Hải quan Việt Nam nỗ lực tạo thuận lợi cho thương mại và logistics phát triển

Ngày 8/9, tại Trung tâm Hội nghị quốc tế, Tạp chí Hải quan tổ chức Diễn đàn Hải quan - Doanh nghiệp với chủ đề “Hải quan Việt Nam tại thuận lợi cho thương mại và logistics phát triển” và tôn vinh doanh nghiệp nộp thuế lớn, tuân thủ tốt pháp luật về hải quan.

Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn khẳng định, không chỉ cố gắng, quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp và nền kinh tế vượt qua giai đoạn cam go của đại dịch, từ nhiều năm qua, ngành hải quan đã xác định tạo thuận lợi thương mại là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của ngành.

Với mục tiêu tổng quát là xây dựng hải quan Việt Nam chính quy, hiện đại, ngang tầm với hải quan các nước phát triển trên thế giới, dẫn đầu trong thực hiện Chính phủ số với mô hình hải quan số, hải quan thông minh, ngành đã nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hải quan, quản lý hải quan; quản lý thuế đối với hoạt động xuất nhập khẩu hiệu quả, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, du lịch và vận tải hợp pháp qua biên giới, tạo môi trường xuất nhập khẩu minh bạch, công bằng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
 

Đảm bảo thu ngân sách nhà nước với hàng xuất nhập khẩu

Cục thuế xuất nhập khẩu - Tổng cục Hải quan cho biết, một trong những cơ hội to lớn đối với Việt Nam là việc gia tăng thu hút đầu tư từ các nước đối tác thương mại với Việt Nam, góp phần tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người dân và đem lại lợi ích kinh tế xã hội. 

“Việc mở rộng FTA với nhiều đối tác không chỉ giúp Việt Nam tránh phụ thuộc vào các thị trường truyền thống mà còn đa dạng hoá thị trường xuất khẩu, đặc biệt là lợi thế thương mại từ các thị trường mới; cán cân thương mại tăng nhanh, dịch chuyển từ nhập siêu sang xuất siêu…”, bà Lê Như Quỳnh - Cục trưởng Cục thuế xuất nhập khẩu nhấn mạnh.

Thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, ngành Hải quan đã tích cực đổi mới tư duy chính sách, hoàn thành hành lang pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, phấn đấu hoàn thành, vượt dự toán thu ngân sách được Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính giao.

Ngoài sự nỗ lực của Cục Thuế xuất nhập khẩu - với vai trò là đơn vị chủ trì thì không thể không kể đến sự đóng góp tích cực của các đơn vị thuộc và trực thuộc Tổng cục… Đặc biệt, một yếu tố không kém phần quan trọng trong việc giữ vai trò nòng cốt trong việc hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách là sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các Hiệp hội, tổ chức, diễn đàn doanh nghiệp đã luôn hỗ trợ, phối hợp với các cơ quan Hải quan trong quá trình thực hiện các quy định pháp luật và đề xuất, kiến nghị, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật khi có yêu cầu để phù hợp với tình hình thực tế.

Theo đó, giai đoạn 2016-2019 và năm 2021, số thu ngân sách nhà nước của ngành Hải quan đều tăng và vượt dự toán được giao, năm sau luôn tăng so với năm trước từ 4-6%. Năm 2020 do dịch Covid-19 nên không đạt dự toán. Tuy nhiên toàn ngành đã cố gắng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, chống thất thu ngân sách nhà nước… nên vẫn đạt 105% số đã báo cáo Quốc hội về dự kiến thu 2020, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước.

Năm 2021, mặc dù dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, tuy nhiên nhờ tháo gỡ khó khăn kịp thời, cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường thực thức thu - nộp thuế điện tử nhằm tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu.
 

Đổi mới công tác kiểm tra chuyên ngành

Thời gian qua, cải cách, đơn giản hoá thủ tục kiểm tra chuyên ngành với hàng hoá xuất nhập khẩu được Chính phủ đặc biệt quan tâm và chỉ đạo quyết liệt nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ông Âu Anh Tuấn - Cục trưởng Cục giám sát Hải quan về quản lý Hải quan cho biết, việc áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro đã được áp dụng trong công tác quản lý, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hoá xuất nhập khẩu ở những mức độ, hình thức khác nhau thông qua việc áp dụng nhiều phương thức kiểm tra như: miễn kiểm tra, kiểm tra thông thường, kiểm tra giảm, tự công bố sản phẩm, kiểm tra xác suất, lấy mẫu xác suất.
 

Tính đến ngày 30/6/2022, Cơ chế một cửa quốc gia đã có 249/261 thủ tục hành chính của 13 Bộ, ngành kết nối với trên 4,95 triệu bộ hồ sơ của hơn 55 nghìn doanh nghiệp. Tỷ lệ lô hàng phải kiểm tra đã giảm còn hơn 14% trong năm 2021. Trong lĩnh vực kiểm tra chất lượng, phần lớn hàng hóa nhóm 2 nhập khẩu được chuyển từ kiểm tra trước thông quan sang kiểm tra sau thông quan hàng hóa đã thông quan.

Ông Kazuyoshi Mizuno - Trưởng ban Hải quan, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) đánh giá tác động của các cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hoá hải quan với sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam, Nhật Bản. Theo đó, cải cách thứ nhất là điện tử hoá thủ tịch hải quan thông qua việc đưa “Hệ thống thông quan hàng hoá tự động (VNACCS)” và “Hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ (VCIS)” vào sử dụng. 

“Việc sử dụng VNACCS/VCIS đã giúp nâng cao đáng kể hiệu suất làm việc của các doanh nghiệp bởi họ có thể khai báo và nộp tờ khai trực tuyến thay vì phải mang hồ so giấy đến Hải quan như trước đây”, ông Kazuyoshi Mizuno nêu rõ.

Cải cách thứ hai là hài hoà các quy tắc và hệ thống thương mại quốc tế cùng với việc mở rộng các Hiệp định thương mại tự do. 

“Khoảng một nửa trong số 800 công ty thành viên của JCCI là công ty sản xuất, và chính sách thương mại toàn cầu cởi mở chính là một trong những lý do thu hút đông đảo các công ty sản xuất này”. JCCI cho rằng, Tổng cục Hải quan Việt Nam đã đóng góp quan trọng trong hỗ trợ cho sự phát triển của các Hiệp định thương mại tự do về mặt thủ tục hành chính.

Mặc dù công tác kiểm tra chuyên ngành với hàng hoá xuất nhập khẩu đã đạt được nhiều kết quả quan trọng song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách hành chính, chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng của doanh nghiệp.

Cục trưởng Cục giám sát Hải quan về quản lý Hải quan cũng cho biết, nguyên tắc quản lý rủi ro đã được áp dụng nhưng chưa đầy đủ, thực chất dẫn đến tỷ lệ kiểm tra vẫn còn cao, tỷ lệ áp dụng miễn giải vẫn còn hạn chế… Việc thừa nhận, công nhận hành hoá nước ngoài có chất lượng cao còn rất hạn chế…

Để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cải cách thủ tục quản lý hiệu quả hơn, Cục giám sát Hải quan về quản lý Hải quan sẽ tiếp tục rà soát văn bản pháp luật về quản lý, kiểm tra chuyên ngành với hàng hoá xuất nhập khẩu còn vướng mắc, bất cập làm tăng chi phí xuất nhập khẩu.

Bên cạnh đó Cục sẽ xây dựng danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu thuộc diện quản lý, kiểm tra chuyên ngành theo hướng chuẩn hoá, mã hoá danh mục kèm theo mã số HS phù hợp với danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu Việt Nam, cắt giảm danh mục hàng hoá.