Hợp nhất Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh: Đột phá cho phát triển kinh tế vùng

Phát triển mô hình kinh tế tích hợp theo trục

Tổng Bí thư nhấn mạnh: Việc hợp nhất Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh không chỉ là tổ chức lại địa giới hành chính, mà là bước đi đột phá chiến lược để thiết lập một cực tăng trưởng mới có năng lực cạnh tranh toàn diện trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Sự kết hợp này sẽ mở rộng quy mô thị trường nội địa, tăng sức hút đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng và tối ưu hóa nguồn lực phát triển.

Ba tỉnh đều có nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển dịch rõ nét: giảm dần phụ thuộc vào nông nghiệp thuần túy, gia tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến, dịch vụ và năng lượng tái tạo. Năm 2024 và quý I/2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế của cả ba địa phương đều đạt mức khá, phản ánh đà phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch. Sự kết hợp thế mạnh giữa vùng chuyên canh dừa, thủy sản nước lợ, nông nghiệp hữu cơ với các tiềm năng về điện gió, điện mặt trời, du lịch văn hóa – sinh thái và logistics ven biển sẽ tạo nền tảng để phát triển một mô hình kinh tế đa ngành, bền vững và có sức lan tỏa cao.

Với tổng dân số trên 4,2 triệu người, tỉnh mới sau hợp nhất có đủ quy mô để xây dựng các cụm liên kết ngành, khu công nghiệp – dịch vụ quy mô lớn, thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đồng thời, quy mô lớn sẽ giúp tăng hiệu quả chi tiêu công, giảm đầu mối trung gian trong hệ thống quản lý nhà nước, tạo điều kiện thúc đẩy các chính sách kinh tế linh hoạt, phản ứng nhanh với thị trường.

Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Hợp nhất ba tỉnh chính là cơ hội “tái thiết cấu trúc kinh tế vùng” theo hướng tích hợp đa ngành, thúc đẩy các chuỗi giá trị xuyên địa phương và hình thành vùng kinh tế ven sông – ven biển có năng lực cạnh tranh cao.

Hiện nay, một trong những rào cản lớn của vùng là sự phát triển rời rạc: mỗi tỉnh quy hoạch theo định hướng riêng, thiếu các trục kết nối kinh tế – kỹ thuật xuyên suốt, chưa khai thác hiệu quả các hành lang đường thủy, đường ven biển hay năng lực logistics biển. Việc hợp nhất sẽ tạo điều kiện để quy hoạch đồng bộ hạ tầng kinh tế – xã hội, đầu tư các tuyến đường ven biển, cảng cạn, trung tâm logistics, hạ tầng số và các khu công nghiệp tập trung mang tính vùng.

Tổng Bí thư đề nghị tỉnh mới cần chủ động chuyển đổi từ phát triển phân tán sang mô hình “kinh tế tích hợp theo trục”, trong đó lấy liên kết vùng – kinh tế biển – nông nghiệp công nghệ cao làm trọng tâm. Đặc biệt, cần xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất nguyên liệu như dừa, lúa gạo, thủy sản, đến chế biến sâu, xuất khẩu và phân phối nội địa, đồng thời đầu tư mạnh vào thương hiệu vùng, chỉ dẫn địa lý và hạ tầng logistics.

Về cơ chế tài chính, quy mô kinh tế lớn hơn sẽ giúp nâng cao trần vay nợ đầu tư công, mở rộng dư địa tài khóa, thuận lợi cho việc huy động vốn trong và ngoài nước để phát triển hạ tầng kinh tế chiến lược. Việc hợp nhất cũng sẽ tạo điều kiện để triển khai các mô hình hợp tác công – tư (PPP), thu hút dòng vốn FDI và các khoản vay ưu đãi quốc tế phục vụ cho phát triển xanh, kinh tế số, đô thị hóa bền vững.

Trong chiến lược phát triển dài hạn, tỉnh mới sau hợp nhất cần định vị trở thành trung tâm kinh tế – logistics – dịch vụ biển và nông nghiệp công nghệ cao phía Đông của ĐBSCL. Mô hình kinh tế đô thị ven sông – ven biển sẽ là trục chủ đạo, với các cực phát triển gắn với các trục giao thông liên kết vùng và các khu đô thị sinh thái, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu.

Nâng cao nội lực và khả năng cạnh tranh

Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, hợp nhất ba tỉnh là điều kiện “cần và đủ” để định hình một đơn vị kinh tế – hành chính có quy mô đủ lớn, tổ chức vận hành hiệu quả và khả năng cạnh tranh vượt trội. Song song với tổ chức lại bộ máy, cần thay đổi tư duy phát triển: từ nhiệm kỳ sang chiến lược, từ hành chính sang kinh tế, từ kiểm soát sang kiến tạo.

Tỉnh sau hợp nhất phải là hình mẫu cho quản trị phát triển hiện đại: tinh giản, minh bạch, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý đất đai, đầu tư công, quản lý doanh nghiệp và cung cấp dịch vụ công. Phát triển kinh tế phải gắn chặt với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khuyến khích kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và khai thác tối đa tiềm năng khởi nghiệp nông thôn.

Tổng Bí thư đề nghị, quy hoạch tổng thể phát triển tỉnh mới cần được rà soát, tích hợp lại trên cơ sở phát huy lợi thế từng địa phương cũ nhưng hướng đến cấu trúc vùng chung: phân vùng không gian kinh tế – sinh thái – đô thị rõ ràng; xác định cụm ngành trụ cột; và định hướng liên kết cụ thể với TP. Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và các hành lang kinh tế quốc tế. Mục tiêu là xây dựng một vùng kinh tế có sức hút đầu tư chiến lược, có năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu và dẫn dắt ĐBSCL bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Tổng Bí thư đặc biệt lưu ý đến việc triển khai các chính sách an sinh gắn với phát triển kinh tế – cụ thể là nâng cao chất lượng giáo dục – y tế – nhà ở ở các vùng khó khăn, đồng bào Khmer, vùng ven biển chịu tác động của xâm nhập mặn. An sinh phải được xem là một thành phần của “năng lực cạnh tranh mềm” – giúp giữ chân lao động, tăng hiệu quả sản xuất và ổn định xã hội.

Việc hợp nhất ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh không chỉ là lời giải cho bài toán hành chính, mà còn là bước ngoặt lớn trong tư duy phát triển vùng ĐBSCL. Nếu tận dụng được quy mô, cơ cấu và vị trí chiến lược, tỉnh mới hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm tăng trưởng hiện đại, đa ngành, xanh – một điểm tựa mới cho phát triển kinh tế vùng và quốc gia trong giai đoạn tới.

Nguồn: baochinhphu.vn