Hưng Yên: Khơi thông nguồn lực công nghệ, tạo động lực tăng trưởng mới

Chuyển dịch động lực tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu

Năm 2026 đánh dấu 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới của đất nước (1986–2026). Bốn thập niên qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng về quy mô nền kinh tế, năng lực sản xuất, thu hút đầu tư và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trước những biến động nhanh chóng của kinh tế thế giới và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn đầu tư, lao động và khai thác tài nguyên đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi.

Cạnh tranh kinh tế hiện nay không chỉ nằm ở quy mô sản xuất hay khả năng huy động vốn, mà ngày càng được quyết định bởi năng suất lao động, trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tổ chức sản xuất, quản trị doanh nghiệp cũng như cách thức tiếp cận thị trường.

Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được nhìn nhận là nguồn lực trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế, chứ không đơn thuần là công cụ hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với Hưng Yên, yêu cầu này gắn liền với mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, đô thị và thu hút đầu tư. Khi quy mô kinh tế ngày càng mở rộng, bài toán đặt ra không chỉ là thu hút thêm dự án hay gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà còn phải nâng cao hiệu quả vận hành của từng dự án, từng cơ sở sản xuất và từng nguồn lực đầu tư.

Nói cách khác, chất lượng tăng trưởng cần được tạo nên từ khả năng cải tiến công nghệ, tối ưu quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và hình thành những sản phẩm có sức cạnh tranh tốt hơn. Công nghệ phải đi vào dây chuyền sản xuất, dữ liệu phải hỗ trợ quá trình ra quyết định, còn đổi mới sáng tạo phải được chuyển hóa thành những giá trị có thể đo lường trong hoạt động kinh tế.

Phát biểu tại Hội nghị “Tiên phong công nghệ - Khơi thông nguồn lực - Bứt phá tăng trưởng” do UBND tỉnh Hưng Yên phối hợp với Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia tổ chức, PGS.TS Phạm Bảo Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên khẳng định: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được xác định là những động lực quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của tỉnh. Định hướng này đòi hỏi phải tăng cường kết nối giữa chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư; đồng thời nhận diện đúng những vấn đề thực tiễn để lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển.

Đây cũng là yêu cầu chuyển từ tư duy phát triển dựa trên mở rộng nguồn lực sang phát triển dựa trên năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của quá trình ứng dụng công nghệ, bởi chính hoạt động sản xuất, kinh doanh là nơi thể hiện rõ nhất hiệu quả của đổi mới sáng tạo.

Thực tế cho thấy, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ điều kiện để tự nghiên cứu, phát triển và làm chủ những công nghệ mới. Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về tài chính, nhân lực chuyên môn và khả năng tiếp cận thông tin có thể khiến quá trình chuyển đổi số diễn ra chậm hoặc thiếu đồng bộ.

Vì vậy, chuyển đổi số cần được triển khai theo hướng phù hợp với quy mô và nhu cầu của từng doanh nghiệp. Việc số hóa dữ liệu, ứng dụng phần mềm quản trị đơn hàng, quản lý kho, kế toán, chăm sóc khách hàng, truy xuất nguồn gốc và kết nối bán hàng trên nền tảng số có thể là những bước đi ban đầu, giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản trị và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Ở cấp độ cao hơn, ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp phân tích dữ liệu sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp cải thiện quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và tối ưu chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, hiệu quả không nằm ở số lượng công nghệ được đầu tư, mà ở khả năng giải quyết những điểm nghẽn cụ thể và tạo ra lợi ích thực chất.

Do đó, việc thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học, công nghệ cần gắn chặt hơn với nhu cầu của thị trường. Doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng những vấn đề công nghệ đang gặp phải; các viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia cung cấp giải pháp phù hợp; chính quyền đóng vai trò kiến tạo môi trường, kết nối nguồn lực và hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách.

Khi các chủ thể cùng tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng sẽ có điều kiện được thu hẹp. Đây cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học, công nghệ, đồng thời tăng khả năng thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp, mở rộng không gian đầu tư

Bên cạnh đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp hiện hữu, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo là hướng đi quan trọng để bổ sung những động lực tăng trưởng mới cho Hưng Yên.

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở việc thành lập doanh nghiệp mới, mà còn là quá trình tìm kiếm những phương thức sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn; khai thác cơ hội thị trường bằng tri thức, công nghệ và các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, từ một ý tưởng đến sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường là quá trình đòi hỏi nhiều nguồn lực. Một dự án khởi nghiệp cần được hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, kiểm chứng nhu cầu thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh, tiếp cận vốn và phát triển hệ thống phân phối. Nếu thiếu những điều kiện này, nhiều ý tưởng dù có tiềm năng vẫn khó vượt qua giai đoạn thử nghiệm để phát triển thành sản phẩm thương mại.

Vì vậy, việc phát hiện và tôn vinh các ý tưởng khởi nghiệp cần đi cùng cơ chế hỗ trợ sau cuộc thi. Những cá nhân, nhóm nghiên cứu, sinh viên và doanh nghiệp có sáng kiến cần có cơ hội tiếp cận chuyên gia, nhà đầu tư, tổ chức tư vấn và doanh nghiệp để hoàn thiện sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường.

Đây cũng là hướng tiếp cận được đặt ra trong Chương trình hành động thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Hưng Yên năm 2026, với trọng tâm kết nối chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội; hỗ trợ phát triển dự án, ứng dụng công nghệ, thương mại hóa ý tưởng và mở rộng thị trường.

Theo TS. Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ là việc hình thành những doanh nghiệp mới, mà còn là quá trình đổi mới tư duy, công nghệ và phương thức tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Muốn khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng cần xây dựng hệ sinh thái kết nối chặt chẽ giữa chính quyền, nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Từ góc độ phát triển kinh tế địa phương, sự tham gia của các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp có thể mở thêm những kênh kết nối mà từng doanh nghiệp hoặc đơn vị nghiên cứu khó tự triển khai riêng lẻ. Thông qua mạng lưới chuyên gia và đối tác, các dự án có thể tiếp cận tư vấn về công nghệ, quản trị, sở hữu trí tuệ, mô hình kinh doanh, nguồn vốn và thị trường.

Đặc biệt, việc mở rộng hợp tác giữa Hưng Yên với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư trong nước, quốc tế sẽ góp phần bổ sung nguồn lực tri thức, kinh nghiệm quản trị và năng lực công nghệ cho nền kinh tế địa phương. Đây là yếu tố có ý nghĩa trong bối cảnh các địa phương ngày càng cạnh tranh về khả năng thu hút dòng vốn đầu tư có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Dẫu vậy, kết nối chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả cụ thể. Cần xác định rõ những nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp, những lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng, khả năng đáp ứng của các tổ chức nghiên cứu và điều kiện triển khai của nhà đầu tư. Trên cơ sở đó, hình thành các chương trình hợp tác có mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm rõ ràng, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động giao lưu, ký kết hay trao đổi thông tin.

Về phía chính quyền, vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo cần được thể hiện thông qua việc cải thiện chất lượng điều hành, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin và công nghệ, tạo điều kiện cho các dự án nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm. Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị và khả năng hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp cần được quan tâm như những yếu tố nền tảng.

Trong giai đoạn 2026–2030, thách thức đối với Hưng Yên không chỉ là huy động thêm nguồn lực phát triển, mà còn là tổ chức và sử dụng những nguồn lực đó hiệu quả hơn. Một môi trường đầu tư có sức hấp dẫn không chỉ được tạo nên từ hạ tầng và chính sách, mà còn từ chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng kết nối công nghệ và triển vọng phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được chuyển hóa thành năng suất, sản phẩm và giá trị kinh tế. Bởi vậy, việc khơi thông nguồn lực tri thức, thúc đẩy liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và lấy nhu cầu của doanh nghiệp làm điểm xuất phát sẽ là hướng đi quan trọng để Hưng Yên nâng cao năng lực cạnh tranh, phát huy tiềm năng và tạo dựng nền tảng tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.