Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy thương mại điện tử trong kỷ nguyên số

Nhận thức được yêu cầu cấp bách của thực tiễn, ngày 30/6/2025, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến về Dự án Luật Thương mại điện tử, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân. Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: “Quốc hội đã thống nhất cho đăng ký xây dựng Đề án thương mại điện tử, dự kiến sẽ trình Quốc hội vào tháng 10,11 tới đây, hướng tới mục tiêu được Quốc hội thông qua trong kỳ họp sắp tới”.

Khẳng định quyết tâm chính trị trong việc thể chế hóa hoạt động TMĐT, Bộ Công Thương tiếp tục duy trì nguyên tắc tham vấn rộng rãi, đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các bên liên quan ngay từ khâu dự thảo chính sách.

TMĐT không đơn thuần là một phương thức giao dịch mới, mà còn là nền tảng hạ tầng của nền kinh tế số. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân – vốn linh hoạt, năng động và có khả năng thích ứng nhanh – đang nổi lên như lực lượng tiên phong trong việc ứng dụng các công cụ số vào sản xuất, phân phối, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Việc hoàn thiện luật pháp về TMĐT sẽ giúp tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, đồng thời tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với lợi thế về chi phí, khả năng tiếp cận thị trường rộng khắp và tốc độ phản ứng nhanh, thương mại điện tử đã trở thành đòn bẩy phát triển cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể, là thành tố quan trọng của nền kinh tế tư nhân.

Không chỉ giúp mở rộng thị phần, TMĐT còn mang lại hiệu quả trong việc tối ưu chuỗi cung ứng, tiết giảm chi phí vận hành và nâng cao khả năng tùy biến mô hình kinh doanh. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng dịch chuyển sang hành vi mua sắm trực tuyến, yêu cầu về chất lượng trải nghiệm, thanh toán tiện lợi và dịch vụ hậu mãi ngày càng khắt khe, việc xây dựng hành lang pháp lý vững chắc, đồng bộ và cập nhật là điều kiện tiên quyết để đảm bảo TMĐT phát triển bền vững và có trật tự.

Dự thảo Luật TMĐT trình bày tại Hội nghị lần này gồm 7 chương với 55 điều, tập trung giải quyết các vấn đề then chốt liên quan đến hoạt động giao kết hợp đồng, xác lập nghĩa vụ, quyền lợi giữa các bên tham gia giao dịch điện tử, bảo vệ người tiêu dùng, chống gian lận thương mại và định danh rõ ràng các chủ thể trong nền tảng TMĐT.

Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh trình bày rõ: “Dự thảo Luật TMĐT hiện đang hướng đến 02 trụ cột chính là (i) tăng cường công tác quản lý nhà nước về TMĐT nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chống thất thu thuế, chống hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; và (ii) phát triển TMĐT xanh, bền vững, tạo sự cạnh tranh công bằng với doanh nghiệp trong nước; các yếu tố hỗ trợ cho TMĐT phát triển”.

Theo nội dung dự thảo, có sáu nhóm chính sách chính được đề xuất, bao gồm:

(1) Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT.

(2) Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT xuyên biên giới không có hiện diện tại Việt Nam, hoạt động đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực TMĐT tại Việt Nam, người bán nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam.

(3) Quy định loại hình và trách nhiệm của các chủ thể tham gia nền tảng số đa dịch vụ, mạng xã hội có hoạt động TMĐT.

(4) Quy định về dịch vụ hỗ trợ TMĐT và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

(5) Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao kết hợp đồng trong TMĐT.

(6) Thúc đẩy phát triển TMĐT xanh và bền vững.         

Dự thảo này không chỉ đặt trọng tâm vào khía cạnh pháp lý, mà còn phản ánh tầm nhìn chiến lược về việc đưa TMĐT trở thành nền tảng kinh tế quốc dân trong tương lai, giúp Việt Nam bắt kịp xu thế toàn cầu và chủ động trong hội nhập quốc tế.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng, giới chuyên gia và cơ quan báo chí đều ủng hộ chủ trương sửa đổi, đồng thời nhấn mạnh rằng các quy định cần mang tính khả thi, không tạo thêm rào cản hành chính, tránh trùng lặp giữa các luật hiện hành như Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Giao dịch điện tử, Luật Quản lý thuế...

Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp kỳ vọng dự luật sẽ có những hướng dẫn rõ ràng về định danh người bán, cơ chế xử lý tranh chấp xuyên biên giới, bảo vệ dữ liệu người tiêu dùng và các cơ chế thanh toán an toàn, minh bạch.

Kết thúc Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định: “Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến đầy đủ từ tất cả các chủ thể có liên quan trong suốt quá trình xây dựng chính sách, nhằm đề xuất ban hành Luật Thương mại điện tử mới”.

Dự kiến, Dự án Luật Thương mại điện tử sẽ tiếp tục được hoàn thiện và trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2025, một bước tiến quan trọng trên hành trình đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào nền kinh tế số, hiện đại và phát triển bền vững.