hộ thuộc diện quản lý. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ và chính xác về người nộp thuế.

Cùng với đó, việc hướng dẫn sử dụng các nền tảng số cũng được đẩy mạnh. Đến nay, khoảng 24.500 hộ kinh doanh trên địa bàn đã cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile để kê khai và nộp thuế điện tử. Nếu so với tổng số hộ đang quản lý, con số này tương đương khoảng 26%. Mặc dù dư địa chuyển đổi còn lớn, nhưng đây là bước khởi đầu tích cực trong quá trình thay đổi phương thức quản lý thuế.

Bản chất của việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai điện tử không chỉ là thay đổi cách nộp thuế mà còn là sự chuyển đổi từ quản lý theo ước tính sang quản lý theo dữ liệu thực. Khi doanh thu được ghi nhận thông qua hóa đơn điện tử và hệ thống kê khai trực tuyến, cơ quan thuế có cơ sở đánh giá chính xác hơn quy mô hoạt động kinh doanh, từ đó bảo đảm sự công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tăng minh bạch, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Một trong những nội dung quan trọng của chuyển đổi số ngành thuế là triển khai hóa đơn điện tử. Tại Thanh Hóa, đến nay 100% doanh nghiệp trên địa bàn đã sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định. Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn cũng đã chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, dữ liệu được truyền trực tiếp về cơ quan thuế.

Việc sử dụng hóa đơn điện tử không chỉ giúp giảm chi phí in ấn, lưu trữ mà còn góp phần thu hẹp các “vùng xám” trong quản lý hóa đơn – một trong những nguyên nhân từng dẫn đến gian lận thuế.

Từ góc độ người kinh doanh, chuyển đổi số mang lại nhiều tiện ích rõ rệt. Trước đây, mỗi kỳ nộp thuế, nhiều hộ kinh doanh phải trực tiếp đến cơ quan thuế để hoàn thành thủ tục. Nay, với ứng dụng eTax Mobile, việc kê khai và nộp thuế có thể thực hiện ngay trên điện thoại thông minh, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí.

Bên cạnh đó, dữ liệu giao dịch và doanh thu được lưu trữ trên hệ thống điện tử cũng giúp hộ kinh doanh có lịch sử tài chính minh bạch hơn. Đây là yếu tố quan trọng khi tiếp cận các nguồn vốn tín dụng hoặc mở rộng quy mô kinh doanh trong tương lai.

Ở góc độ quản lý, dữ liệu số giúp cơ quan thuế phân tích xu hướng kinh doanh, nhận diện rủi ro và hạn chế thất thu ngân sách. Đồng thời, chính quyền địa phương cũng có thêm cơ sở để đánh giá chính xác hơn sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái thuế số

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế vẫn còn không ít thách thức. Một bộ phận hộ kinh doanh, đặc biệt là người lớn tuổi, còn hạn chế về kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh. Tâm lý e ngại khi phải kê khai doanh thu thực tế cũng là rào cản nhất định trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm hạ tầng công nghệ và an toàn thông tin cũng là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh khối lượng dữ liệu ngày càng lớn. Do đó, ngành thuế cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật để hỗ trợ người nộp thuế thích ứng với phương thức quản lý mới.

Theo định hướng của Thuế tỉnh Thanh Hóa, thời gian tới ngành sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu người nộp thuế theo hướng đầy đủ, chính xác; mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời nâng cao tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử trong khu vực hộ kinh doanh.

Mục tiêu đặt ra là chuyển mạnh từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu số, giảm tiếp xúc trực tiếp, tăng tính công khai, minh bạch và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng.