Khát vọng 2026 mở ra chu kỳ tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam

Đột phá thể chế nhằm khơi thông động lực tăng trưởng mới

Sáng 20/10, tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trình bày Báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 5 năm 2021–2025 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Theo Thủ tướng, mục tiêu tổng quát năm 2026 là ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, đồng thời tiếp tục nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình phát triển, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, hướng tới một nền kinh tế hiệu quả, xanh và bền vững hơn.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu ổn định tổ chức bộ máy, xây dựng nền hành chính hiện đại, thông minh, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gắn với việc hoàn thiện thể chế phát triển, đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Năm 2026 được xác định là thời điểm chuyển giao quan trọng, mở ra chu kỳ tăng trưởng mới sau giai đoạn củng cố nền tảng ổn định vĩ mô. Chính phủ đặt trọng tâm vào mười nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, trong đó nội dung đầu tiên là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, củng cố cân đối lớn, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Chính phủ dự kiến phấn đấu giảm mặt bằng lãi suất cho vay, tập trung tín dụng vào sản xuất kinh doanh, thực hiện hiệu quả các gói tín dụng ưu đãi, đồng thời quản lý chặt chẽ thị trường vàng, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản.

Đáng chú ý, Thủ tướng nêu rõ định hướng “phấn đấu tăng thu ngân sách ít nhất 10%, triệt để tiết kiệm chi, giảm chi thường xuyên, tăng chi đầu tư phát triển lên 40%, đồng thời cắt ngay từ khi phân bổ ngân sách 5% chi đầu tư cho tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và 10% chi thường xuyên cho an sinh xã hội”.

Báo cáo cũng nhấn mạnh việc làm mới và nâng cao hiệu quả các động lực tăng trưởng truyền thống như: đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, song song với phát triển các động lực tăng trưởng mới, bao gồm kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. Chính phủ dự kiến phát hành trái phiếu cho phát triển hạ tầng chiến lược, phấn đấu tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 40% GDP, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng các FTA mới với Trung Đông, Mỹ Latinh, châu Phi, Pakistan…

Một định hướng được xem là bước đi đột phá là “triển khai hiệu quả thí điểm thị trường tài sản mã hóa, thúc đẩy hình thành thị trường dữ liệu, xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và các khu thương mại tự do thế hệ mới”. Đây là những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển nền kinh tế số và hội nhập sâu vào dòng chảy tài chính toàn cầu.

Cùng với đó, Chính phủ đề xuất đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, xây dựng Chương trình phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn và các lĩnh vực mới nổi như đường sắt, năng lượng nguyên tử, năng lượng xanh, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ vũ trụ và khai thác không gian biển, ngầm. Việc “cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng, xử lý nợ xấu, tăng vốn cho ngân hàng thương mại nhà nước và xử lý các tổ chức yếu kém” cũng là bước đi nhằm tăng sức chống chịu của hệ thống tài chính.

Về thể chế, năm 2026 sẽ chứng kiến cuộc cải cách hành chính sâu rộng nhất trong nhiều năm, khi Chính phủ đặt mục tiêu “cắt giảm, đơn giản hóa 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024”. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện cơ chế phát triển đặc khu kinh tế tại Vân Đồn, Vân Phong, Phú Quốc, triển khai mạnh mẽ Đề án 06 và phong trào “Bình dân học vụ số”, cùng các biện pháp tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nâng cao tỷ lệ thu hồi tài sản sau thanh tra được kỳ vọng tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Trong quản lý nhà nước, Chính phủ hướng tới xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, vận hành hiệu quả, chuyển đổi mạnh mẽ sang Chính phủ số, chính quyền số, công dân số. Một điểm nhấn là việc “tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực, nhất là kỹ năng số, xây dựng hệ thống KPI đánh giá cán bộ, lấy mức độ hài lòng của Nhân dân làm thước đo”. Đây là hướng tiếp cận hiện đại, lấy người dân làm trung tâm của quản trị công.

Đầu tư hạ tầng chiến lược tạo bứt phá cho năng lực cạnh tranh quốc gia

Trong 10 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, đầu tư hạ tầng chiến lược được xem là “đòn bẩy” để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo báo cáo, Chính phủ sẽ đẩy nhanh tiến độ tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đồng thời đầu tư các tuyến cao tốc liên vùng và kết nối quốc tế.

Một loạt dự án hạ tầng hàng không và cảng biển cũng được ưu tiên, gồm Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 2, sân bay Gia Bình, mở rộng Phú Quốc, Chu Lai, Cà Mau, Thổ Chu, Cần Giờ, Liên Chiểu, Hòn Khoai, cùng với việc bảo đảm tiến độ xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2. Hạ tầng số, bao gồm 5G, internet vệ tinh, trung tâm dữ liệu và nhà máy sản xuất chíp bán dẫn, được thúc đẩy mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam thành trung tâm công nghệ của khu vực.

Thủ tướng cũng đặc biệt nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đây là nhân tố quyết định năng suất và đổi mới sáng tạo. Chính phủ đặt mục tiêu: đào tạo nhanh 100 nghìn kỹ sư trong lĩnh vực chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; thúc đẩy đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai; đưa trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy phổ thông, đồng thời phát triển mạnh các đại học quốc gia và cơ sở đào tạo nghề chất lượng cao.

Trong lĩnh vực xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia tiếp tục được triển khai quyết liệt. Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành trên 110 nghìn căn nhà ở xã hội, nâng cao năng lực y tế cơ sở, y tế dự phòng, đẩy mạnh bệnh án điện tử và sổ sức khỏe điện tử toàn quốc, cùng với việc chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng hiện đại, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Song song với phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam tiếp tục chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Báo cáo nêu rõ việc: đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và sàn giao dịch bất động sản; xây dựng đề án xử lý ô nhiễm không khí, ùn tắc giao thông tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh; triển khai chương trình phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu vùng đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực dễ tổn thương khác.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhiệm kỳ vừa qua là hành trình của ý chí kiên cường, bản lĩnh vững vàng, trí tuệ sáng tạo của Đảng và nhân dân ta; là chặng đường của niềm tin, khát vọng và tinh thần vượt khó vì nước, vì dân. Trong muôn vàn khó khăn, chúng ta đã biến nguy thành cơ, biến tư duy thành nguồn lực, biến thách thức thành động lực, đạt được những thành tựu rất đáng trân trọng, tự hào.