Hải Phòng nâng năng lực thực thi quy tắc xuất xứ cho doanh nghiệp

Từ hỗ trợ thủ tục đến nâng cao năng lực tuân thủ

Trong bối cảnh các FTA được thực thi ngày càng sâu rộng, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) không còn đơn thuần là thủ tục hành chính mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận ưu đãi thuế quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu về phòng vệ thương mại và kiểm tra xuất xứ của các thị trường nhập khẩu.

Dẫn thực tế này, ông Nguyễn Công Hân, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cho rằng, C/O hiện là "tấm hộ chiếu" thương mại, giúp hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi theo các FTA, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về quản lý thương mại và những tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Đây cũng là lý do Sở Công Thương Hải Phòng tổ chức hội nghị tập huấn chuyên sâu về nghiệp vụ C/O với gần 300 doanh nghiệp và tổ chức tham gia. Chương trình tập trung cập nhật quy định pháp luật mới, hướng dẫn quy trình cấp C/O và giải đáp những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi quy tắc xuất xứ.

Theo ông Nguyễn Công Hân, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc mới tham gia xuất khẩu, vẫn gặp khó trong việc xác định xuất xứ hàng hóa, lựa chọn mẫu C/O, chuẩn bị hồ sơ cũng như xử lý các tình huống phát sinh. Trong khi đó, hoạt động hậu kiểm và xác minh xuất xứ của các cơ quan quản lý nước ngoài ngày càng chặt chẽ, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị và tuân thủ quy định.

Thực tế tại hội nghị cũng cho thấy, những vướng mắc của doanh nghiệp hiện không còn chủ yếu nằm ở việc tiếp cận chính sách mà tập trung vào năng lực thực thi. Nhiều doanh nghiệp phản ánh khó khăn trong việc xác định hàm lượng giá trị khu vực (RVC), áp dụng quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR), chứng minh nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, cũng như các vấn đề liên quan đến thủ tục hành chính và dịch vụ logistics.

Những khó khăn này phản ánh khoảng cách giữa quy định của các FTA với năng lực thực thi của doanh nghiệp. Nếu không đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ, doanh nghiệp không chỉ mất cơ hội hưởng ưu đãi thuế quan mà còn đối mặt với nguy cơ bị từ chối C/O hoặc gặp rủi ro trong quá trình hậu kiểm của các thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, công tác lưu trữ hồ sơ và quản trị dữ liệu cũng trở thành yêu cầu quan trọng. Việc thiếu hệ thống lưu trữ khoa học có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi giải trình nguồn gốc hàng hóa hoặc chứng minh tính hợp lệ của C/O, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì ưu đãi thuế quan và uy tín trên thị trường quốc tế.

Hải Phòng đồng hành cùng doanh nghiệp để tạo dư địa tăng trưởng

Việc tháo gỡ những vướng mắc về xuất xứ hàng hóa không thể chỉ dừng ở việc hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, mà cần một hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực tuân thủ trong toàn bộ quá trình xuất khẩu.

Theo Sở Công Thương Hải Phòng, cùng với các chương trình tập huấn chuyên sâu về C/O, thành phố đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong công tác cấp C/O, duy trì đối thoại với doanh nghiệp và phối hợp với các tổ chức tín dụng cung cấp giải pháp tài chính, thanh toán quốc tế, quản trị dòng tiền. Các giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.

Theo đó, Hải Phòng đã chuyển từ hỗ trợ xử lý từng vướng mắc phát sinh sang nâng cao năng lực thực thi của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp nắm vững quy tắc xuất xứ, xây dựng hệ thống quản trị hồ sơ và chủ động đáp ứng yêu cầu hậu kiểm, khả năng tận dụng ưu đãi từ các FTA cũng được cải thiện, đồng thời giảm nguy cơ bị từ chối ưu đãi thuế quan hoặc phát sinh tranh chấp thương mại.

Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế của Hải Phòng trong năm 2026. Phát biểu tại Kỳ họp HĐND thành phố, Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Ngọc Tú nhận định công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu, chiếm khoảng 49,5% GRDP. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 13% trở lên, thành phố không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn tập trung khơi thông các điểm nghẽn đang cản trở hoạt động của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, trong những tháng cuối năm, Hải Phòng sẽ ưu tiên tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, nhất là doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng thấp hoặc suy giảm; đồng thời giải quyết các vướng mắc về điện, lao động, đất đai, thủ tục đầu tư, thị trường và logistics để các dự án mới sớm đi vào hoạt động. Song song với đó là đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, thúc đẩy tiến độ các dự án ngoài ngân sách, rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng và môi trường; phát triển mạnh các lĩnh vực thương mại, vận tải, logistics và du lịch nhằm mở rộng động lực tăng trưởng.

Sáu tháng đầu năm 2026, Hải Phòng đạt kim ngạch xuất khẩu gần 26 tỷ USD, tăng hơn 8% so với cùng kỳ và hoàn thành khoảng một nửa kế hoạch năm; các thị trường xuất khẩu chủ lực tiếp tục là Hàn Quốc, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU). Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu khoảng 52 tỷ USD trong cả năm, dư địa tăng trưởng sẽ không chỉ đến từ mở rộng sản xuất mà còn phụ thuộc vào khả năng tận dụng hiệu quả các FTA, nâng cao năng lực tuân thủ và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.