Hà Nội: Nâng cao hiệu quả việc kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng, tiêu cực và trách nhiệm người đứng đầu trong công tác cán bộ

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cao vị trí, vai trò của cán bộ. Người coi "cán bộ là cái gốc của mọi công việc". Theo quan niệm của Bác: cây thì phải có gốc, không có gốc thì cây héo, sông thì phải có nguồn, không có nguồn thì sông cạn. Vì vậy, trong mọi việc của Đảng, Nhà nước hay bất kỳ tổ chức nào, cán bộ được coi như là gốc, là nguồn, không có cán bộ thì không thể thực hiện được công việc mà Đảng, Nhà nước đề ra.

Vị trí, vai trò đặc biệt của cán bộ được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hay thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Qua các luận điểm này, Người đã nhấn mạnh vào một vấn đề then chốt nhất trong việc xây dựng hệ thống chính trị của chế độ mới - đó là vấn đề đảng cầm quyền. Một trong những điều thể hiện cái quyền Đảng cầm là nắm chắc vấn đề cán bộ của toàn hệ thống chính trị. Do đó, Đảng có trách nhiệm lãnh đạo công tác cán bộ cho toàn hệ thống chính trị. Đã coi công tác xây dựng Đảng nói riêng và xây dựng hệ thống chính trị nói chung là vấn đề then chốt thì cán bộ lại là vấn đề then chốt của then chốt, vì cán bộ nào quan điểm ấy, cán bộ nào đường lối ấy, cán bộ nào chủ trương ấy và cán bộ nào phong cách ấy.

Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, nói cách khác, nhân dân là những người làm nên lịch sử. Nhưng xét cho đến cùng, trong tiến trình cách mạng, đội ngũ cán bộ có vị trí, vai trò là đầu tàu, là động cơ, là dây chuyền của bộ máy đưa con tàu cách mạng tiến lên phía trước. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng và lãnh đạo đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp lựa chọn, đưa cán bộ đi thử thách trong thực tế, đi huấn luyện hoặc tự mình trực tiếp huấn luyện cán bộ bằng nhiều cách khác nhau. Cách làm công tác cán bộ của Người đều xuất phát từ vấn đề con người, từ yêu cầu của cách mạng, nhằm làm cho cách mạng thắng lợi. Người khẩn khoản mời cả những quan lại và những trí thức của chế độ cũ tham gia phục vụ cách mạng và giao cho họ giữ những chức vụ cấp cao, rất quan trọng trong bộ máy của nước Việt Nam mới… điều đó chứng minh rằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng vị trí, vai trò quan trọng đặc biệt của cán bộ và công tác cán bộ.

 Kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực nhà nước là nhu cầu tất yếu, khách quan trong quá trình tổ chức và thực thi quyền lực nhà nước. Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng quyền lực nhà nước phải được kiểm soát, bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào khi được giao sử dụng quyền lực nhà nước đều phải chịu sự kiểm soát để không xảy ra tình trạng độc quyền, lạm quyền, tham ô, tham nhũng… Kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là hai hoạt động có mối quan hệ biện chứng với nhau. Thực hiện tốt hoạt động kiểm soát quyền lực sẽ là một biện pháp hữu hiệu để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đặt ra ở tất cả các quốc gia trên thế giới, không phân biệt về thể chế chính trị hay điều kiện phát triển kinh tế.

Ngày 11/7/2023, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ.

Quy định này, có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế Quy định số 205-QĐ/TW ngày 23/9/2019 của Bộ Chính trị về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền. Đây là bước thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về công tác cán bộ.

So với Quy định 205-QĐ/TW, Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (gọi tắt là Quy định 114) được thiết kế chặt chẽ, cụ thể hơn, nêu rõ về hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; trách nhiệm kiểm soát quyền lực và chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ và xử lý vi phạm.

Quy định này ban hành nhằm đảm bảo sự đồng bộ với các nghị quyết, kết luận, quy định của Đảng về công tác cán bộ, góp phần nâng cao hiệu quả việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền. Quy định 114 có 5 chương, 16 điều, trong đó dành một chương quy định hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Có thể thấy Quy định 114 nêu rõ những hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ (gồm 19 hành vi, trong đó có 8 hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ quyền hạn; 6 hành vi chạy chức, chạy quyền và 5 hành vi tiêu cực khác).

Quy định 114-QĐ/TW dành khoản 1 và 2 để cụ thể hóa chuẩn mực “gương mẫu” vì mỗi cán bộ, đảng viên cần phải gương mẫu tiên phong về lý luận và tiên phong về hành động thực tiễn. Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” (tháng 2/1848), C.Mác và Ph.Ănghen đã khẳng định: “về mặt thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên; về mặt lý luận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Chính vì vậy, hoàn thiện các quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam và phát huy phương thức lãnh đạo bằng sự nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên hơn lúc nào hết cần được mỗi cán bộ, đảng viên hiểu đúng và thực hiện có hiệu quả trong thực tế: “Cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, cấp trên gương mẫu trước cấp dưới, cấp uỷ gương mẫu trước đảng viên, đảng viên gương mẫu trước quần chúng”.

Nội dung gương mẫu của cán bộ, đảng viên không chỉ dừng lại ở việc tự giác học tập, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng của bản thân mà còn “Tích cực vận động, thuyết phục gia đình, người thân chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”.

Bên cạnh chuẩn mực cụ thể về gương mẫu, Quy định 144-QĐ/TW còn cụ thể hóa chuẩn mực “khiêm tốn”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Người cách mạng mẫu mực phải khiêm tốn, khoan hoà, lượng thứ, can đảm khi sa cơ, bình tĩnh khi thắng thế, không bao giờ được quên rằng cuộc đời mình và sự nghiệp của mình thuộc về toàn nhân loại chứ không thuộc về mình”.

Gương mẫu cùng với khiêm tốn chính là yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên cần phải “không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao phẩm chất, đạo đức, trình độ, năng lực công tác. Nói đi đôi với làm, làm đi đôi với nói, đã nói là làm”.

Tập trung xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Ngày 20/5, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến ký ban hành Kết luận số 155-KL/TU thông báo kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 31/5/2021 của Thành ủy Hà Nội về tập trung xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp nhiệm kỳ 2020-2025 và những năm tiếp theo.

Trước đó, ngày 2/5, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XVII đã họp, nghe báo cáo và cho ý kiến về kết quả thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 31/5/2021 của Thành ủy Hà Nội về tập trung xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp nhiệm kỳ 2020-2025 và những năm tiếp theo.

Căn cứ Kết luận số 153-KL/TU ngày 10/5/2024 về Kết luận Hội nghị lần thứ mười bảy Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XVII, Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất nội dung dự thảo báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU do Ban Thường vụ Thành ủy trình. Mục tiêu của nghị quyết đúng và trúng với yêu cầu đang đặt ra, vấn đề được Trung ương quan tâm, dư luận nhân dân tin tưởng, kỳ vọng và được thực hiện với các giải pháp đồng bộ, trong đó có những giải pháp mạnh, mang tính đột phá. Qua đó, công tác cán bộ có sự chuyển biến rõ nét, ngày càng đổi mới, nền nếp, đạt được nhiều kết quả quan trọng, đáp ứng tốt yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, việc thực hiện Nghị quyết 04-NQ/TU còn một số tồn tại, hạn chế cần được quan tâm khắc phục, như: Cơ cấu đội ngũ cán bộ ở một số địa phương, đơn vị còn chưa hợp lý, thiếu đồng bộ; tỷ lệ cán bộ trẻ ở một số địa phương, đơn vị còn thấp, chưa đạt yêu cầu đề ra; việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải quyết công việc trong công tác cán bộ nói chung và ở một số cán bộ còn hạn chế.

Về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp đến hết nhiệm kỳ và những năm tiếp theo, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, địa phương, cơ quan, đơn vị tiếp tục quán triệt, triển khai tổ chức thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU.

Trước hết, cần tiếp tục rà soát, chỉ đạo thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ trong Nghị quyết số 04-NQ/TU đảm bảo tiến độ, chất lượng; tập trung khắc phục ngay các nội dung tồn tại, hạn chế, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn gắn với công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm; xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, có trình độ cao, có phẩm chất đạo đức trong sáng, năng động, sáng tạo...

Bên cạnh đó, cần phát huy dân chủ, nâng cao ý thức trách nhiệm, nêu gương, tinh thần phục vụ nhân dân của cán bộ, công chức, viên chức, trước hết là người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm giải quyết công việc trong công tác cán bộ theo Chỉ thị số 24-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy. Tiếp tục làm tốt hơn nữa các khâu của công tác cán bộ, trọng tâm là thực hiện có hiệu quả công tác luân chuyển, điều động, chuyển đổi vị trí công tác… để lựa chọn, bố trí đúng người thật sự có đức, có tài, liêm chính, tâm huyết, trách nhiệm với công việc và sự phát triển của Thủ đô…

Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu tiếp tục thực hiện hiệu quả việc thí điểm thi tuyển lãnh đạo, quản lý cấp phòng trong các cơ quan Đảng, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội…; rà soát, nghiên cứu ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích, bảo vệ người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; khắc phục bằng được tình trạng làm việc cầm chừng, tâm lý e dè, "ngại" tham mưu, buông lỏng, né tránh, đùn đẩy công việc được giao, biểu hiện tâm lý "bàn lùi", sợ sai, sợ trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức.

Ban Thường vụ Thành ủy đề nghị các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đánh giá cán bộ; tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch cán bộ nhiệm kỳ hiện tại, nhiệm kỳ kế tiếp bảo đảm nguồn cán bộ, nhất là cán bộ trẻ, cán bộ nữ cho công tác chuẩn bị Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030.

Ngày 16/8/2024, Chủ tịch UBND Thành phố Trần Sỹ Thanh đã ký ban hành Kế hoạch số 246/KH-UBND về việc triển khai thực hiện Kế hoạch số 223-KH/TU ngày 12/3/2024 của Thành ủy về thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí” trên địa bàn Thành phố.

Kế hoạch nhằm quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc mục tiêu, yêu cầu và các nội dung, giải pháp trọng tâm của Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 26/6/2024 của Chính phủ, Kế hoạch số 223-KH/TU ngày 12/3/2024 của Thành ủy về thực hiện về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí” trên địa bàn Thành phố.

Theo đó, UBND Thành phố giao các sở, ban, ngành, đơn vị thuộc Thành phố và UBND các quận, huyện, thị xã xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để triển khai thực hiện theo Kế hoạch số 223-KH/TU và Kế hoạch này.

Giám đốc, thủ trưởng các sở, ban, ngành, đơn vị thuộc Thành phố, Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã làm tốt công tác hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, thanh tra việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; xử lý nghiêm những cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân vi phạm, không thực hiện hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao trong công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội chỉ đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức đoàn thể trực thuộc tích cực phối hợp, tham gia công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, vận động Nhân dân, đoàn viên, hội viên gương mẫu chấp hành các quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, xây dựng văn hóa tiết kiệm tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị.

UBND Thành phố yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm đối với từng cơ quan, đơn vị, đặc biệt là trách nhiệm của Giám đốc, thủ trưởng các Sở, ngành, đơn vị thuộc Thành phố và Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã để từ đó xây dựng kế hoạch hành động, đề ra giải pháp, tổ chức triển khai, thực hiện kiểm tra, giám sát, tổng kết đánh giá việc thực hiện Kế hoạch số 223-KH/TU, Nghị quyết số 98/NQ-CP đạt hiệu quả cao nhất; qua đó tạo chuyển biến mạnh mẽ, tích cực trong nhận thức về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tại tất cả các cấp, các ngành, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, góp phần nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ, sử dụng các nguồn lực kinh tế - xã hội cho phát triển Thủ đô, nâng cao cuộc sống Nhân dân.

Theo Kế hoạch số 246/KH-UBND ngày 16/8/2024, về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Trong đó có yêu cầu thực hiện nghiêm kế hoạch chuyển đổi vị trí công tác hàng năm, bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch. Thành phố sẽ xử lý nghiêm đối với các trường hợp lợi dụng việc định kỳ chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ, công chức, viên chức để vụ lợi hoặc phục vụ mục tiêu cá nhân khác.

Tuy nhiên, theo đề xuất tại Báo cáo số 113-BC/BCSĐ, ngày 2/7/2024 của Ban Cán sự Đảng UBND thành phố về phương án sắp xếp trưởng phòng, phó trưởng phòng y tế. Ban Cán sự Đảng UBND thành phố khẩn trương triển khai thực hiện, báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy (qua Ban Tổ chức Thành ủy) kết quả thực hiện trong quý IV/2024. Trong phương án sắp xếp trưởng phòng, phó trưởng phòng y tế có 17 trường hợp là trưởng phòng y tế thuộc UBND các quận, huyện, thị xã thuộc diện đề xuất luân chuyển, điều động và có thời gian giữ chức vụ từ 10 đến 19 năm có 10 người, từ 5 đến 8 năm có 7 người.

Trong số 10 trường hợp giữ chức vụ trưởng phòng từ 8 năm trở lên, có những trường hợp đã giữ chức vụ lên tới 19 năm.

Cụ thể, ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Y tế quận Nam Từ Liêm giữ chức vụ 10 năm; Ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng phòng Y tế huyện Thanh Trì giữ chức vụ 12 năm; Bà Lương Thị Minh Nguyệt - Trưởng phòng Y tế quận Long Biên giữ chức 14 năm; Ông Nguyễn Thành Khang - Trưởng phòng Y tế huyện Mê Linh và Bà Lê Thị Thanh Bình quận Hà Đông cùng giữ chức 16 năm.

Ông Nguyễn Đức Viên - Trưởng phòng Y tế quận Cầu Giấy và bà Cao Thị Hoa quận Hai Bà Trưng cùng giữ chức 17 năm; Ông Trần Ngọc Tráng - Trưởng phòng Y tế huyện Mỹ Đức giữ chức 18 năm; Ông Nguyễn Văn Bắc - Trưởng phòng Y tế huyện Thanh Oai và ông Phạm Hùng Sơn  Trưởng phòng Y tế Thị xã Sơn Tây cùng giữ chức 19 năm.

Bài viết thực hiện tuyên truyền kỷ niệm 55 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2024) và 55 năm Ngày mất của Người (2/9/1969 - 2/9/2024) và thực hiện Quy định số 144-QĐ/TW, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và Nhân dân về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng tiêu cực trong công tác cán bộ.

Ghi chú:

Bài viết có sử dụng tư liệu trong sách Sách Hồ Chí Minh Toàn tập – tập 5, Nxb CTQG-ST.