Hoa Kỳ mở rộng rà soát thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp

Đây là một phần trong cơ chế giám sát định kỳ của DOC nhằm điều chỉnh mức thuế áp dụng, đánh giá lại dữ liệu giao dịch thực tế và mức độ hợp tác của doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, những vụ việc này đồng thời đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp Việt Nam về năng lực phòng vệ thương mại, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và khả năng tuân thủ quy định quốc tế.

Trong thông báo mới nhất ngày 30/7/2025, DOC đã liệt kê 5 nhóm sản phẩm của Việt Nam đang bị áp thuế CBPG hoặc CTC, đồng thời nằm trong diện bị rà soát định kỳ. Cụ thể, túi mua hàng bằng giấy (Certain Paper Shopping Bags), đinh thép (Steel Nails), máy cắt cỏ đẩy tay và các bộ phận (Certain Walk-Behind Lawn Mowers and Parts Thereof), ống thép chịu lực không gỉ (Welded Stainless Pressure Pipe) đang bị áp thuế CBPG; trong khi đó, lốp xe tải hạng nhẹ (Passenger Vehicles & Light Trucks Tires) bị áp thuế CTC. Mỗi nhóm sản phẩm đi kèm một mã vụ việc và thời kỳ rà soát riêng, trải dài từ đầu năm 2024 đến giữa năm 2025.

Đáng lưu ý, việc rà soát này không tự động diễn ra nếu không có đề nghị từ các bên liên quan. Theo quy định, các bên có 30 ngày kể từ ngày đăng thông báo để đăng ký danh sách liên quan và gửi yêu cầu rà soát lên DOC, hạn chót là ngày 31/7/2025. Nếu không có yêu cầu được gửi đúng hạn, DOC sẽ thông báo cho Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP) quyết toán khoản tiền ký quỹ đã thu. Do đó, sự chủ động của doanh nghiệp trong việc nắm bắt thông tin và tham gia vào quy trình rà soát có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của họ.

Trong vòng 35 ngày kể từ khi thông báo khởi xướng rà soát được đăng trên công báo liên bang (dự kiến ngày 4/8/2025), DOC sẽ tiến hành chọn các doanh nghiệp làm bị đơn bắt buộc, chủ yếu dựa trên dữ liệu từ CBP về lượng xuất khẩu. Những doanh nghiệp không được chọn làm bị đơn bắt buộc có thể tự nguyện tham gia hoặc xin hưởng thuế suất riêng rẽ, tùy thuộc vào tính chất vụ việc.

Với các quốc gia bị Hoa Kỳ coi là nền kinh tế phi thị trường như Việt Nam, việc xin hưởng thuế suất riêng rẽ là vô cùng quan trọng. Nếu không nộp đơn theo thời hạn (21 ngày kể từ ngày đăng thông báo khởi xướng, dự kiến là 21/7/2025), doanh nghiệp có nguy cơ bị áp mức thuế toàn quốc, thường sẽ cao hơn đáng kể so với mức thuế riêng rẽ hoặc thuế của bị đơn bắt buộc. Để xét thuế suất riêng rẽ, DOC sẽ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin chi tiết về cấu trúc sở hữu, quan hệ với Nhà nước, khả năng tự chủ xuất khẩu và các yếu tố khác. Bên cạnh đó, cơ quan này cũng có thể yêu cầu thông tin liên quan đến quốc gia thay thế để tính giá trị sản xuất.

Từ góc độ doanh nghiệp, quy trình rà soát hành chính không chỉ là bài kiểm tra về tuân thủ pháp lý, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị chuỗi cung ứng, hệ thống kế toán và khả năng phản hồi hồ sơ đúng hạn. Bất kỳ sự thiếu sót nào trong hợp tác với cơ quan điều tra Hoa Kỳ đều có thể khiến doanh nghiệp bị áp mức thuế theo dữ liệu có sẵn bất lợi (AFA), cao hơn rất nhiều so với mức thực tế. Trong khi đó, một số doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa có đủ nguồn lực hoặc kinh nghiệm để theo kịp các yêu cầu ngày càng phức tạp từ thị trường Mỹ.

Trước thực tế này, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu các mặt hàng nêu trên theo dõi sát sao diễn biến vụ việc, chủ động phối hợp với Cục và cơ quan điều tra Hoa Kỳ, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ liên quan và phản hồi kịp thời các bản câu hỏi được phát hành trong quá trình rà soát. Đồng thời, các hiệp hội ngành hàng cũng cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc hướng dẫn, tập huấn cho hội viên về quy trình phòng vệ thương mại, hồ sơ kỹ thuật và quy định cập nhật của thị trường nhập khẩu.

Việc các sản phẩm như túi giấy, đinh thép hay lốp xe liên tục bị rà soát và điều chỉnh thuế là tín hiệu cho thấy Hoa Kỳ đang tăng cường giám sát chuỗi cung ứng từ Việt Nam. Điều này phản ánh cả xu hướng bảo hộ nội địa và sự thay đổi trong cách tiếp cận thương mại toàn cầu, nơi yếu tố minh bạch, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ chuẩn quốc tế ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài – Cục Phòng vệ thương mại đã công bố kênh liên hệ trực tiếp với chuyên viên phụ trách để tư vấn, hướng dẫn thủ tục liên quan. Cụ thể, các doanh nghiệp có thể liên hệ Phòng Xử lý tại địa chỉ 54 Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hà Nội. Ngoài ra, thông báo chi tiết và các mẫu đơn liên quan được cập nhật trên cổng thông tin của Cục để doanh nghiệp dễ dàng tra cứu và thực hiện.

Từ một góc nhìn dài hạn, các vụ rà soát thuế CBPG và CTC không chỉ là trở ngại thương mại, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam củng cố nội lực. Việc đáp ứng được yêu cầu điều tra, bảo vệ được lợi ích hợp pháp không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại trước mắt, mà còn nâng cao uy tín doanh nghiệp, giúp mở rộng thị trường một cách bền vững. Trong thời kỳ hội nhập sâu rộng, năng lực phòng vệ thương mại sẽ là năng lực cạnh tranh không thể thiếu đối với mọi ngành xuất khẩu của Việt Nam.