‘Hộ chiếu số’ cho nông sản Việt vươn tầm thị trường quốc tế

Chính thức vận hành Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản

Nền nông nghiệp Việt đang đứng trước một khúc quanh chiến lược khi các rào cản kỹ thuật và xu hướng bảo hộ thương mại trên thế giới ngày càng siết chặt. Số liệu từ Cục Phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương cho thấy, một thực tế đáng quan ngại tính đến nay, hàng hóa xuất khẩu của nước ta đã phải đối mặt với 321 vụ điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường khác nhau.

Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh của nông sản không còn đơn thuần nằm ở sản lượng dồi dào, giá thành rẻ hay chất lượng cảm quan, mà được định đoạt bởi khả năng chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và tính hợp pháp của toàn bộ quy trình làm ra sản phẩm.

Sự kiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức vận hành Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc vừa qua, sau nửa năm thí điểm thành công trên quả sầu riêng xuất khẩu, được xem là một bước đi mang tính bước ngoặt. Đây không chỉ là một giải pháp công nghệ đơn thuần mà chính là việc thiết lập một tấm hộ chiếu số, một luật chơi mới bắt buộc phải tuân thủ để hàng hóa Việt Nam có thể bước chân vào các thị trường có giá trị cao và khó tính.

Nhìn nhận về dòng chảy này, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch ThaiBinh Seed chia sẻ rằng, thị trường nông sản hiện đại đang dịch chuyển từ cạnh tranh bằng giá cả sang cạnh tranh bằng sự minh bạch và niềm tin. Người tiêu dùng thông minh ngày nay không chỉ đòi hỏi sản phẩm phải ngon, mà họ muốn biết rõ mười mươi sản phẩm đó được trồng ở đâu, do ai canh tác, quy trình có an toàn cho sức khỏe và môi trường hay không. Truy xuất nguồn gốc, vì thế, chính là chiếc chìa khóa vạn năng để xây dựng và bảo vững lòng tin của khách hàng đối với thương hiệu nông sản Việt.

Số hóa chuỗi cung ứng để xóa bỏ tư duy thủ tục hành chính

Thực tế kiểm chứng từ các doanh nghiệp xuất khẩu cho thấy, áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở tính liên tục và minh bạch của toàn bộ chuỗi giá trị. Theo ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), các thị trường quốc tế đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt từ mã số vùng trồng, quy trình bón phân, thu hoạch cho đến khâu đóng gói tại nhà xưởng và vận chuyển logictics.

Việc đưa hệ thống quốc gia vào vận hành đồng bộ sẽ giúp người nông dân lẫn doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, xóa bỏ tình trạng manh mún, tự phát và tạo ra một nền tảng dữ liệu dùng chung có khả năng liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.

Định hướng về chiến lược này, tại lễ công bố vận hành hệ thống, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã đưa ra một thông điệp vô cùng mạnh mẽ và quyết liệt. Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước tuyệt đối không được biến việc truy xuất nguồn gốc thành một loại giấy phép con hay một thủ tục hành chính mới gây phiền hà cho người dân.

Ngược lại, hệ thống này phải vận hành như một công cụ dịch vụ công hữu hiệu, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình, giảm thiểu chi phí kiểm định và mở rộng thị phần một cách danh chính ngôn thuận. Nếu muốn xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại và bền vững, Việt Nam bắt buộc phải làm song song hai nhiệm vụ: vừa định vị thương hiệu, vừa minh bạch hóa toàn bộ quá trình sản xuất.

Tính đến thời điểm hiện tại, Hệ thống Truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia đã tích hợp thành công thông tin và dữ liệu của hơn 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm ngành hàng của 170 doanh nghiệp tiên phong trải dài trên 24 tỉnh, thành phố. Khi các dòng dữ liệu này được làm sạch, chuẩn hóa và kết nối thông suốt với các giải pháp công nghệ toàn cầu, nông sản Việt Nam sẽ có một bệ đỡ vững chắc để tự tin vượt qua các bộ tiêu chuẩn khắt khe về môi trường và số hóa, khẳng định vị thế và nâng tầm giá trị kinh tế trên trường quốc tế.