Hướng dẫn triển khai quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử

Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh Nghị định số 117/2025/NĐ-CP – một văn bản quy phạm pháp luật mang tính căn cơ, toàn diện về quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số – vừa được Chính phủ ban hành ngày 9/6/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Cáp Quý Phúc – Chi cục trưởng Chi cục Thuế TMĐT nhấn mạnh rằng việc triển khai Nghị định số 117 đòi hỏi không chỉ sự thống nhất trong nhận thức mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế và cộng đồng doanh nghiệp ngay từ thời điểm đầu thực thi. Trên tinh thần đó, hội nghị lần này không chỉ đóng vai trò là kênh thông tin chính thức để phổ biến các nội dung mới trong chính sách thuế đối với TMĐT mà còn là dịp để cơ quan thuế tiếp thu các ý kiến phản hồi, những vướng mắc từ thực tiễn quản lý sàn TMĐT và hoạt động kinh doanh số, qua đó làm cơ sở rà soát, hoàn thiện quy trình phối hợp, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với đặc thù vận hành của nền kinh tế số.

Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng đóng vai trò then chốt đối với tăng trưởng kinh tế quốc gia, với đặc điểm nổi bật là tốc độ phát triển nhanh, hình thái hoạt động đa dạng, sự tham gia của nhiều chủ thể và phương thức giao dịch hoàn toàn phi tiếp xúc, diễn ra xuyên thời gian và không gian qua mạng Internet, yêu cầu đặt ra đối với quản lý thuế trong lĩnh vực này là không thể trì hoãn. Mô hình kinh doanh TMĐT không chỉ bao gồm người mua và người bán, mà còn có sự tham gia của các bên thứ ba như tổ chức quản lý sàn giao dịch, đơn vị vận chuyển, trung gian thanh toán – tất cả tạo nên một hệ sinh thái giao dịch số phức tạp, khó kiểm soát nếu thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng và cơ chế phối hợp chặt chẽ.

Số liệu quản lý thuế trong ba năm gần nhất cho thấy, tổng thu từ hoạt động TMĐT đạt khoảng 296 nghìn tỷ đồng; riêng 6 tháng đầu năm 2025, số thu từ khu vực này đạt 98 nghìn tỷ đồng, tăng tới 58% so với cùng kỳ – một con số thể hiện không chỉ tiềm năng tăng trưởng mà còn là sức ép đối với hệ thống quản lý thuế nếu không có sự đổi mới về thể chế và công cụ quản lý phù hợp. Việc ban hành và đưa vào thực thi Nghị định 117 vì thế được xem là bước đi có tính chiến lược nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả thu thuế trong bối cảnh nền kinh tế số đang lan tỏa nhanh chóng vào mọi ngóc ngách của hoạt động kinh doanh – tiêu dùng.

Tại hội nghị, đại diện Ban Chính sách đã trình bày những điểm mới trọng yếu trong Nghị định 117/2025/NĐ-CP, trong đó tập trung vào việc xác định nghĩa vụ thuế của hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số, phân định rõ trách nhiệm của các tổ chức quản lý sàn TMĐT, nền tảng số, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế đối với các giao dịch phát sinh qua nền tảng. Bên cạnh đó, Chi cục Thuế TMĐT cũng đã giới thiệu bộ Sổ tay hướng dẫn chi tiết, đóng vai trò là tài liệu nghiệp vụ giúp cơ quan thuế địa phương và doanh nghiệp vận hành thống nhất trong thực thi, đồng thời hỗ trợ chủ thể kinh doanh hiểu và tuân thủ đúng quy định.

Trong quá trình trao đổi, các đại biểu đã nêu lên một số vướng mắc bước đầu liên quan đến xác định mô hình chịu trách nhiệm khấu trừ, quy trình cung cấp thông tin và những bất cập kỹ thuật trong việc tích hợp hệ thống khai báo. Từ thực tiễn này, đại diện ngành Thuế khẳng định rằng việc triển khai Nghị định 117 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên và chủ động giữa cơ quan quản lý thuế và cộng đồng doanh nghiệp để đảm bảo nghĩa vụ khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay được thực hiện đúng quy định, đầy đủ và kịp thời, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ, cá nhân kinh doanh trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Hướng tới triển khai đồng bộ và hiệu quả trên toàn quốc, ngành Thuế cũng đặt ra yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố cần tích cực phổ biến nội dung Nghị định 117, tài liệu hướng dẫn và các văn bản liên quan đến doanh nghiệp quản lý sàn TMĐT và hộ, cá nhân kinh doanh thuộc phạm vi quản lý, đồng thời chủ động phối hợp với Chi cục Thuế TMĐT trong việc tiếp nhận, xử lý vướng mắc và phản hồi kịp thời các khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Tại hội nghị, Chi cục trưởng Cáp Quý Phúc đã đề xuất ba nhóm nội dung cần cộng đồng doanh nghiệp, người nộp thuế phối hợp triển khai ngay để đảm bảo thống nhất từ trung ương đến địa phương. Cụ thể:

Thứ nhất, các tổ chức quản lý sàn TMĐT và nền tảng số trong nước cần khẩn trương rà soát mô hình hoạt động để xác định nghĩa vụ khấu trừ và nộp thay thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng theo quy định tại Nghị định 117. Trong trường hợp thuộc diện phải khấu trừ, doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp thông tin nền tảng có chức năng thanh toán tới cơ quan thuế để được cấp mã số thuế và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khai báo.

Thứ hai, đối với các sàn TMĐT hoặc nền tảng số do tổ chức nước ngoài vận hành, có thể thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam thông qua việc ủy quyền cho tổ chức đại diện trong nước, đảm bảo đầy đủ trách nhiệm kê khai, nộp thuế và khấu trừ theo quy định.

Thứ ba, tất cả các tổ chức vận hành nền tảng số cần tiếp tục rà soát, cập nhật hệ thống kỹ thuật, bảo đảm khả năng cung cấp dữ liệu, thực hiện khấu trừ, nộp thay và báo cáo thông tin một cách chính xác, kịp thời. Trường hợp phát sinh khó khăn, cần chủ động liên hệ với cơ quan thuế để được hỗ trợ.

Như vậy, trong bối cảnh số hóa ngày càng mở rộng, việc tổ chức triển khai Nghị định 117 không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong quản lý thuế, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị chính sách trong môi trường số, nơi mà sự phối hợp công – tư, tính linh hoạt thể chế và năng lực công nghệ đóng vai trò quyết định thành công.