Thứ sáu, 15/08/2025 00:00 (GMT+7)

Hoàn thiện pháp lý để thúc đẩy giao dịch hàng hóa

Thiên Trường

Sau gần 20 năm kể từ khi Luật Thương mại 2005 có hiệu lực, hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành, đặc biệt qua các hoạt động của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đã bộc lộ những bất cập trong các văn bản pháp lý hiện hành. 

 

Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam
Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam

 

Thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đang ngày càng phát triển, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng chiến lược như gạo, hồ tiêu, sắt, thép, xăng dầu, và gần đây là mặt hàng vàng.

 

Trước nhu cầu này, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng Dự thảo Nghị định Quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa (thay thế Nghị định 158/2006/NĐ-CP và Nghị định 51/2018/NĐ-CP).

 

Mặc dù các nghị định trước đó đã có những đóng góp nhất định, nhưng thực tế cho thấy, chúng vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển và sự phức tạp của thị trường. Cụ thể, trong bối cảnh các giao dịch hàng hóa ngày càng mang tính chất tài chính và phái sinh, đòi hỏi năng lực giám sát chuyên sâu, khung pháp lý hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế.

 

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Dự thảo lần 1 về Nghị định sửa đổi của Bộ Công Thương là việc phân tách quyền quản lý nhà nước. Theo đó, Bộ Công Thương sẽ quản lý các giao dịch hàng hóa vật chất, trong khi Bộ Tài chính sẽ quản lý các giao dịch phái sinh hàng hóa. Điều này đồng nghĩa với việc Sở Giao dịch Hàng hóa sẽ chịu sự quản lý của hai cơ quan độc lập.

 

Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ các chuyên gia và các bên liên quan. PGS. TS Đinh Dũng Sỹ, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng việc phân tách quản lý là không nên. Thay vào đó, cần tập trung quyền quản lý và giám sát thống nhất tại Bộ Công Thương, theo đúng quy định pháp luật hiện hành. Điều này sẽ đảm bảo sự liền mạch, thống nhất trong quản lý giữa hai bộ ngành.

 

Đồng quan điểm, bà Vũ Thu Thủy, Phó Tổng Giám đốc MXV, cũng đề nghị giữ nguyên cơ chế Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước. Bộ Công Thương đã được Luật Thương mại 2005 trao thẩm quyền chủ trì quản lý hàng hóa và đang thực hiện hiệu quả việc cấp phép, giám sát toàn diện mọi hoạt động của Sở. Trong khi đó, Bộ Tài chính vẫn có thể giữ vai trò phối hợp về chuyên môn tài chính mà không nhất thiết phải trở thành cơ quan quản lý độc lập.

 

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cũng bổ sung thêm luận điểm mang tính thực tiễn. Theo ông, trên thế giới, chỉ khoảng 5% giao dịch qua Sở giao dịch là có giao hàng vật chất. Phần lớn các giao dịch còn lại là phái sinh tài chính.

 

Do đó, việc tách bạch quản lý giữa hàng hóa vật chất và phái sinh là không hợp lý. TS. Cấn Văn Lực đề xuất một giải pháp đột phá hơn: thành lập một Ủy ban hỗn hợp gồm đại diện của Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan, nhằm quản lý thống nhất và hiệu quả hoạt động của thị trường này.

 

Bên cạnh vấn đề phân định quản lý, các chuyên gia còn đề cập đến nhiều nội dung quan trọng khác nhằm hoàn thiện khung pháp lý.

 

Thứ nhất, về năng lực quản lý nhà nước, PGS. TS Đinh Dũng Sỹ cho rằng cần thiết phải tăng quyền hạn cho Sở giao dịch hàng hóa. Điều này sẽ giúp Sở chủ động hơn trong việc điều hành, giám sát thị trường và giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của chính các cơ quan quản lý nhà nước, đảm bảo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn phù hợp để theo kịp sự phát triển của thị trường tài chính phái sinh.

 

Thứ hai, về điều kiện thành lập Sở giao dịch, Dự thảo đề xuất nâng vốn điều lệ từ 150 tỷ lên 1.000 tỷ đồng. Đây là một bước đi cần thiết để tăng cường tiềm lực tài chính và uy tín của các Sở, nhưng PGS. TS Đinh Dũng Sỹ cũng lưu ý rằng cần có lộ trình hợp lý để doanh nghiệp kịp thích ứng. Việc nâng vốn điều lệ đột ngột có thể gây khó khăn cho các cổ đông và thành viên góp vốn, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều thách thức.

 

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc hoàn thiện pháp lý là đặt mục tiêu niêm yết hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh rằng việc giao dịch liên thông với các Sở giao dịch nước ngoài không nên bị đặt nặng. Điều quan trọng hơn là hàng hóa khi giao dịch phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế. Việc này sẽ giúp nâng cao uy tín và khả năng hội nhập của hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

 

Luật Phá sản (sửa đổi): Gỡ vướng thủ tục cho doanh nghiệp

Luật Phá sản (sửa đổi): Gỡ vướng thủ tục cho doanh nghiệp

Dự thảo Luật Phá sản (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng doanh nghiệp, giới chuyên gia và các nhà làm luật. Khác với tư duy cũ, dự thảo lần này ưu tiên mục tiêu phục hồi hơn là thanh lý, xem phá sản không phải là dấu chấm hết mà là một cơ hội để doanh nghiệp tự làm mới mình, lấy lại sức sống.
Hoàn thiện quy định về thanh, quyết toán đầu tư công

Hoàn thiện quy định về thanh, quyết toán đầu tư công

Trước những thay đổi lớn về hệ thống pháp luật, sự phát triển của dịch vụ công trực tuyến và chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy, việc xây dựng một Nghị định mới quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công đang trở thành yêu cầu cấp thiết. 
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nắm luật để vươn xa

Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nắm luật để vươn xa

Trong bối cảnh nền kinh tế tư nhân đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng và Nhà nước, cùng với hàng loạt chính sách mới liên quan đến hộ kinh doanh (HKD) và cá nhân kinh doanh (CNKD) được ban hành, việc cập nhật và nắm vững các quy định này trở thành yếu tố then chốt giúp các chủ thể kinh doanh không chỉ tận dụng tối đa ưu đ&
Việt Nam dồn lực gỡ bỏ 'thẻ vàng' IUU

Việt Nam dồn lực gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU

Thủ tướng Chính phủ vừa chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương ven biển phải quyết liệt, khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chấm dứt tình trạng tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; xử lý triệt để các hành vi khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU), tiến tới gỡ bỏ cảnh báo "t
Tài sản trí tuệ để khu vực tư nhân đổi mới

Tài sản trí tuệ để khu vực tư nhân đổi mới

Việc đẩy mạnh tài sản hóa quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà là chiến lược sống còn để khu vực tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp đổi mới, vươn mình mạnh mẽ, tạo dựng vị thế trong nền kinh tế toàn cầu.
Châu Âu áp thuế chống bán phá giá đối với thép cán nóng từ Việt Nam

Châu Âu áp thuế chống bán phá giá đối với thép cán nóng từ Việt Nam

Căn cứ trên số liệu của doanh nghiệp và việc thực hiện các điều chỉnh theo quy định, EC đã kết luận biên độ bán phá giá chính thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam từ 0%-12,1%. Kết quả này giữ nguyên so với kết luận sơ bộ được ban hành vào tháng 4/2025.  
Quản lý đất đai khi thực hiện chính quyền 2 cấp

Quản lý đất đai khi thực hiện chính quyền 2 cấp

Trong bối cảnh nước ta đang chuyển mình mạnh mẽ với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác quản lý nhà nước về đất đai đứng trước cả cơ hội và thách thức. 
Đột phá thủ tục hành chính cho hộ kinh doanh

Đột phá thủ tục hành chính cho hộ kinh doanh

Cộng đồng hộ kinh doanh, một xương sống quan trọng của nền kinh tế với ước tính khoảng 5,5 triệu hộ, đang đứng trước một bước tiến lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. 
Luật hóa tài sản mã hóa, bước đột phá tiềm năng kinh tế số

Luật hóa tài sản mã hóa, bước đột phá tiềm năng kinh tế số

Việc Quốc hội khóa XV chính thức thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số tại Kỳ họp thứ 9 đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho nền kinh tế số Việt Nam.