Hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Đầu tư công tạo đột phá quản trị tài chính quốc gia

Cắt giảm quy trình, đồng bộ hóa nguồn lực phát triển

Việc tồn tại độc lập giữa hai khung khổ pháp lý về ngân sách nhà nước và đầu tư công trong nhiều năm qua đã phát sinh không ít điểm giao thoa, chồng chéo phức tạp. Sự cắt khúc về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự lập dự toán ngân sách và lập kế hoạch đầu tư công làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian chuẩn bị thủ tục cho từng dự án. Thực trạng này tạo ra khoảng cách lớn giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn, trực tiếp làm suy giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính của quốc gia và làm chậm nhịp độ phát triển kinh tế.

Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc hợp nhất hai bộ luật là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn nhằm xây dựng hệ thống quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất. Dự thảo luật được thiết kế theo hướng tích hợp toàn diện, trong đó kế hoạch đầu tư công trung hạn được lồng ghép vào kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công hằng năm gắn kết trực tiếp với dự toán ngân sách.

Bố cục dự thảo gồm 10 chương và 107 điều, tập trung quy định các vấn đề mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền Quốc hội, đồng thời giao Chính phủ linh hoạt quy định chi tiết về trình tự, thủ tục và phân loại dự án. Định hướng này giúp giảm bớt các khâu trung gian, gia tăng tính chủ động, linh hoạt cho các cơ quan điều hành ở cả trung ương và địa phương.

Báo cáo thẩm tra từ Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng thống nhất cao với chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn trong quản lý ngân sách. Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy trình phân bổ vốn, cho phép các cấp chính quyền chủ động phân bổ, sử dụng hiệu quả nguồn tăng thu và tiết kiệm chi trong quá trình chấp hành ngân sách.

Cùng với đó, việc bổ sung cơ chế đánh giá hiệu quả đầu tư công theo toàn bộ vòng đời dự án sẽ là giải pháp then chốt để tăng cường tính công khai, minh bạch, đồng thời làm rõ trách nhiệm giải trình của từng cơ quan, đơn vị liên quan.

Hợp nhất tư duy quản trị để tối ưu hóa nguồn lực quốc gia

Nhìn nhận về định hướng cải cách thể chế quan trọng này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc hợp nhất là bước đột phá nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng vốn chờ dự án hoặc dự án chờ vốn vốn kéo dài nhiều năm qua. Việc hợp nhất không đơn thuần là sự cộng gộp cơ học hai văn bản luật hiện hành, mà đòi hỏi sự chuyển biến căn bản trong tư duy quản trị tài chính công.

Ngân sách nhà nước và đầu tư công không chỉ dừng lại ở bài toán cân đối thu chi hay phân bổ vốn đơn thuần, mà phải được coi là những công cụ vĩ mô đặc biệt quan trọng để nhà nước kiến tạo phát triển, điều tiết nền kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tổng kết phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý quá trình hoàn thiện dự thảo luật cần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của toàn bộ hệ thống pháp luật. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, bảo đảm không làm suy giảm vai trò giám sát tối cao của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần khẩn trương chuẩn bị đồng bộ hệ thống hạ tầng dữ liệu, thông tin và các quy định chuyển tiếp rõ ràng để quá trình hợp nhất diễn ra suôn sẻ, tuyệt đối không làm gián đoạn các hoạt động giải ngân, thanh toán và quyết toán ngân sách hiện hữu. Dự án luật sau khi tiếp thu các ý kiến đóng góp sẽ được trình Quốc hội xem xét, kỳ vọng tạo nên một khung khổ pháp lý hiện đại, đáp ứng yêu cầu quản trị nguồn lực quốc gia trong giai đoạn mới.