Giải pháp gỡ khó trong thực hiện đấu thầu vật tư y tế tại các bệnh viện

Không lựa chọn được nhà thầu do không đáp ứng hồ sơ

Cụ thể, về cơ sở xây dựng giá: khi xây dựng giá kế hoạch cho vật tư y tế trong quá trình xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu, các bệnh viện đã xem xét giá trúng thầu trong vòng 12 tháng để làm cơ sở xây dựng giá kế hoạch cho vật tư mua sắm theo quy định tại Điều 8, Thông tư số 14/2020/TT-BKHĐT. Qua quá trình thực hiện mua sắm, các bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp nhà thầu có giá đề xuất trong hồ sơ dự thầu cao hơn so với giá kế hoạch và nhà thầu không đồng ý giảm giá do đó không lựa chọn được nhà thầu. 

Việc quy định giá kế hoạch được xây dựng phải dựa trên giá trúng thầu trong vòng 12 tháng dẫn đến hệ quả các vật tư, hóa chất không có cơ chế để tăng giá. Trong trường hợp nhà thầu tăng giá, để đảm bảo an toàn trong mua sắm và tránh rủi ro không lựa chọn được nhà thầu, không có vật tư, hóa chất để sử dụng, các bệnh viện bắt buộc phải chuyển đổi sang loại vật tư, hóa chất khác có thể thay thế được và có cơ sở xây dựng giá vững chắc hơn.

Về quy định phân nhóm vật tư, trang thiết bị y tế: khi tổ chức các gói thầu mua sắm vật tư, hóa chất phục vụ cho năm 2021 - 2022, các bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp vật tư, hóa chất không lựa chọn được nhà thầu do không đáp ứng đầy đủ hồ sơ kỹ thuật liên quan đến phân nhóm hàng hóa. Vấn đề này chủ yếu tập trung ở các gói thầu thực hiện năm 2021, thời điểm vừa áp dụng quy định của Thông tư số 14/2020/TT-BKHĐT.

Về quy định liên quan đến mã vật tư y tế: ngày 04/11/2021, Bộ Y tế đã ban hành quyết định số 5086 áp dụng mã cho vật tư y tế. Mặc dù Bộ Y tế đã ban hành tiếp theo đó các quyết định bổ sung danh mục mã cho vật tư y tế, tuy nhiên vẫn chưa phủ được toàn bộ danh mục vật tư đang lưu hành và được sử dụng tại các bệnh viện. Việc chậm trễ trong việc phê duyệt mã vật tư của cơ quan chức năng đối với hồ sơ đề nghị phê duyệt mã vật tư của doanh nghiệp dẫn đến các bệnh viện gặp khó khăn trong việc sử dụng các vật tư này trong quá trình điều trị.

Các máy móc, trang thiết bị y tế phục vụ cho công tác chuyên môn chủ yếu được cung ứng dưới hình thức độc quyền hoặc độc quyền nhóm của một hoặc một số doanh nghiệp dưới ủy quyền của hãng sản xuất, chủ sở hữu. Việc bảo trì, bảo dưỡng hoặc thay thế linh kiện của trang thiết bị y tế này cần thiết phải đảm bảo tính đồng bộ, do đó chủ yếu được thực hiện thông qua các doanh nghiệp được hãng sản xuất, chủ sở hữu ủy quyền.

Do đó, khi đấu thầu các dịch vụ liên quan đến bảo hành, bảo trì hoặc mua sắm vật tư, linh kiện thay thế các hư hỏng trong quá trình sử dụng, các bệnh viện chủ yếu căn cứ trên cơ sở báo giá tham khảo từ nhà cung cấp để làm cơ sở xây dựng giá kế hoạch. Các bệnh viện nhận thấy rằng sự độc quyền, thiếu tính cạnh tranh trong lựa chọn đơn vị bảo trì, bảo hành và thay thế linh kiện, vật tư nhiều khả năng dẫn đến rủi ro về giá cho các cơ sở y tế khi thực hiện đấu thầu, mua sắm. 

Với lĩnh vực đấu thầu thuốc: Công tác đấu thầu mua sắm thuốc đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu sử dụng của các bệnh viện. Việc thiếu thuốc chỉ xảy ra cục bộ ở một vài thuốc do nhà thầu trúng thầu không cung ứng được hàng hóa.

Khó khăn trong đấu thầu thuốc chủ yếu tập trung ở mặt cung ứng của nhà thầu, đặc biệt ở các thuốc hiếm, thuốc chỉ có một hoặc hai biệt dược lưu hành trên thị trường. Đối với các thuốc trên, việc nhà cung cấp không cung ứng được hàng gây ra thiếu hụt trên diện rộng, ảnh hưởng lớn đến công tác điều trị liên quan đến các thuốc này.

Việc chậm trễ trong thực hiện các gói thầu mua sắm tập trung cấp địa phương, cấp quốc gia và đàm phán giá làm ảnh hưởng đến việc dự trù, kế hoạch mua sắm tại các bệnh viện. Trong một số trường hợp, các bệnh viện phải tự thực hiện tổ chức đấu thầu, mua sắm đối với các danh mục thuốc đấu thầu tập trung hoặc đối với các danh mục thuốc đã tổ chức đấu thầu tập trung nhưng không lựa chọn được nhà thầu.

Đề xuất các giải pháp khắc phục 

 
Từ những thực trạng đã được nêu và phân tích ở trên, các bệnh viện đề xuất một số giải pháp nhằm phần nào giải quyết tình trạng hiện tại, cụ thể:

Thứ nhất, nhanh chóng triển khai áp dụng đấu thầu qua mạng để tăng tính cạnh tranh trong đấu thầu, thu hút nhiều nhà thầu tham dự, đặc biệt trong đấu thầu thuốc và vật tư y tế tiêu hao, hóa chất xét nghiệm.

Thứ hai, Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam cần phối hợp để giải quyết các vướng mắc về mặt quy định liên quan đến mã vật tư cũng như vấn đề thanh toán, xuất toán giá trị của thuốc, vật tư y tế có sự chênh lệch giá trúng thầu so sánh giữa các đơn vị và ban hành hướng dẫn cụ thể để các đơn vị mua sắm thực hiện.

Thứ ba, Bộ Y tế và Sở Y tế địa phương cần đảm bảo về tiến độ và kết quả của các gói thầu mua sắm thuốc thuộc danh mục mua sắm tập trung, đàm phán giá.

Thứ tư, Bộ Kế hoạch và đầu tư cần nghiên cứu và có các hướng dẫn cụ thể cho các trường hợp sau:
Cho phép cụ thể trong quy định của pháp luật thời gian thực hiện hợp đồng đối với các gói thầu phục vụ hoạt động thường xuyên của các cơ sở y tế từ 24-36 tháng.

Có đơn vị có thẩm quyền thực hiện việc thẩm định và phân loại mức chất lượng các hàng hóa và thống nhất giá mua sắm cho ngành y tế để Bệnh viện có thể an tâm mua sắm; Quy định cụ thể giá kế hoạch tham khảo giá trúng thầu các cơ sở y tế, xem xét bổ sung cơ sở xây dựng giá kế hoạch khác nhưng không bắt buộc phải là giá thấp nhất trong vòng 12 tháng.

Đồng thời, bổ sung các quy định linh hoạt hơn để giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến nhà thầu không cung ứng được hàng hóa (mời nhà thầu xếp hạng thứ hai trong gói thầu đã có kết quả lựa chọn nhà thầu để ký hợp đồng cung cấp hàng hóa, cho thay thế hàng hóa nếu thỏa mãn các điều kiện theo hồ sơ mời thầu, …).