Hydrogen xanh mở ra cánh cửa cho nền kinh tế năng lượng sạch 

Hội thảo chuyên đề “Hydrogen Xanh 2025 với sự tham gia của hơn 100 chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, đại diện doanh nghiệp và tổ chức quốc tế đã cùng hội tụ để bàn luận sâu về công nghệ, tài chính và hợp tác phát triển trong lĩnh vực hydrogen – nguồn năng lượng được kỳ vọng trở thành trụ cột cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam đến năm 2050.

Thúc đẩy chuyển dịch năng lượng từ tầm nhìn hydrogen xanh

Hội thảo mở ra một diễn đàn đối thoại chuyên sâu, nơi các bên cùng nhìn nhận hydrogen không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà là biểu tượng của quá trình chuyển hóa toàn diện hệ thống năng lượng – từ mô hình khai thác tài nguyên sang nền kinh tế carbon thấp và tuần hoàn. Nhiều chuyên gia quốc tế nhấn mạnh rằng hydrogen đóng vai trò then chốt trong việc giảm phát thải ở những ngành công nghiệp “khó khử carbon” như thép, xi măng, phân bón và vận tải biển, mà những lĩnh vực vốn chiếm tỷ trọng lớn trong phát thải của Việt Nam.

Bà Natasha Witto, chuyên gia của DNV, chỉ ra rằng Đông Nam Á phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch lại đang sở hữu những lợi thế đáng kể để phát triển thị trường hydrogen xanh nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, nhu cầu năng lượng mở rộng và mạng lưới thương mại khu vực năng động. Trong bức tranh ấy, Việt Nam nổi lên như một mắt xích trọng yếu, không chỉ nhờ tiềm năng tự nhiên về năng lượng tái tạo mà còn bởi định hướng chiến lược rõ ràng trong Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hiếu, đại diện Cục Dầu khí và Than (Bộ Công Thương), Việt Nam đang hướng đến mục tiêu sản xuất 100–500 nghìn tấn hydrogen mỗi năm vào năm 2030, và tăng lên 10–20 triệu tấn/năm vào năm 2050. Dự kiến đến thời điểm đó, hydrogen sẽ chiếm khoảng 10% tổng nhu cầu năng lượng quốc gia, đóng góp trực tiếp vào cam kết phát thải ròng bằng 0 mà Việt Nam đã đưa ra tại Hội nghị COP26. Ông nhấn mạnh, việc sớm nắm bắt công nghệ hydrogen xanh không chỉ giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu nhiên liệu hydrogen cho vận tải biển – lĩnh vực được xem là “động cơ” mới của thương mại hàng hải toàn cầu.

Nguồn vốn và công nghệ là đòn bẩy then chốt

Để quá trình chuyển dịch này trở thành hiện thực, yếu tố tài chính và công nghệ giữ vai trò tiên quyết. Ông Markus Bissel, Giám đốc Dự án Quan hệ Đối tác Năng lượng Việt – Đức (GIZ), cho biết Chính phủ Đức đã công bố cơ chế tài trợ mới hỗ trợ các dự án quốc tế trong lĩnh vực sản xuất hydrogen xanh, với mức đầu tư lên tới 30 triệu euro cho mỗi dự án. Việt Nam, nhờ sự ổn định chính trị, chính sách mở cửa và tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào, đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho dòng vốn xanh này.

Ở góc độ tổ chức tài chính, ông Đỗ Lê Ninh, Chuyên viên Đầu tư cấp cao của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), chia sẻ về nguyên tắc tài trợ của ADB, trong đó nhấn mạnh yêu cầu dự án hydrogen phải hiệu quả thương mại, cấu trúc rõ ràng, quản trị minh bạch và tuân thủ chuẩn mực an toàn môi trường – xã hội. Quan điểm này không chỉ tạo niềm tin cho nhà đầu tư mà còn đặt nền móng cho sự phát triển bền vững dài hạn của thị trường hydrogen tại Việt Nam.

Không dừng lại ở góc độ tài chính, hội thảo còn là nơi trình diễn những công nghệ tiên phong định hình tương lai của năng lượng sạch. Công ty Indefol giới thiệu hệ thống tải chạy nền sử dụng 100% năng lượng tái tạo, kết hợp điện phân kiềm để sản xuất hydrogen xanh, tại đây nguồn điện có thể vận hành liên tục 24/7 cho sản xuất công nghiệp. Enertrag mang đến giải pháp hệ thống tích hợp phát điện, tức sản xuất hydrogen thông qua lưới thu gom (collector grid), cho phép linh hoạt giữa điện và hydrogen, tối ưu chi phí hạ tầng và tăng tính ổn định của hệ thống năng lượng.

Trong khi đó, Siemens và SAP trình bày các giải pháp chuỗi giá trị hydrogen số hóa toàn diện, từ thiết kế – vận hành – chuỗi cung ứng đến quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp theo dõi phát thải theo thời gian thực và nâng cao minh bạch. Neumann & Esser South East Asia với hình ảnh “phép ẩn dụ sữa và phô mai” đã minh họa sinh động khả năng lưu trữ năng lượng dài hạn của hydrogen, khi bộ điện phân áp suất cao giúp giảm khối lượng thiết bị nén và tiết kiệm tới 75% điện năng tiêu thụ, minh chứng rõ ràng cho hiệu quả vượt trội của công nghệ mới.

Vấn đề an toàn, vốn là yếu tố trọng tâm trong phát triển hydrogen, được TÜV SÜD Indonesia và Messer Group GmbH nhấn mạnh qua việc áp dụng các công cụ quản lý rủi ro tiên tiến như HAZOP (Nghiên cứu mối nguy và khả năng vận hành) và FMEA (Phân tích chế độ và ảnh hưởng hỏng hóc). Điều này giúp đảm bảo an toàn trong toàn bộ vòng đời dự án – từ lưu trữ, vận chuyển đến sử dụng hydrogen trong công nghiệp và giao thông.